FİZİK

Pisa Kulesinde Bulunsaydınız Hangi Deneyi Yapardınız?

Yer çekimi Dünya’nın kütle çekimidir ve yerçekimi evredeki tüm maddeleri birbirine bağlamaktadır. Dünya yüzeyinde yada yakınındaki nesneleri etkiler ve onlara yerçekimi ivmesi kazandırır. Bir taşı, çekici veya tüyü yukarıdan bıraktığımızda aşağı düşmesinin nedeni de işte bu çekim kuvvetidir. İlk sorumuza gelelim: Aynı yükseklikten bırakıldığında bir bowling topu mu yoksa bir tüy mü yere daha hızlı düşer?

Şekil 1: Deneyde kullanılabilecek bowling topu ve tüy

Elimizde hem bowling topu hemde bir tüy olduğunu düşünelim. Aynı yükseklikten bırakalım. İlk hangi cisim yere düşerdi? Bowling topunu daha ağır olduğu için yere ilk düşen olarak tahmin edebilirsiniz. Fakat cevabın asıl nedeni hava direncidir. Bu bilgiden yola çıkarak şu bilgiye ulaşıyoruz: Önemli olan cisimlerin kütlesi değildir, cisimlerin şeklidir. Hava direncinin etkisini size daha da basit bir yolla gösterebiliriz.

Şekil 2: Deneyde kullanılabilecek açık ve kapalı şemsiye

Bu sefer aynı yükseklikten bırakacağımız cisimler, aynı ağırlıkta iki şemsiye. Bu aşamada yapacağımız deney ise üstteki deneyin aynısıdır; iki şemsiyeyi de belirli bir yükseklikten bırakmak. Yalnız bir farkla, şemsiyelerden bir tanesini açık olarak yüksekten bırakmak. Peki şimdi hangisi daha hızlı yere düşecektir? Açık olan şemsiyenin diğerinden daha yavaş düşeceğinden emin olabilirsiniz. Hatta aynı deneyi iki tane kağıt ile de deneyebilirsiniz. Kağıtlardan birini buruşturmayı unutmayın.

Aslında eğer havayı ortadan kaldırabilseydik tüm nesneler aynı anda düşerdi. Bu durumun ilk farkında varan, Pisa’da 1564 yılında dünyaya gelen, önemli matematikçi Galileo Galilei idi.

Galilei’nin altın ve kurşun karışımı topları Pisa Kulesi’nden aşağıya atarak gerçekleştirdiği ileri sürülen deneyler yaptığı düşünülmektedir. Bu deneyi yapabildi mi kesin bilemesek de bilim dünyasında efsaneler arasındadır.

Şekil 3: Galileo’nun Pisa Kulesi’nde gerçekleştirdiği düşünülen deney

Galilei belki de hiç gerçekleştiremediği bu deneyle bilim dünyasında önemli bir ün kazanmıştır. Bu deney hep akıllardaydı ve 2 Ağustos 1971’de, Apollo 15’in komutanı Dave Scott tarafından çekiç ve tüyle Ay’da denendi. Scott Ay’ın havasız ortamında bir çekiçle kuş tüyünü aynı anda bırakmış ve iki cismin de aynı anda yere düştüğü canlı yayında görüldü.

Şekil 4: Galileo’nun Pisa yaptığı düşünülen deneyin Ay’da yapılması

Deneyden hemen sonra Scott’un Galilei Galileo hakkında sözler ‘Bu deney Bay Galileo’nun haklı olduğunu kanıtlıyor ve Bay Galileo bulgularında haklıydı.’ bilim insanlarının bu deneyi gerçekleştirmek için çabalarını bizlere gösterdi.

Şefika Çokcoşkun                                                                                                            [email protected]    

Matematiksel

Paylaşmak Güzeldir

Şefika Çokcoşkun

İstanbul Üniversitesi 'Nükleer Fizik' anabilim dalında yüksek lisans mezuniyetim sonrası yazarlık serüvenim başladı. Bilimin hayatın parçalarından biri olduğunu aktarmak her bilim insanı gibi benim de görevim... Okumak, dinlemek, merak etmek, araştırmak hep bir adım daha atmamı sağlıyor. Paylaştıkça çoğalacağımız günler yakındır...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Kapalı