Tutkularının Peşinde Bir Bilim İnsanı: İvan Pavlov

Gecenin geç saatleri, insanlar günlük koşuşturmalarından evlerine çekilmişler. Gençten biri Ryazan Kütüphanesi’nin zemin katındaki pencereden içeri dalıyor. Oysa kütüphane kapalı…

O genç İvan Pavlov.

Gecenin bu saatinde, okumasının yasak olduğu,”ahlaka ve Kilise’nin doktrinlerine aykırı fikirler içeren” kitapları okumak için burada.

Babası ve amcalarının yolundan gidip papaz olmak için Ryazan İlahiyat Yüksek Okulu’na devam eden Pavlov gibi başarılı bir ilahiyat öğrencisi, neden yasak yayınları okumak ister?

Bunun yanıtı 1860’lar Rusya’sının atmosferinde gizli.

Bu yıllar, çarın mutlak yönetimi altında giderek yoksullaşan, kilisenin baskısı altındaki Rus köylülerinin yavaş yavaş başkaldırmaya başladığı; özellikle gençlerin özgürlükçü fikir akımlarını öğrenmek, tartışmak mücadelesine girdikleri; kilisenin dogmaları karşısında maddeci düşünceye ve bilime ilginin giderek arttığı yıllar…

Çeşitli siyasi, radikal muhalif görüşler, dergilerle ifade edilmeye, bu dergiler çevresinde toparlanmaya başlamış. İnsanların yeni yapıtları okuyup, felsefe, siyaset, edebiyat ve bilim üzerine tartışmak için bir araya geldiği tartışma grupları (Rusça “kruzhok”lar) tüm ülkeye yayılmış.

Nikolay Çernişevski’nin çıkardığı Sovremennik (Çağdaş) ve Dimitri Pisarev’in çıkardığı Russkoe Slovo (Rus Sözü), gençlerin okumak için kütüphanelere doluştuğu iki dergi.

lvan Pavlov, Rus Sözü dergisini çıkaran Pisarev’in “Doğa bir katedral değil , bir atölyedir” sloganına hayran kalmış bir din adamı adayı.

Bu sloganda yankısını bulan zihniyet, yani “Tanrının bir yansıması olarak görerek doğaya edilgince tapınmak yerine, onu bilimsel bir biçimde anlamak ve insanın yararına kontrol etmek gerekir” düşüncesi, kafasını fazlasıyla karıştırıyor.

llahiyat Yüksek Okulu’nu bırakıp, üniversitede tıp öğrenimi görmek, hayvan fizyolojisi üzerine çalışmak istiyor. Bir arkadaşına göre, kurdukları tartışma grubunun “en çok okumuş, en ateşli, en yorulmak bilmez tartışmacısı. ”

Gündüzleri ilahiyat okulunun uslu ve çalışkan öğrencisiyken, gece boyunca yasak yayınları okuyor. Kütüphaneye gitmek için geceyi ve kapı yerine pencereyi seçmesinin ise iki pratik nedeni var: Birincisi, İlahiyat Yüksek Okulu’nun yasaklarını çiğneyen öğrencileri aramak için gündüzleri caddeleri kolaçan eden müfettişlerden kaçmak, ikincisi ise, onun okumak istediği yayınları (örn. muhalif dergiler, Darwin’in Türlerin Kökeni, Rus fizyolog lvan Seçenov’un Beynin Refleksleri adlı kitapları gibi) okumak isteyen pek çok gencin sıraya giriyor olması.

Pavlov onu kitaplardan alıkoyan bu sorunlardan, bir kütüphane çalışanını, akşamları çıkarken pencerelerden birini açık bırakması için ikna etmek yoluyla kurtuluyor.

Kütüphaneye geceleri camdan giren o öğrenciyi, köpeklerle yaptığı ünlü koşullu refleks deneyleriyle tanıdığımız, zamanının bilim insanlarınca “Dünya Fizyolojisinin Prensi” ilan edilmiş lvan Pavlov’dan bahsediyoruz.

Fizyoloji ve psikoloji alanındaki çalışmaları ile psikofizyoloji ve deneysel psikoloji alanlarını derinden etkilemiş ve her iki bilim dalının da kurucularından sayılan bir bilim insanı.

Onun tutkuyla yanıtını aradığı soruların çoğu, hala aydınlatılmamış olarak bilimin önünde duruyor.

Kaynak: İvan Pavlov -Hayvan Makinesini Araştırırken-, Daniel Todes, TÜBİTAK Popüler Bilim Kitapları, Ekim 2003

Matematiksel

Paylaşmak Güzeldir

Yazıyı Hazırlayan: Matematiksel

Avatar
Bu yazı gönüllü yazarlarımız tarafından hazırlanmış veya sitemiz editörleri tarafından belirtilen kaynaktan aslına uygun kalınarak eklenmiştir.

Bunlara da Göz Atın!

Galileo’nun İkilemi

Galileo’nun matematikçi dostu Castelli’ye yazdığı efsanevi mektup bulundu. Hem de hiç beklenmeyecek kadar göz önünde …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.