Psikoloji

Plato Etkisi Başarımızın Önündeki Engel Olabilir mi?

Her şey yolunda giderken sınırsız potansiyele sahip, son derece parlak, umut vadeden biri neden beklenmedik bir anda tıkanır ve önündeki engelleri aşamaz. Bunun nedeni Plato etkisi olarak bilinir.

Plato Etkisi gelişimin bir süre için durduğu, rutin günlük hayatın tekdüzeliği ile zihnin ve duyguların donuklaştığı tıkanıklık dönemini ifade eder. Bizi tahminimizden çok daha güçlü etkileyen bu fenomenin ardında, vücudumuzun bir savunma mekanizması vardır. Kirli bir banyoda koku alma duyunuzun keskinliğini kaybetmesi, dairenizin arkasındaki bir metronun gürültüsünün zaman içinde sizi daha az rahatsız etmesi vücudumuz yeni şeyleri eskisinden daha fazla fark edecek şekilde evrilmesi ile alakalıdır. Yani bir süre sonra duyularımızın ‘aynı olana’ karşı duyarsızlaşması aslında olağan bir süreçtir.

Buraya kadar her şey yolunda görünüyor. Ancak bazı zamanlar var ki savunma mekanizmamızı yine kendi menfaatimiz için devreden çıkarabilmemiz gerekiyor zira ‘alışkanlık’ adıyla yakından tanıdığımız vahim bir yan etkisi var. Modern yaşamın bu mekanizmayı çok çeşitli uyaranlarla tetiklemesi, deneyimlerimizin hızla sıradanlaşmasına ve duyarsızlaşmamıza neden oluyor. Çalışanlarımıza, eşimize, ortak dertlerimize, beraber eriştiğimiz zaferlere karşı hissizleşiyoruz.

Plato Etkisinin 8 Nedeni 

Bağışıklık Kazanma

İnsanlar, ilişkiler, işletmeler ve hatta fiziksel süreçler aynı tekniklere, aynı yaklaşımlara, aynı çözümlere karşı zamanla bağışıklık kazanır. Bağışıklık, belki de Plato Etkisinin en temel nedenidir. Bağışıklığın ilacı yaşamımıza değişiklik, çeşitlilik sokmak, farklı yaklaşımları ve teknikleri deneyimlemektir.

Açgözlü Algoritma

Matematikten tanıdığımız bu algoritma kısaca şöyledir. Daima kısa vadede kazanç sağlayan çözümleri seçer, uzun vadeli sonuçlarını önemsemeyiz. Matematikte olduğu gibi gerçek yaşamda da kısa vadeli çözümler her zaman işe yaramaz. Açgözlü algoritmanın ötesine geçmek için, çözümleri daha büyük bir zaman ölçeğinde düşünmeniz gerekir. Bu algoritmayı aşmanın en etkili yolu; ufkumuzu genişletmek daha geniş bir zaman diliminde fayda getirecek seçenekleri tercih etmektir.

Yanlış Zamanlama

Bize öğretilenin aksine çok çalışmak, çok emek vermek her zaman ödüllendirilmez. Anahtar, sadece ne kadar çaba harcadığınızı değil, ne zaman çaba sarf ettiğinizin kontrolünü ele almaktır. Eğer bir yerlerde takılıp kaldıysanız unutmayın ki dinlenme ve hareketsizlik dönemleri, tıpkı notalar arasındaki sessizliğin müziğin bir parçası olması gibi, büyük çaba gerektiren dönemler kadar önemlidir.

Kaynakların Tükenmesi

Bazen başarılı olmak için ihtiyaç duyduğumuz kaynakları tüketiriz. Belki sermayemiz, zamanımız tükenir böyle bir durumda da ilerleme yavaş yavaş düşme eğilimindedir. Tıkanma noktası, sistemin her şeyi yavaşlatan kısmıdır. Çözümü tıkanıklığın kaynağını belirlemek ve yaratıcı bir şekilde onun etrafında dolanmaktır.

Hatalı Değerlendirme

Genellikle hatalı verilere dayanarak tepki veririz. Bazen yanlış şeyleri ölçer veya uygunsuz bir şekilde riski değerlendiririz. Bazen de aldığımız en son bilgi parçasına aşırı ağırlık vermek gibi verilerle ilgili yaygın psikolojik hataların kurbanı oluruz. Örneğin, sağlıklı olmak için spor yapıp, yediklerimize özen gösteririz. Ancak eğer zihnimizde sağlıklı olmak, kilo vermek ile özdeşleşmişse, kilo verme sürecindeki ilk aksaklık hayal kırıklığına neden olacağından egzersiz programımızı ve sağlıklı beslenme planımızı kökünden çökertecektir. Değerlendirme sistemimizdeki yanlışlar bizi plato etkisi ile yüzleştirir.

Dikkat Dağınıklığı

Çoklu görev yanılsamasının kurbanı olmak ve dikkati dağılmak kolaydır. Dikkat dağınıklığı adaptasyonun düşmanıdır ve sizi doğrudan bir platoya doğru götürebilir.

Geciken başarısızlık

Bazı insanlar yeteneklerinin sabit ve sınırlı olduğuna inanır. Gelişime açık değillerdir. Başarısızlığın ayak seslerini duysalar bile yüzleşmemek için her yolu denerler ve tıkanıp kalırlar.Gelişime açık zihin yapısına sahip kişiler ise, ne kadar erken başarısız olurlarsa o kadar kazançlı olduklarının farkındalığıyla hareket ederler.

Mükemmeliyetçilik

İyinin en büyük düşmanı mükemmeldir. Platoların en tehlikelisi kusursuzluk tutkusu, yeni başlangıçların önündeki en büyük engeldir. Başlamak için en iyi zaman beklenir, bitirmek için ulaşılması imkansız standartları yakalamak gerekir. Mükemmeliyetçilikten kurtulmanın bilinen en geçerli yolu, önce atılacak ilk adıma ve sonra her seferinde bir sonrakine odaklanarak ilerlemektir. Göz atmak isterseniz: Tehlikeli Bir Tutum: Mükemmeliyetçilik

Kaynak:

Matematiksel

Sibel Çağlar

Merhabalar. Matematik öğretmeni olarak başladığım hayatıma 2016 yılında kurduğum matematiksel.org web sitesinde içerikler üreterek devam ediyorum. Matematiğin aydınlık yüzünü paylaşıyorum. Amacım matematiğin hayattan kopuk olmadığını kanıtlamaktı. Devamında ekip arkadaşlarımın da dahil olması ile kocaman bir aile olduk. Amacımıza da kısmen ulaştık. Yolumuz daha uzun ama kesinlikle çok keyifli.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bu Yazılarımıza da Bakmanızı Öneririz

Başa dön tuşu