Günlük Hayatımızda Matematik

Şehirlerin Büyümesinin Ardındaki Şaşırtıcı Matematik

Yaşamayı seçtiğimiz yer, paramızı nasıl harcadığımız ve zamanımızı nasıl harcadığımız kendi kararımızdır. Yine de sayıların merceğinden aslında kolektif davranışlarımız tahmin edilebilir, karşılıklı olarak uyumlu matematik yasalarına uyar.

Şehirlerin büyüme hızı son 200 yıldır katlanarak artıyor. Tahminlere göre de bu yüzyılın ikinci yarısında dünyaya tamamen şehirler hakim olacak ve beraberinde onlarca sorunu da getirecek. Santa Fe Enstitüsü’nden fizikçi Geoffrey West ve New Mexico Üniversitesi’nden biyologlar James Brown ve Brian Enquist ile organizmaların büyüme hızları ile ilgili yaptıkları bir çalışma esnasında, şehirleri de bir organizma olarak kabul edince aslında onların da basit ve matematiksel kanunlara uygun davranışlar sergilediğini fark etti. Buldukları sonuçlar çarpıcıydı. Bir çok logaritmik grafik çizdikten sonra örneğin şehirlerdeki;

  • mucit sayısının ≈ k (nüfusun büyüklüğü) 1,25
  • toplam ücret ≈ k (nüfus büyüklüğü) 1,12
  • adli suçların sayısının ≈ k (nüfus büyüklüğü) 1.16 biçiminde bağlantılar gösterdiğini fark etti.

Bu denklemlerde kuvvet 1’den büyüktür, bu da bir şehir büyüdükçe daha fazla mucit, daha fazla suç vakası vb olacağı anlamına gelmektedir. Aslında dikkati çeken bir başka konu da tüm üstel değerlerin 1,2 civarında kümelenmesidir. Bunun matematiksel karşılığı şöyle bir anlam ifade ediyor. Bir şehrin büyüklüğünü iki katına çıkarırsanız, kişi başına düşen mucit sayısının, suçlu sayısının ve diğer tüm oranların yaklaşık yüzde 15 artması gerekmektedir.

Yapılan çalışmada bazı göstergeler için kuvvet 1sayısından daha küçük çıkmıştı. Bunun anlamı bir şehir büyüdükçe kişi başına bazı şeyleridaha az elde edeceğimizdi. Örneğin şehirlerdeki;

  • benzin istasyonu sayısı ≈ k (nüfus büyüklüğü) 0.77
  • elektrik kablolarının uzunluğu ≈ k (nüfus büyüklüğü) 0.83 gibi.

Sonuç olarak şehirler matematiksel olarak tahmin edilebilir. Dünya karmaşık olabilir. Aynı zamanda basit. Sayılar, çevremizi anlamamıza yardımcı olan vazgeçilmez araçlardır. Konu hakkında aşağıdaki konuşmayı da izleminizi öneririz.

Göz atmak isterseniz

Kaynak: Alex Bellos; Alex Through the Looking-Glass: How Life Reflects Numbers and Numbers Reflect Life

Matematiksel

Sibel Çağlar

7 yıl Kadıköy Anadolu Lisesinin devamında lisans eğitimimi Marmara Üniversitesi İng. Matematik öğretmenliği üzerine tamamladım. Devamında 20 yıl çeşitli özel eğitim kurumlarında matematik öğretmenliği ve eğitim koordinatörlüğü yaptım. 2015 yılında matematiksel.org web sitesini kurdum. Amacım bilime ilgiyi arttırmak, bilimin özellikle matematiğin zihin açıcı yönünü açığa koymaktı. Yolumuz daha uzun ve zorlu ancak en azından deniyoruz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.