Kitap Önerileri

Matematik Dolu Bir Roman: Petros Amca ve Goldbach Sanısı

Büyük aşklar genellikle yalnızlıktan doğar” diyor anlatıcı, amcası Petros’un sayılarla olan ilişkisini anlatırken. Sayılara, matematiğe, Goldbach Sanısı’na ömrünü adamış birinin öyküsü: Petros Amca ve Goldbach Sanısı. Goldbach Sanısı’nı duymamış olanlar için kısaca bahsedelim:

Sayılar teorisinin en eski ve çözülememiş problemlerinden biri olan Goldbach Sanısı, 2’den büyük her çift sayısının iki asal sayının toplamı şeklinde yazılabileceği hipotezidir. Hala çözülememiş olmasının nedeni; bilgisayarda çok büyük sayılarda denenip doğrulanmış olması, yani bir karşıt örnek bulunamamış olması; ama aynı zamanda hala kabul görmüş genel bir ispatının olmamasıdır. Kısaca doğruluğu veya yanlışlığı kesin olarak ispatlanamamış olmasıdır. Alman matematikçi Christian Goldbach’ın, 7 Haziran 1742 tarihinde Leonhard Euler’e yazdığı mektupta ortaya attığı bu hipotez bugün tam tamına 279 yaşında!

Yunan yazar Apostolos Doxiadis’in kaleminin ürünü olan Petros Amca ve Goldbach Sanısı kitabının orijinal metinde ortaya çıkışı 1992’dir. Romanın İngilizce versiyonu Mart, 2000’de Faber Faber Yayınevi tarafından basılmıştır. Faber Faber Yayınevi 20 Mart 2000 ile 20 Mart 2002 tarihleri arasında Goldbach sanısını ispatlayan kişiye 1 milyon dolar ödül vereceğini açıklar. Ancak ödül sahipsiz kalır. Çok sayıda kişi tarafından ispatlanmaya çalışılsa ve çeşitli iddialar ortaya atılsa da henüz geçerli ve kabul görülmüş bir ispat ortaya çıkmamıştır. Matematikçiler için Goldbach Sanısı en “çetin ceviz” problemlerden biridir.

Hayali Bir Matematikçi: Petros Amca Diğer Adıyla Petros Papachristos

Roman ise Petros Amca’nın bu sanıyı ispatlamaya nasıl zaman ve enerji harcadığını konu alıyor. Matematiği bir tutku haline getiren Petros Amca, günlerini, gecelerini Goldbach Sanısı’nı ispatlamaya harcar. “Matematikle ilgisi olmayan bir kişi mahrum kaldığı hazları aklına bile getiremez.”

Tabii Petros Amca’nın bu münzevi dünyası, içine kapanıklığı, ailenin diğer bireyleri tarafından anlayışla karşılanmaz. Aksine onun bir baltaya sap olamadığını söylerler. Sadece yeğeni, amcası Petros’a fazlasıyla merak duyar. Matematikçi olmaya karar verdiğini amcasına söylemesiyle büyük bir serüvenin içine girer. Yeğeninin matematiğe uygun olup olmadığını Goldbach Sanısı’na olan yaklaşımıyla değerlendirmeye karar veren Petros Amca; şu sözleriyle, kendisi ile yeğeni arasındaki ispat mücadelesi farkını ortaya koyar: “Matematikçi olunmaz, matematikçi doğulur”

Petros Amca’nın Goldbach Sanısı ile olan serüveninde hem sonuç alamamış olmasının çaresizliği, hem duyduğu huzur, hem büyüsüne kapıldığı matematik; okurken günlük hayatın koşuşturmacası içindeki bizlere, yaptığı işi sevmek ve sevdiği işi yapmak üzerine düşündürüyor. Sonuç ne olursa olsun bir şeye emek harcamak ve sevdiğimiz, ilgi duyduğumuz şeyi tutkuyla yapmak; kısaca sonuç odaklı olmayıp süreci güzelleştirmek belki de asıl amacımız olmalı. Öte yandan hikayenin anlatıcısı olan yeğeni artık pes etmiştir ve şu dersi çıkardığını söyler: “İnsan zaafları konusunda kendisine karşı acımasızca dürüst olmalı ve gerçekleri cesaretle kabul edip gelecekteki yolunu buna göre seçmelidir. Ben kendi adıma bunu yaptım, ama ya Petros Amca?”

Matematik severler için çok keyifli bir roman. Kitabı okuyacak olanlar için daha fazla “spoiler” vermeden Petros Amca’nın şu sözleri ile bitirelim: “Şu ünlü deyişi bilirsin: Gizlenmesi imkansız üç şey vardır hayatta, öksürük, servet ve aşık olmak. Ben buna bir dördüncüyü ekliyorum. Matematik yeteneği”1

Maide İdil İspir

  • 1 Tüm alıntılar: Doxiadis, A. (2019). Petros Amca ve Goldbach Sanısı. İstanbul: The Roman Yayınları.
  • İleri Okumalar: Calculating the Limits of Poetic License: Fictional Narrative and the History of Mathematics; https://www.tau.ac.il/

Son Yazılarımız:

Matematiksel

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.