YAŞAM

Neden Sıkıldığımız Zaman Uykumuz Gelir?

Sevdiğimiz aktiviteleri yaparken ne kadar uykusuz da olsak canlı hissederiz ancak bunun tam tersi olan durumlarda ise gözlerimizi açık tutmak dünyanın en zor işidir.

Ders dinlerken ya da bir toplantı esnasında kaçınılmaz bir sondur uykunun bastırması. Peki ama neden?

Beynimizde ödül ve ceza olarak adlandırılan bulunduğumuz ruh hallerine ya da yaptığımız olaylara göre şekillenen bazı bölgeler bulunur. Bu ödül sisteminin bir parçası olan nücleus akumbens (NAcc) olarak adlandırılan bölge de aynı zamanda uykuyu tetikler.

Bu nedenle ders dinlemek, yolculuk yapmak gibi uyaran miktarının düşük olduğu yani sıkıcı olabilen durumlarda uykumuz gelir.

Adenozin Molekülü ve Uyku Durumu

Adenozin adlı molekül, enerjimiz düştüğünde salgılanır, adenozin reseptörleri bunu algılar ve uykumuz gelir. Nükleus akumben’da ise A2A denilen adenozin reseptörlerinin sahte bir versiyonu bulunur. Enerjimiz düşmemiş bile olsa bizi motive etmeyen, zevk vermeyen bir durumda bu reseptörler aktive olur ve uyku hali yaratılır.

Kahve ve çay aracılığıyla alınan kafein molekülleri, A2A reseptörlerini engelleyerek uyanık kalmaya yardımcı uyaran görevi görebilir.

Işıklandırmanın iyi olmadığı dersliklerde uykumuzun gelmesinin tetikleyicisi ise güneş ışığı bileşenlerinden mavi ışığın eksik olmasıdır. Beynimizde uyku-uyanıklık döngüsünü yöneten üst kiyazmatik çekirdek (SCN), gözdeki retinadan aldığı mavi ışık sinyalleriyle vücudumuzu uyanık tutar. Ortamdaki mavi ışık miktarı azaldıkça SCN, vücudu uyku periyoduna yönlendirmeye başlar.

Yani her zaman da ders ya da anlatılan konunun sıkıcı olmasına bağlı değil bu uyku hali. Çevre koşulları hayatımızı, uyku düzenimizi fazlasıyla etkiliyor. Anlaşılan, uyanık kalmak istiyorsak, o anki durumun, bizi motive eden taraflarına odaklanmaya çalışmak lazım. Aydınlatmaya da dikkat etmemiz elbette.

Beynimizin kimyasının davranışlarımızı kontrol etmesi gibi, biz de davranış şeklimizi değiştirerek beyin kimyamızı kontrol altına alabiliriz belki de…

İleri Okumalar: Why Do We Fall Asleep When We’re Bored?; https://neurosciencenews.com/sleep-boredom-7616/

Matematiksel

Sibel Çağlar

Kadıköy Anadolu Lisesi, Marmara Üniversitesi, ardından uzun süre özel sektörde matematik öğretmenliği, eğitim koordinatörlüğü diye uzar gider özgeçmişim… Önemli olan katedilen değil, biriktirdiklerimiz ve aktarabildiklerimizdir bizden sonra gelenlere... Eğitim sisteminin içinde bulunduğu çıkmazı yıllarca iliklerimde hissettikten sonra, peki ama ne yapabilirim düşüncesiyle bu web sitesini kurmaya karar verdim. Amacım bilime ilgiyi arttırmak, bilimin özellikle matematiğin zihin açıcı yönünü açığa koymaktı. Yolumuz daha uzun ve zorlu ancak en azından deniyoruz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu