Oksijenin Kaşifi: Joseph Priestley

Joseph Priestley, 150’den fazla yayın yapan İngiliz bilim insanı, filozof, ve din adamıydı. Deneysel kimya, elektrik ve gazların kimyası konusundaki çığır açan katkılarının yanı sıra liberal politik ve dini düşünceyle ilgili olağanüstü çalışmalarıyla da dikkat çekti.

13 Mart 1733’te İngiltere Birstall Fieldhead’de doğan Joseph Priestley, küçük yaşlardan itibaren çok zeki bir çocuk olduğunu kanıtladı. Matematik, mantık, metafizik ve doğa felsefesi öğrendi. Priestley, Latince, İbranice ve Yunanca da dahil olmak üzere altıdan fazla farklı dil konuşabiliyordu.

Joseph Priestley, gazların kimyası ile ilgili çalışmalarıyla takdir topladı. Benjamin Franklin’in arkadaşı olan Priestley, elektrik teorileri hakkında onunla birlikte çalıştı. Çeşitli hava karışımlarını ayırt etmeyi denedi.

Priestley’ in ufuk açıcı çalışmalarından önce, bilim adamları dünyadaki havanın karbondioksit ve hidrojenden oluştuğunu düşünüyorlardı. Priestley bu listeye azot, hidrojen klorit, karbon monoksit, azot oksit ve oksijen gibi on farklı gaz daha ekledi. Ayrıca sodayı icat etti.

Priestley, 1 Ağustos 1774′ te en ünlü deneyini yaptı. 12 inç genişliğinde bir cam “yanan mercek” kullanarak güneş ışığını cıva havuzuna yerleştirilmiş ters cam bir kapta kırmızımsı cıvalı oksit kütlesine odakladı. Yaydığı gazın “sıradan havadan beş ya da altı kat daha ağır” olduğunu tespit etti.

Priestley, farklı maddelerden salınabilecek ‘havaları’ incelemeye başladı. Oksijen dahil yaklaşık sekiz gazı izole etmeyi ve karakterize etmeyi başardı. Priestley’ in fotosentezin anlaşılmasına da önemli katkıları vardır. Bitkilerin bir şekilde havanın bileşimini değiştirdiğini kanıtladı. Ünlü deneylerinden birinde, Priestley bir fareyi ölene kadar bir kavanozun içinde tuttu. Peşi sıra yaptığı bir deneyde bir bitkiyle tutulan bir farenin hayatta kalacağını gösterdi.

Priestley kimya dışında birçok farklı alanda da araştırmalarını sürdürdü. Teolojik, felsefi ve politik içerikli makaleler yazdı. “Rasyonel Hristiyanlık” ve “Laissez-Faire Economics” teorileriyle İngiliz basınını ve hükümeti öfkelendirdi. 1791′ de evlerine saldırılan Priestley ve ailesi, yüzlerce öfkeli protestocudan kaçarak kurtuldular.

Joseph Priestley 1794’te Amerika Birleşik Devletleri’ne kaçtı. Priestley, Philadelphia’daki Pennsylvania Üniversitesi’nde öğretim üyeliği pozisyonu önerisini reddetti ve yerine Northumberland’ın uzak bir mezrasında yaşamaya karar verdi. Orada araştırmalarına devam eden Priestley karbon monoksiti izole etti (“ağır yanıcı hava” olarak adlandırdı) ve Amerika Birleşik Devletleri’nde Unitarian Kilisesi’ni kurdu.

Priestley, 6 Şubat 1804’te Northumberland Pennsylvania’da 70 yaşında vefat etti.

Oksijenin keşfi gibi büyük çalışmaları ile birlikte kimya bilimine katmış olduğu değerli bilgiler sebebiyle Amerikan Kimya Derneği (ACS) tarafından 1922 yılından bu yana üç yılda bir olmak üzere Priestley Madalyası adı altında kimya bilimine katkıları olan bilim adamlarına ödüller verilmektedir. Bu madalya kimya alanında verilen en prestijli ödüldür.

Kaynaklar:

https://www.famousscientists.org/joseph-priestley/
  https://www.acs.org/content/acs/en/education/whatischemistry/landmarks/josephpriestleyoxygen.html

Matematiksel

Busra Meral

Okumak, araştırmak, yeni şeyler öğrenmek, bunlar üzerinde düşünmek, tartışmak ve paylaşmak benim için büyük keyif. Yazmak ise bambaşka bir dünya. Kurumsal hayat karmaşasından kaçıp buraya sığınıyorum. Paylaştıkça her şeyin daha güzel olacağına gönülden inanıyorum. "Okumak bir insanı doldurur, insanlarla konuşmak hazırlar, yazmak ise olgunlaştırır." Francis Bacon

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Başa dön tuşu
Kapalı