Tarih

Nobel Matematik Ödülü Neden Verilmiyor?

Adını İsveçli iş adamı, kimyager ve mühendis Alfred Bernard Nobel’den alan Nobel ödülleri 1901’den beri fizik, kimya, tıp/fizyoloji, edebiyat ve barış dallarında veriliyor. Özellikle fizik ve kimya dallarında ödüllerin dağıtılması nedeniyle Nobel ödüllerinin açıklandığı zamanlarda akla genelde şu soru gelir. Neden matematik için verilen bir Nobel ödülü yok?

Aslında bu sorunun cevabını tam olarak belirlemek her zaman bir muamma olmuştur. Alfred Nobel’in matematiği neden ödül kategorilerinden biri olarak belirlemediğine dair çok sayıda spekülasyon mevcut. Ancak ortada kesin bir bir bilgi yok. Yaygın bir hikayeye göre Nobel’in karısı İsveçli matematikçi Gosta Mittag – Leffler ile ilişki yaşadığı için Nobel matematikçilerden nefret etmiştir. Ancak bu hikayede bir sorun vardır. Çünkü Alfred Nobel hiç evlenmemiştir. Hikayenin bazılarında ise bu eşin yerini bir nişanlı ya da sevgili alır. Her ne kadar Nobel’in Sophie Hess isimli bir sevgilisi olduğu bilinse de hayat hikayesinde aldatılma ve aşk acısının kanıtı yoktur.

Alternatif bir kuram Mittag – Leffler’in Alfred Nobel’i sinirlendirecek bir hareket yaptığıdır. Bu kurama göre Mittag – Leffler o zamanın önde gelen İsveçli matematikçisi olduğu için, Nobel onun matematik ödülünü kazanmasının muhtemel olduğunu fark etmiş ve bu ödülü başlatmamaya karar vermiştir. Ancak bu kuram da belirsizlikler taşır. Ayrıca, 1865’te Mittag – Leffler’in genç bir öğrenci olduğu göz önüne alınırsa, pek olası gözükmemektedir.

“Neden Matematik Nobel Ödülü yok?” sorusunun cevabı muhtemel çok daha basit.

Matematik için bir ödül vermenin Nobel’in aklına gelmemiş olması ya da daha fazla para harcamak istememiş olması daha olası nedenler gibi gözüküyor. Nobel’in vasiyetinin orijinalini ve İngilizce tercümesini şu sayfada bulabilirsiniz: http://www.nobelprize.org/. Buna karşın birçok matematikçi ve matematiksel fizikçi diğer alanlardaki çalışmalarıyla Nobel ödülü kazanmıştır. Buna bir örnek Herbert A. Hauptman’dır. Matematik yeteneğini kullanarak 40 yıllık bir kimya problemini çözdüğü için 1985 yılında Nobel Kimya Nobel Ödülü’nü kazanan ilk matematikçi olmuştur.

Fields Madalyası: Madalyanın çapı 63.5 mm olup kütlesi 169 gramdır. Değeri 5.500 Kanada dolarıdır ve 14 karat altından yapılır. Ön tarafta (solda) Arşimet’in yüzü sağa dönük bir şekilde görülür.ve “TRANSIRE SUUM PECTUS MUNDOQUE POTIRI” ifadesi bulunur. Bu söz Türkçeye “Kendi sınırlarını aş ve dünyayı kavra.” olarak çevrilebilir. 

Matematik Ödülleri

Nobel ödülü olmasa da, matematik ile ilgili yapılan çalışmalara verilen aynı derecede prestijli ödüller mevcuttur. En bilinenlerini kısaca hatırlatalım.

  • Fields Madalyası: Adını Kanadalı matematikçi John Charles Fields’den alır. Böyle bir ödül verilmesinin fikir babası olan Charles Fields’in 1932 yılındaki ölümünün ardından ilk olarak 1936 yılında verilmiştir. Her dört yılda bir Uluslararası Matematik Birliği ödül için dünyanın önde gelen matematikçileri arasından dört kadarını seçer. Bu matematikçiler 40 yaşın altında olmalıdır. Ödül bir altın madalyadan 13.500 dolar civarında bir paradan oluşur. Bu ödül prestij açısından Nobel ödülü ile eşdeğer olarak kabul edilmektedir.
  • Abel Ödülü: 2001 yılında Norveç hükümeti Niels henrik Abel’in doğumunun 200. yılını yeni bir ödülle andı. Her yıl bir ya da daha fazla matematikçi Norveç Kralı tarafından verilen, 1 milyon dolar civarındaki bu ödülü paylaşırlar. Bu miktar Nobel ödülünü kazananların aldığına yakın bir para ödülüne denk gelmektedir.
  • Shaw Ödülü: Hong Kong’da 2002 yılında kurulan Shaw Ödülü Vakfı tarafından 2004 yılı itibaren her yıl verilen bir ödüldür. Ödül adını Hong Kong medya sektöründe bir öncü olan Sir Run Shaw’dan alan bu ödül toplamı 1 milyon dolardır. Ödül astronomi, yaşam bilimleri ve tıp ve matematik alanında dağıtılmaktadır.
  • Wolf Ödülü, Wolf Vakfı tarafından, 1978’den bu yana her yıl, insanlığın yararına yönelik başarılara ulaşmış sanatçı ve bilim insanlarına verilen ödüldür. Beş bilim dalını kapsar: tarım, kimya, tıp, fizik ve matematik. Ödül bir diploma ve 100.000 dolardan oluşur.

İleri okumalar: Why is there no Nobel in mathematics?; https://cs.uwaterloo.ca

Matematiksel

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu