Şu Matematikçiler Tam Bir Şizofren!

Eric Temple Bell’in “Men of Mathematics” isimli kitabını okuyunca, büyük bir matematikçi olmak isteği ile büyülenen bir ben değilimdir. Evet! Zira bu kitabı okuduktan sonradır belki de, paranoyak şizofreni tanısı alan bir adam bu kervana katıldı: John Forbes Nash.

Bu ismin kolay kolay kimseye yabancı gelmeyeceği kanısındayım. Nitekim kendisi, adını “matematikçiler” tarihine bir şizofren olarak yazdırmayı başardı. Üstelik depresif belirtiler ile hayatı altüst olmuşken.

Aslında matematikçilerin çok büyük bir kısmı, belki de tamamı, sosyal çevresinde yaşayan insanlardan çok daha farklı bir bakışa ve yaşama sahip idiler. Bunun biyolojik nedenleri var elbette. Ben, daha önceki ilgili yazılarımda, matematikçilerin beyin yapısını resmetmiştim.

Bugün dahi matematik bilimine aşırı ilgi duyan kimselerin, sosyal çevrelerindeki diğer bireyler tarafından farklı isimlendirmelere maruz kaldıklarına şahit oluyoruz. Belki de başlığa almayı uygun gördüğüm hayret cümlesini söyleyen kimseler ile sizler de karşılaşmışsınızdır.

Aslında bu gibi hayret cümleleri ile karşılaştığımda şaşırmıyorum, çünkü bence pek de haksız sayılmazlar.

Ben, bir psikolog olarak matematik biliminin neresindeyim bakanlara göre bilemem ama bu gibi bilimsel ayrımları mutlaklaştırmanın çok da doğru olmadığı kanısındayım.

Evet, bu hayret dolu ifadeler ile bir matematikçi olarak ben de karşılaştım ve bundan dolayıdır ki bu konuyu farklı (esprili) bir üslup ile kaleme almayı uygun gördüm.

Yazımın ana karakteri olacak önemli bilim insanına gelmeden önce, şizofreni tanısı alan bireyler ile matematikçilerin beyin yapısının birbirine benzediğini söylemek isterim. Toplumda yaygın olarak kanıksanan bir bilgiye göre şizofrenide beynin karar mekanizması bozuluyor. Beynin karar mekanizması ön lobda olduğuna göre, şizofreni tanısı alan kimselerin beyinlerinin ön lobunda bir farklılık olması bekleniyor.

Kısmen doğru bir bilgi olsa da, bilimsel olarak bakıldığında fazlaca kısır. Nitekim yapılan son çalışmalarda da görüldü üzere şizofrenide beynin iki yarıküresi arasında bir iletişim bozukluğu söz konusu.

Beynimizin iki yarıküresini birbirine bağlayan temel yol korpus kallosumdur. Yapılan bir çalışmada difüzyon tensor görüntüleme yöntemi kullanılarak şizofreni tanısı almış bireyler ile sağlıklı bireylerin beyinlerinde korpus kallosumun yapısal bütünlüğü incelenmiştir. Bulgulanan sonuç ise şizofrenide beynin iki yarım küresi arasındaki iletişim bozukluğu tezini desteklemiştir.

Yani şizofrenide asıl olan beyin yarıküreleri arasındaki iletişim bozukluğu. Aslında şizofrenik bireylerin gerçekleştirmiş olduğu başarılar göz kamaştırıyor. Fakat bu başarıların ardındaki sırra dikkat edilirse, beynin bir yarıküresinde işlevi görülen alanlar ile alakalı oldukları görülür.

Mesela David Helfgott, dünyanın en önemli piyanistlerinden biri kabul edilir. Kendisi şizofreni tanısı almış ve yıllarca yatılı tedavi görmüştür. Piyano çalarken beynin sağ yarıküresinde yoğun faaliyetler gerçekleşirken, sağ yarıküre ile sol yarıkürenin iletişim sağlayamaması dolayısıyla daha somut gerçekleri muhteva eden alanlarda yaşam boyunca sıkıntılar çekmiştir.

Yazımıza konu edindiğimiz Nash da bir şizofrendi, fakat beyninin sol yarıküresi çok daha aktifti. Yine onun da beyin yarıküreleri arasındaki iletişim bozukluğu sebebiyle imgeler ile arası pek de iyi değildi.

Yani şizofreni tanısı alan bireylerin ilgi duydukları alanlara yoğun olarak odaklanabilmeleri dolayısıyla birçok kimsenin takdirini kazandıkları pek malum. İşte matematik bilimine duydukları ilgi sonucunda bu alana yoğun olarak odaklanabilen matematikçiler ile şizofreni tanısı alan bireylerin böyle bir benzerliği var. Hatta şizofren olarak önemli matematikçiler kervanına katılanlar bile var.

John Forbes Nash

John Forbes Nash

Onlardan birisi de John Forbes Nash. Yazımın başında belirttiğim gibi, E.T. Bell’in “Büyük Matematikçiler” isimli kitabını okuduktan sonra matematiğe olan ilgisini fark etti. Zaten geçirdiği çocukluk yıllarında da diğer çocuklardan farklıydı.

Carnegie Institute Of Technology üniversitesinde burslu olarak öğrenim gören Nash 1978 yılında hem lisans hem de master derecesini aldı.  Önemli üniversitelerden teklifler almasına rağmen, ailesine ve sevdiği akademisyenlere yakın olmak için Princeton’u tercih etti. 1950 yılında doktorasını buradan aldı Nash. Doktora tezi ise daha ilerde kavramsallaştıracağı “Oyun Teorisi”nin önemli bir parçasıydı.

“Oyun Teorisi” ile matematik biliminde önemli bir çığır açan Nash, 1958 yılında şizofreni tanısı aldı ve 1959 yılında tedavi görmek için hastaneye yatırıldı. Onun yaşamı her ne kadar siyah beyaz olsa da, kendisinin hayatından esinlenerek yapılan “A Beautiful Mind” isimli film pek renkli idi. Öyle ki, dört farklı yerde “Akademi Ödülü” almaya hak kazandı.

Her insanın içerisinde yalnızca kendisine has bir dünyası vardır ve ilgileri ile hayalleri bu dünyanın dışa yansımasıdır. Özellikle çocuklukta şekillenen bu renkli dünya, kişinin geleceğini ve mutluluğunu belirleyen en önemli etkendir. Elbette her birey, kendi dünyası ile farklı derecelerde bir ilişkidedir. Bundan dolayı insanları ilgileri ve hayallerine yönelik verdikleri mücadeleden dolayı kınamak bir yıkım olabilmektedir.

Sosyal iletişim, her kişinin iç dünyasının bir yansıması olan bu ilgi ve hayallere yönelik duyulan saygı ile sağlanabilir.

Psikolog Kadir Özsöz

Matematiksel

Psikolog Kadir Özsöz

Yaşam ve ölüm arasında, iç'e ve dış'e doğru iki gizemli yolculukta mekik dokuyorum. Severek yaptığım bir mesleğim ve dolu dizgin geçen yazım hayatım var. Psikolog ve yazar olmanın gerekliliklerini yerine getirmek benim için gurur verici. Kendi işimin uzmanı (yerinde ifade ile pîri) olmak için elimden geleni yapmaya çalışıyorum. Gelişimsel ve nöro-psikoloji üzerinde yoğunlaşsam da, kişisel gelişim benim için vazgeçilmez bir parkur. Bilimsel makale ve kitap çalışmalarım bir nevi enerji kaynağım. Kurucusu olduğum Bilge-Değişim Psiko-Yaşam Merkezi çatısı altında Türkiye genelinde seminer ve konferanslar vermekteyim. Gerçek başarı ve mutlulukları yaşamak ve yaşanmasına katkı sağlamak, işte misyonum. Sevgi ve saygılarımla...

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Başa dön tuşu
Insert math as
Block
Inline
Additional settings
Formula color
Text color
#333333
Type math using LaTeX
Preview
\({}\)
Nothing to preview
Insert
Kapalı