Onu Bir de Kurmaca Dahisinden Dinleyin: Matematik!

Matematik hakkında pek çok övgü cümlesi ona yapılmış pek çok güzelleme duyabilirsiniz.
Muhtemelen bunların hiçbiri bir abartı da değildir.
Ancak bu sözleri kimin söylediği de çok önemlidir.
İsaac Asimov.
Onu tanıyorsunuz.
Çok ünlü bir yazar ve aynı zamanda bir biyokimyacı.
Bilimkurgu roman dünyasının bir nevi kurucu babası eşşiz güzellikte eserlere sahip.
Pek çoğumuz onun aynı adlı öykülerinden uyarlanan başrolünü  Will Smith’in oynadığı “Ben Robot” filmini biliriz.
İsaac Asimov kendisi de pek çok popüler bilim kitabı araştırması makalesi yazmıştır, fakat şimdi size sunacağımız eser onlardan biri değil.
Bahsedeceğimiz kitabı yazan kişi Isaac Aimov da değil!

Biz size ünlü Amerikalı matematik tarihçisi Carl B. Boyer’in Matematiğin Tarihi adlı eşsiz eserinden bahsedeceğiz.

Aslında size kitaptan bahsedecek olan biz de değiliz, Isaac Asimov!

Isaac Asimov bu eşsiz kitaba harika bir önsöz yazmış  ve matematiğe harika bir tanım getirmiştir.

Şimdi önsözün önsözü olan bu girizgahı bitiriyor ve sizi Asimov ustayla başbaşa bırakıyoruz.

Sevgiler…

“Matematik insan düşüncesinin eşsiz bir ürünüdür ve tarihçesi de diğer bilimlerinkinden oldukça farklıdır.

Zaman içinde insanlık hemen her alanda değişim yaşamıştır. Bu olgunun hataları düzeltme ve ilerleme çabalarının bir sonucu olduğu açıktır. Ancak politik ve askeri olaylara ilişkin insanlık tarihinin tam bir kargaşa biçiminde olduğu da bir gerçektir. Örneğin Cengiz Han’ın yükselişini, ya da kısacık bir ömrü olan Moğol İmparatorluğu’nun yol açacağı değişimleri önceden tahmin edebilme olanağı yoktu. Bunun gibi, diğer bazı tarihi değişimler de zamana bağlı eğilimlerin ve öznel düşüncenin bir sonucudur. 25.000 yıl önceki mağara resimleri büyük birer sanat ürünü olarak lanse edilmişlerdir; oysa sanat, karmaşa içerse bile süreklilik gösterir ve birbirini izleyen yüzyıllar içinde modayı belirleyen bir unsur olmuştur. Benzer biçimde, diğer toplumlara tuhaf, gülünç, ya da itici gelse de her toplum, kendine özgü doğal ve mantıksal yaşam biçimleri yaratmıştır.

Ne var ki, gerçek gelişme yalnızca bilim alanında olmuştur; yalnız bilim tarihi, giderek artan bir biçimde süreklilik ve gelişme gösterir.

Buna karşın bilimin birçok dalında gelişim süreci, sürekli bir düzeltme ve düzeltilerek ilerleme olgusu içerir. Fizik yasaları konusunda en büyük beyinlerden biri olarak kabul edilen Aristo’nun çekim yasası, 1590’da Galileo tarafından düzeltilinceye dek büyük yanlışlar içeriyordu. Antik Çağ fizikçilerinin en önemlilerinden biri olan Galen, insan kadavrası üzerinde çalışmasına izin verilmeyişinden dolayı anatomik ve fizyolojik çıkarımlarında büyük hatalar yapmıştır. Çalışmalarının 1543 yılında Vesalius, 1628 yılında  da Harvey tarafından düzeltilmesi gerekmiştir. Tüm bilim adamlarının tartışmasız en büyüğü olan Newton bile, ışığın yapısı ile merceklerin renksizliği üzerinde yaptığı çalışmalarda hatalıydı ve ışık tayfıyla görülebilen spektral çizgileri gözden kaçırmıştı. Başyapıtı olarak nitelendirilen hareket fiziği ile gezegenler arası çekim kanunları ise 1916’da Einstein tarafından düzeltilmiştir.

Şimdi matematiği tek ve eşsiz yapan şeyin ne olduğuna bir göz atalım. Bir tek matematikte belirgin bir düzeltme yoktur – yalnızca büyüme ve gelişme vardır. Bir zamanlar Yunanlılar tümdengelimli çıkarsamayı bulmuşlardı; yaptıkları doğrudur ve her zaman da doğru olarak kabul edilmiştir. Öklid, teorisini tamamına erdirememiştir ve başlangıca oranla müthiş geliştirilmiştir ama düzeltilmesi gerekmemiştir; denklemlerinin her biri bugün de geçerlidir.

Ptolemeus güneş sistemindeki gezegenler konusunda hatalı bir resim çizmiş olabilir, ancak bu resmi oluşturabilmek için yine kendisinin yarattığı ve çalışmalarında kullandığı trigonometrik sistem doğrudur ve sonsuza dek doğru olarak kalacaktır.

Her büyük matematikçi, kendisinden önce yapılanlara bir şeyler katmıştır ama hiçbir şeyi kökten değiştirmesi gerekmemiştir. Matematiğin Tarihi gibi bir kitabı okurken önümüzde giderek yükselip incelerek zarif bir biçim alan koskocaman bir dağ kitlesi görüyoruz. Bu dağ en ulu dağlardan daha yüksek, daha geniş, daha güzel, çok daha muhteşem ve bütün bunların ötesinde tam 26 yüzyıl önce Tales’in ilk geometri kuramlarını geliştirdiği zamanlardan beri hiç bozzulmamış ve o zamanki kadar işlevsel kalmış bir temelin üzerinde yükselmektedir.

Matematik kadar insanlığa yakışan, insan elinden çıkmış hiçbir şey yoktur. Orada -yalnızca orada- insan zekâsının zirvesini görebiliyoruz.”

Hasan Hüseyin Akış

Matematiksel

 

Paylaşmak İsterseniz

Yazıyı Hazırlayan: Hasan Huseyin Akis

Kendimi bildim bileli bir sorunu çözmek durumunda kalıyorum ve ya düzenli olarak çözülmesi gereken problemler yaratıyorum. Sanırım matematikte beni büyüleyen şey de bu. bir çözüm bulma çabası... Öyle ki bu çözüm bulma çabası çoğu kez anlamsız bir çabaya dönüşüyor. Bir çözümü gerçekten bulmak çoğu zaman bir insan ömrüne sığmıyor. Ama matematik o arada hiç durmadan aramaya devam ediyor. Bana öyle geliyor ki matematik insanoğlunun dünyada karşı karşıya kaldığı tüm problemleri çözme çabasının tamamını temsil ediyor hem de tüm yönleriyle. Beni matematiğin içine sokan da, matematikte görmüş olduğum o bizi aşan güzellik de sanırım matematiğin bu yönüyle ilgili... Matematiğin bu yönünü belki diğer insanlara anlatabilirim ve diğer insanların da matematiği benim gördüğüm haliyle görebilmelerini sağlayabilirim umuduyla buradayım. Bunun dışında İzmir'in Ödemiş ilçesinde doğup Matematik Bölümünü Çanakkale'de okumuş olmak gibi bir özgeçmişim var. Halen Çanakkale'de yaşıyorum, bir özel okulda Matematik Öğretmeni olarak çalışıyorum.

Bunlara da Göz Atın

Parmak İzinin Topolojisi

Günlük yaşamımızda genellikle matematiğin işe yaramayacağını düşünürüz, oysa ki matematik bizimle birlikte doğar. Bizi şifreleyen …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

ga('send', 'pageview');