Anasayfa » BİLİMSEL GELİŞMELER » Uzun Yaşamın Sınırı ve “Latin Geni”

Uzun Yaşamın Sınırı ve “Latin Geni”

Olabildiğince uzun ve sağlıklı yaşamak hemen hemen herkesin isteği. 19. yüzyıldan bu yana tıbbın aldığı mesafe yaş ortalamasını hayli yukarılara çekti. Teknoloji modern toplumun yıpranma düzeyini en aza indirdi. Kozmetikçiler ve estetikçiler daha genç görünmek isteyenlere yeni formüller üretmeyi sürdürüyor. Diyetisyenler yeni beslenme metotlarıyla çıtayı daha yükseltmeyi hedefliyor. Gençlik ve uzun ömür için kimse boş durmuyor sanki. Çabalarımız bu yönde olsa da, uzun yaşamın da bir sınırı var diyor bilim insanları.

Ortalama insan ömrü özellikle 1970’lerden sonra hızla arttı, buna bağlı olarak “dünyanın en yaşlı insanının” ömrü de öyle…

Ama bu artış 1990’larda durdu.

Yapılan araştırmalar sonucunda, 1900’den bu yana, aynı yıl doğan ve 70 yaş ya da üzerinde yaşam süren kişiler, her geçen yıl sayıca artıyor ancak 100 yaş ve üzerinde hayatta kalma oranlarına bakıldığında, kişinin hangi yıl doğduğundan bağımsız olarak yaşanan yıl hızla azalıyor.

Araştırmacılar, ölüm sırasında kaydedilen en yüksek yaş verilerini kullanarak, ortalama insan ömrünün son sınırını 125 olarak hesaplamış.

“Enfeksiyonlara ve kronik hastalıklara karşı tıbbın geldiği aşama, ortalama yaşam beklentilerimizi elbette artırıyor” diyor Dr. Vijg, “buluşlar ve tıptaki atılımlar insan ömrünü bizim hesapladığımız sınırın ötesine çekebilir ama bunun için insan ömrünü belirleyen pek çok genetik değişkenin de üstesinden gelmeleri gerekir. Belki de insan yaşamını uzatma çabalarımızı sağlıklı yaşamı uzatmaya yönlendirmeliyiz, sonuçta yaşlılık da ancak sağlıkla mümkün.”

Bir bilim insanından daha az sağduyulu bir cümle beklenemezdi elbette.

Hispanik Paradoks

Yaş konusuna 125 diyerek nokta koymak üzücü. Ancak kimi insanlar bize göre daha şanslı gibi…

Latin Amerikalılar, uzun yaşamaya dünya üzerindeki tüm etnik gruplardan birkaç adım daha yakın.

ABD Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezi verilerine göre, ABD’de yaşayan Latin Amerikalılar, ”beyazlara” (Kafkas ırkından olanlar) göre ortalama üç yıl daha fazla yaşıyormuş, yani 79’luk ortalama yaşam beklentisi onlar için 82.

2013 verilerine göre, herhangi bir yetişkin ve sağlıklı Latin Amerikalı diğer etnik gruplarla kıyaslandığında yüzde 30 daha az ölüm riskiyle karşı karşıya.

Bu durumu ”Hispanik paradoks” olarak adlandıran bilimciler bu çalışmalarıyla Latin Amerikalıların moleküler düzeyde neden daha yavaş yaşlandığını açıklamayı hedefliyor. Yavaş yaşlanma oranlarının, özellikle obezite ve enflamasyon gibi yüksek sağlık risklerini dengelediğini düşünüyorlar.

Bolivyalı “gençler”

UCLA ekibi, iki Afrikalı grup, Afro-Amerikalılar, Doğu Asyalılar, Latinler ve genetik olarak Latin Amerikalılarla akraba olan ve Bolivya’da yaşayan Tsimane’ler (Chimane) dahil yedi farklı etnik gruptan 6000’e yakın kişinin DNA örneklerinden 18 veri setini analiz etmişler. Etnisiteyle ilgili farklılıklar araştırmacıları epeyce şaşırtmış. Latin Amerikalılar, özellikle de Tsimane’ler diğer gruplardan çok daha yavaş yaşlanıyormuş.

Araştırma sonuçları, Bolivyalı Tsimane’lerin biyolojik yaşının, Latinlerden ortalama iki, beyaz etnik gruplardan dört yaş daha genç olduğunu gösteriyor. Bu grubun kalp hastalıkları, diyabet, yüksek tansiyon, obezite ve damar tıkanıklığına dair bulguları da hayli düşük. Tsimane’ler, enfeksiyona sık yakalanıyor ama modern toplumu esir alan pek çok kronik hastalığa karşı hayli sağlam durumdalar. Ortalama bir Tsimane kadını ise yaşamı boyunca dokuz çocuk sahibi olabiliyor.

Latin Amerikalı kadınların durumu, bir Tsimane kadını kadar olmasa da fena değil… Menopoz sonrası biyolojik saatleri, aynı yaştaki Latin olmayan kadınlara göre 2,4 yaş daha genç.

Ama her koşulda kadınlar erkeklere göre daha iyi durumda. Kadınların kan ve beyin dokuları aynı etnik gruptaki erkeklere oranla daha yavaş yaşlanıyor.

Herkese biraz Latin şansı, pardon Latin geni dileyelim…

Melda Bağdatlı

Kısaltılarak eklenmiştir. Tam metin için: https://kurious.ku.edu.tr/tr/makaleler/uzun-yasamin-siniri-ve-latin-geni

Kaynak ve İleri Okumalar:

1. http://www.nature.com/nature/journal/v538/n7624/full/nature19793.html

2. http://medicalxpress.com/news/2016-10-maximum-human-lifespan.html

3. http://m.medicalxpress.com/news/2016-08-true-latinos-age-slower-ethnicities.html

4. http://genomebiology.biomedcentral.com/articles/10.1186/s13059-016-1030-0

Matematiksel

Paylaşmak Güzeldir

Yazıyı Hazırlayan: Matematiksel

Avatar
Bu yazı gönüllü yazarlarımız tarafından hazırlanmış veya sitemiz editörleri tarafından belirtilen kaynaktan aslına uygun kalınarak eklenmiştir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.