KİMYA

Plastik Şişelerin Altında Bulunan Rakamlar Ne Anlama Geliyor?

Elinizde bir şişe su ile bir arkadaşınızı beklemek zorunda kaldığınız bir ortamda can sıkıntısından şişeyi incelemeye başlarsanız ilginç bir şey fark edebilirsiniz. Şişeniz tabanında içinde tek bir rakam bulunan bir üçgen vardır.

Üçgen şeklini daha detaylı incelerseniz bunun aşina olduğumuz geri dönüşüm işareti olduğunu anlarsınız. Peki ama içindeki sayılar ne anlama gelmektedir?

Günümüzde hızlı nüfus artışı ile birlikte büyük oranda üretim yapmak zorunda olan yiyecek içecek sektörü için paketlemeye en uygun malzeme, şüphesiz ki plastik malzemelerdir. Ancak her plastik aynı teknik özelliklere sahip değildir. Plastiklerde bulunan geri dönüşüm kodları, hangi plastiklerin geri dönüşüm ve genel kullanım için güvenli olduğunu ve hangilerinin olmadığını söyler.

Geri Dönüşüm Kodları ve Anlamları

Plastiklerin geri dönüşüm kodları 1’den 7 ye numaralandırılır. 1 en kolay geri dönüştürülebilir demektir.

PET – Polietilen tereftalat

Geri dönüşüm kodu:1

Genel olarak su ve gazlı içecek şişeleri, tepsiler-tabaklar ve ince bükülebilir
film şeklinde poşet ve ambalaj filmi uygulamalarında kullanılır. Poliester grubuna ait olan bu plastiğin şişe şekline getirilmesi fikri 1970 yıllarında gelişmiştir.

Cam şişelerin kırılması ile oluşan yaralanmalardan kaynaklı
süregelen şikayetler Dupont firmasına ilham vermiş olacak ki, PET şişeleri cam şişelere alternatif olarak piyasaya tanıtmışlar ve bu yeni nesil “kırılmayan” şişeler o tarihten bu yana kullanımı hızla artan malzemelerden biri haline gelmiştir.

Bu gruptaki ürünler kolay geri dönüştürülebilme özelliğine sahiptir.
Kışlık montlar, uyku tulumları gibi elyaf dolgusu içeren ürünler bu gruptaki dönüştürülmüş malzemeleri içerir.

HDPE – Yüksek Yoğunluklu Polietilen

Geri dönüşüm kodu:2

Şişe, kapak (özellikle su ve içecek şişelerinin kapakları), tabak ve tepsilerde sızdırmaz tabaka ve ince bükülebilir film şeklinde poşet ve ambalaj uygulamalarında kullanılır. Yüksek yoğunluklu polietilen (HDPE) özellikle plastik süt şişelerinin ambalajıdır.

Bu gruptaki ürünlerde geri dönüştürmeye ve tekrardan kullanmaya uygundur.

PVC – Polivinil klorür

Geri dönüşüm kodu:3

Halen bazı tabak ve kaplar bu plastikten yapılmakta olsa da ambalaj endüstrisinde kullanımı pek yaygın olmayan bir malzemedir. Güneş ışığına maruz kaldığında açığa çıkarabildiği asitli yan ürünler nedeni ile gıda endüstrisinin kaçındığı bir malzemedir.

PVC ısı ve suya karşı dirençli olduğu için sıklıkla boru, pencere çerçeveleri ve bazı oyuncakların yapımında tercih edilen plastik çeşididir.

LDPEDüşük Yoğunluklu Polietilen

Geri dönüşüm kodu:4

Bu plastik türü genellikle poşet ham maddesi olarak kullanılmakla beraber, pek çok yerde karşımıza çıkar. Bu malzeme oldukça güvenli olsa da, birçok geri dönüşüm firması bu plastiği kabul etmemektedir.

PP – Polipropilen

Geri dönüşüm kodu:5

Şişeler, tepsiler-tabaklar ve ince bükülebilir film şeklinde poşet ve ambalaj
uygulamalarında kullanılır. Bulaşık makinesinde yıkanabilir bardak ve kaseler, biberonlar, ketçap şişeleri, şurup şişeleri, yoğurt kapları ve çocuk bezleri Polipropilen içerir. Bu plastik türü, birçok geri dönüşüm firması tarafından da kabul edilmektedir.

PS – Polistiren

Geri dönüşüm kodu:6

Polistirenin paketlemede en çok kullanılan formu köpürtülmüş hali olan strafor, suni köpük olarak isimlendirdiğimiz halidir. Hepimizin bildiği beyaz köpük kaplar özellikle fast food endüstrisinin neredeyse tamamında kullanılan paketleme malzemesidir. Bu plastiğin doğaya zarar verme potansiyeli yüksektir; bu nedenle ısıtılmaması gerekir. Ayrıca geri dönüştürülebilir bir malzeme de değildir.

(BPA) ve polikarbonat (PC) ve Diğerleri

Geri dönüşüm kodu:7

Daha çok yapı malzemelerinde karşımıza çıkan bu grupta bulunan plastikler, genellikle 1-6 nolu olanların bir kombinasyonunu içerir. Bu plastikler geri dönüşümü en zor olanlardır ve nadiren toplanır veya geri dönüştürülür. Çöp alanlarına daha fazla ürün eklememek için bu ürünleri üreticiye iade edebilirsiniz. Ayrıca, içinde ne olduğunu asla bilemeyeceğiniz için, çocuklara 7 numaralı plastikten yapılmış kaplar vermekten ve bu tür kapları yiyecek ısıtmak için kullanmaktan kaçınmak gereklidir.

Geri dönüşüm kodlarını öğrenip elimizdeki plastiği uygun biçimde geri dönüştürerek doğanın korunmasına katkıda bulunmamız mümkün.

Kaynaklar:

How to Know What The Number On The Bottom of Your Plastic Bottle Means; https://sciencing.com/bottom-of-plastic-bottle-means-4722546.html

What Do Those Numbers on the Bottom of Plastic Bottles Mean?; https://www.mentalfloss.com/article/92943/what-do-those-numbers-bottom-plastic-bottles-mean

Matematiksel

Sibel Çağlar

Kadıköy Anadolu Lisesi, Marmara Üniversitesi, ardından uzun süre özel sektörde matematik öğretmenliği, eğitim koordinatörlüğü diye uzar gider özgeçmişim… Önemli olan katedilen değil, biriktirdiklerimiz ve aktarabildiklerimizdir bizden sonra gelenlere... Eğitim sisteminin içinde bulunduğu çıkmazı yıllarca iliklerimde hissettikten sonra, peki ama ne yapabilirim düşüncesiyle bu web sitesini kurmaya karar verdim. Amacım bilime ilgiyi arttırmak, bilimin özellikle matematiğin zihin açıcı yönünü açığa koymaktı. Yolumuz daha uzun ve zorlu ancak en azından deniyoruz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu