EĞİTİM

P4C: Çocuklar İçin Felsefe Nedir?

İnsanı insan yapan düşünmek ve diyalog kurmaktır. Buradaki düşünmek, beynin bir fonksiyonu olan basit bir eylem olmadığı gibi diyalog da karşılıklı sohbet değildir. Doğru düşünme yollarını ve farklı düşünme becerilerini kazandıran P4C’nin temeli Sokratik Diyalog yöntemine dayanır.

‘Başladığınızdan daha fazla soruyla bitireceksiniz.’ Matthew LIPMAN

Philosophy for Children, Philosophy for College, Philosopy for Communities – P4C yaklaşımı 1970’li yıllarda Columbia Üniversitesi Felsefe Profesörü Matthew Lipman (ABD’li Filozof, 1923 – 2010) tarafından geliştirilir, zaman içinde akademisyen ve eğitimcilerin çabalarıyla ilerler ve yaygınlaşır.

Lipman üniversitede girdiği derslerde öğrencilerinin, sağlam akıl yürütme ve muhakeme etme becerilerinin eksik olduğunu görür. Öğrencileri bu alanda geliştirebilmek için P4C sistemini kurar.

Temel hedef, felsefi donanıma sahip bir eğitimcinin liderliğinde gerçekleşen tartışmalarla, soruşturan bir topluluk oluşturarak, çocuklara, gençlere sorgulamayı, dinlemeyi, argüman geliştirmeyi ve düşünmeyi öğretmektir.

Lipman, 1972’de Montclair State Üniversite’sinde çalışmaya başlar. Montclair State Üniversite’sinde The Institue for Advancement of Philosophy for Children (IAPC) adlı enstitüyü kurar.

1985’te Danimarka’da 20 ülkenin üyeliğiyle The International Council of Philosophical Inquiry with Children (ICPIC) konseyinin resmi açılışıyla P4C büyür.

‘Bütün çocuklar filozoftur ama çok azı öyle kalır.’ Brigitte LABBE

Bugün başta Amerika ve İngiltere olmak üzere elliye yakın ülkede üniversiteler, dernekler ve eğitim merkezlerinde uygulanmaktadır. P4C hareketi, okul öncesi eğitiminden başlamak üzere eğitimin her alanında uluslararası bir ders programı halindedir.

Yalnızca felsefe öğretiminde değil, matematik, dil, sosyal bilimler, bilim gibi disiplinlerin öğretimi, demokrasi ve yurttaşlık eğitimi, şiddeti önleme vb. gibi programların uygulanmasını destekleyen bir yapı haline gelmiştir. İngiltere’de 3000 okulda ders olarak uygulanmaktadır.

‘Güçlü çocuklar yetiştirmek, sorunlu yetişkinleri onarmaktan daha kolaydır.’ – Frederick DOUGLASS

P4C’nin en temel kazanımları

İsminin içinde yer alan 4C ile ifade edilebilir:

Critical Thinking – Eleştirel Düşünme

Creative Thinking – Yaratıcı Düşünme

Collaborative Thinking – İşbirliğine Dayalı Düşünme

Caring Thinking – Özen gösteren Düşünme

Bu temel düşünce becerilerinin geliştirilmesiyle, bu eğitim programının sonucunda, birçok bilimsel araştırmayla da tespit edilmiş aşağıdaki kazanımlar elde edilmektedir:

P4C’nin Kazanımları

-Eleştirel, yaratıcı, işbirlikçi, özenli düşünme becerisini geliştirir.

-Neden-sonuç ilişkisi kurabilmeyi sağlar.


-Dili etkili kullanma, bağlantılı düşünme becerisini geliştirir.

-Özgüven gelişimini destekler.


-Farkındalığı artırır, farklı açılardan bakabilme becerisini geliştirir.

-Kendini ifade edebilme becerisini geliştirir.

-Kavramlar hakkında akıl yürütmeyi geliştirir.

-Kavramları tanımlama, sınıflama, ayırt etme becerilerini geliştirir.

-Genellemelerden kaçınıp, kavramsal ifadelerde tutarlılık sağlama becerisini kazandırır.

-Mantıklı düşünmeyi geliştirirken, akılcı tartışmalar çerçevesinde kendi fikirlerini özgürce ifade edebilme becerisini kazandırır.

-Farklı görüşlere eşit mesafede yaklaşabilmeyi kazandırır.

-Düşüncelerini ifade edebilmeyi ve düşüncelerine yöneltilen karşı düşünceleri kişisel algılamama becerisini kazandırır.

-Başkalarının düşüncelerini duyup değerlendirmeyi, o düşüncelere tarafsız olarak yaklaşmayı ve birlikte işbirliği içerisinde, farklılıklara hoşgörüyle yaklaşmayı sağlar.

-Sorgulamayı ve argüman geliştirme becerisini geliştirir.

-Mantık hatalarını tanıyabilme ve itiraz geliştirebilme becerilerini kazandırır.-Varsayımları belirleyebilme gibi üstün kabiliyetlerin kazanımını sağlar.

-Değerlerin anlamını fark etmelerini ve gelişmelerini sağlar.

-Felsefenin yaşamla ilişkisini kurmalarını amaçlar.

-Soru sorma zekâsının gelişimini destekler.

-Merak ve soru sorma gibi çocukların potansiyellerinde var olan yetileri geliştirir ve kaybolmasına engel olur.

-Çocukların doğal yetilerinin, hallerinin bozulmamasına özen gösterir.

-Çocuklarla Felsefe programları, öğrencilerin diğer derslerdeki başarılarını artırır. Bu bilimsel olarak kanıtlanmıştır.

-Kendini, evreni anlamak, ahlak, toplumsal yaşam ve mantık konularında sorgulama yapmak olanağını bulur.

-Bireyi bilginin alıcısı, yüklenicisi konumundan çıkarıp bilgi üreticisi konumuna taşır.

-Dikkat eksikliği problemi yaşayan çocuklarda destekleyici etkisi vardır.

P4C Nasıl Uygulanır?

P4C etkinlikleri beş adımda uygulanmaktadır. Eğitmen, ‘kolaylaştırıcı’ olarak adlandırılır. Tüm katılımcılar ve kolaylaştırıcı bir çember oluşturacak şekilde oturur.

1- Uyaranın Sunulması: Kolaylaştırıcı öncelikle bir uyaran sunar. Buradaki amaç, uyaranla katılımcıların dikkatini çekmektir. Uyaran; bir hikâye, anı, toplumda yaşanılan güncel bir olay, herhangi bir sanat eseri (resim-müzik- heykel-fotoğraf vb.) olabilir.

2- Soruların Oluşturulması – Temel Sorunun Belirlenmesi: Uyaran katılımcılarla paylaşıldıktan sonra iki yol izlenebilir. Bazen kolaylaştırıcı, katılımcıların uyaranla ilgili kendi sorularını üretmelerini ister, bazen de kendisi bir soru sorar ve soruşturma bu şekilde başlatılır. Kolaylaştırıcı her iki durumda da zaman zaman soracağı sorularla konunun dağılmamasını sağlar.

3- Diyalog ve Soruşturma:

P4C uygulamalarında belirlenen temel sorun etrafında, diyalog yöntemi kullanılarak (Sokratik Yöntem-Maiotik-Düşünce Doğurtma) soruşturan bir topluluk (The Community of Inquiry) oluşturulur. Sorular ve diyologlarla topluluk bir soruşturma çukuruna düşer.

Bu süreçte, fikirler çatışması, bilişsel bocalama, sorgulama, tahmin etme, yorumlama, test etme gibi durumlar yaşanır. Yavaş yavaş kavramlar ve düşünceler açısından daha derin bir kavrayışa geçiş başlar.

4- Değerlendirme: P4C etkinliklerinde amaç; sorulan sorulara kesin bir cevap bulmak veya tüm katılımcıların aynı fikirde olması değildir.Amaç; topluluğun felsefi sorular üretmede, bu soruları cevaplamada ilerlemesi ve hem bilişsel (eleştirel ve yaratıcı düşünme) hem de sosyal beceriler (işbirliğine dayalı ve özen gösteren düşünme) yönünden geliştirilmesidir.

Topluluk, “Soru ilgi çekici miydi? Soruşturma sırasında ne gibi açılımlar oldu? Hangi adımlar soruşturmanın ilerlemesinde yardımcı oldu? İyileştirilmesi gereken bir yer var mıydı?” gibi sorularla soruşturmayı değerlendirir.

5- Pekiştirme Çalışmaları: Değerlendirme aşamasından sonra, topluluğun yaş grubuna uygun etkinliklerle pekiştirme yapılır.

Bütün insanlar, doğaları gereği anlam arayışındadır.’Aristoteles

P4C’nin amacı hiçbir zaman çocuklara filozofları, izmleri, felsefe tarihini öğretmek olmaz. Amaç çocuklara düşünmeyi öğretmek, soru sormayı, sorgulamayı öğretmektir.

P4C eğitim yaklaşımını geliştiren Matthew Lipman, çocukların doğasından gelen merak ve keşfetme arzusunun felsefe ile birleştirildiğinde, çocukları gelecekte daha esnek ve etkin düşünen yetişkinler haline getireceğine inanmaktadır.

Kaynakça: Nihan PEKER ANTEPE – P4C Türkiye

Matematiksel

Paylaşmak Güzeldir

Olgun Duran

Ömür boyu öğrencilik felsefesini benimsemiş amatör tiyatro oyuncusu, TEGV'de gönüllü aktivist; kitaplarından, doğaya hayranlığından, yeni yerleri görmekten, gittiği yerlerin kültürünü keşfetmekten ve bunların uğruna çabalamaktan vazgeç(e)meyen kişi...  

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Kapalı