Fizik

Bir Taş Suda Neden Ve Nasıl Seker? Taş Sektirmenin Bilimi

Çok fazla para harcamadan eğlenmeyi seven biriyseniz, doğada vakit geçirmenin bunun için en iyi seçenek olduğunu bilirsiniz. Eğer bir de deniz ya da göl kıyısına erişecek kadar şanslıysanız o zaman suda taş sektirmeyi denemiş olabilirsiniz. Bir kaç defadan daha fazla sektirmeyi bir çok kişinin pek de başaramadığı bu aktivite aslında bilimsel bir araştırma konusudur. Taşların su yüzeyinde 2, 5 veya daha fazla zıplaması nasıl gerçekleşmektedir? İlk atıştan sonra taşın batmadan su yüzeyinden atlamasını sağlayan şey nedir? Bilim insanları bu soruların cevabının arayışındadır.

Taş sektirmenin ilk bilimsel açıklaması 1700’lerde Lazzaro Spallanzani’den geldi. Bazı gözlemleri gayet doğruydu. Örneğin başarılı bir taş sektirme için yassı bir taşa ihtiyacınız olduğunu ve zıplamasını sağlamak için suya düz tarafının çarpması gerektiğini gösterdi. Daha sonra, bir taşın suya hafif yukarı doğru bir açıyla çarpması durumunda çok daha yükseğe sıçrayacağına dair çok önemli bir gözlemi ekledi.

Bu bilgiler daha önce taş sektirmiş herhangi bir kişi son derece bilindiktir. Ancak Spallanzani’nin hassas ölçümleri ileri çalışmalar için taban teşkil edecekti. 1960’ların sonlarında çekilen yüksek hızlı bir videoda, araştırmacılar sonunda Spallanzani’nin çıplak gözüyle gözlemlediklerini ayrıntılı olarak gördüler. Bunun devamında 2002 yılında da Lyon Üniversitesi’nde Fransız fizikçi olan Lydéric Bocquet, fenomeni incelediği “Taş atlama fiziği” başlıklı bilimsel bir makale yayınladı.

Fizikçi Lydéric Bocquet’e göre, zıplama koşulları bir taşın çapına, hızına, kütlesine, eğimine, açısına ve suyun yoğunluğuna bağlıdır.

Taş Sektirmenin Arkasındaki Bilim

Eğer taş suya çok dik çarparsa, batışa geçiyor. Eğer çok düz bir açıyla çarparsa, bu sefer de bir hayli yavaşlıyor ve enerji kaybeder. Sonuçta bu nedenle sekemez. Ayrıca araştırma ekibine göre bir taşı su yüzeyinde sektirmenin yolu, 20 derecelik bir açıyla suya çarptırmaktır.

Bir taşın su yüzeyinde kaç defa sekeceği bir dizi faktöre bağlıdır:

  • Atıldığı yükseklik
  • Fırlatıldığı açı
  • taşın yüzey üzerindeki etkisi
  • Su yüzeyinin durumu
  • Taşın fırlatıldığı kuvvet
  • Momentumun korunması

Bu konudaki Fransız bilim insanlarının 2004’te yayımladığı bir araştırma, bazı teorik ve deneysel sonuçlar sunuyor. Taş sektirmede usta olan insanların bildiği gibi taşın şekli, dönme periyodu ve fırlatılma hızı önemli faktörler. Fakat en fazla sayıda sektirmek için en önemli olan şey taşın suya çarpma açısıdır.

Eğer taş suya çok dik çarparsa, batışa geçiyor. Eğer çok düz bir açıyla çarparsa, bu sefer de bir hayli yavaşlıyor ve enerji kaybeder. Sonuçta bu nedenle sekemez. Ayrıca araştırma ekibine göre bir taşı su yüzeyinde sektirmenin yolu, 20 derecelik bir açıyla suya çarptırmaktır. Buna ek olarak düz taşlar, en iyi adaylar. Atışın hızı arttırıldıkça, sekme sayısı da artıyor. Yüksek dönüş hızı ise taşın her sekişinde doğru açıyı muhafaza etmesini sağlıyor.

Bir Taş En Fazla Kaç Kez Sekebilir?

Eğer 7-8 kez taş sektirdiğiniz de kendinizle gurur duyuyorsanız birazdan duyacağınız sayı sizi şaşırtabilir. Günümüzde taş sektirme rekoru 2013 yılından beri 88 zıplama ile Kurt Steiner ‘e ait. Ancak başarısı elbette tesadüf eseri değil. Arka planında adanmışlık, çok çalışma ve işin bilimini anlama yer alıyor. Aşağıdaki videoda kendisinin bu muhteşem sektirişini izleyebilirsiniz.

taş sektirme rekoru 2013 yılından beri 88 zıplama ile Kurt Steiner ‘e ait.

Kaynaklar:

Matematiksel

Sibel Çağlar

Merhabalar. Matematik öğretmeni olarak başladığım hayatıma 2016 yılında kurduğum matematiksel.org web sitesinde içerikler üreterek devam ediyorum. Matematiğin aydınlık yüzünü paylaşıyorum. Amacım matematiğin hayattan kopuk olmadığını kanıtlamaktı. Devamında ekip arkadaşlarımın da dahil olması ile kocaman bir aile olduk. Amacımıza da kısmen ulaştık. Yolumuz daha uzun ama kesinlikle çok keyifli.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu