Anasayfa » BİLİMSEL GELİŞMELER » Kuantum Bilgisayarla Trafikten Kurtulmak

Kuantum Bilgisayarla Trafikten Kurtulmak

Kuantum bilgisayarlar ne işimize yarayacak sorusuna genelde verilen yanıtlar şifre kırmak, ilaç tasarımı, enerji verimliliği gibi alanlarda kalır. Oysa kuantum bilgisayarların, hatta günümüzde artık işe yarar boyutlara evrilmeye başlayan kuantum tavlayıcıların* hayatımıza çok daha doğrudan etkisi olabilecek başka bir konu mevcut, trafik!

*Quantum annealer için daha anlaşılır bir Türkçe terim gerekliliği ortada.

D-Wave’inki gibi özel problemlerde işe yarayan cihazların optimizasyon problemlerinin çözümünde iyi olması zaten beklenmekteydi. Geçtiğimiz sene bir grup araştırmacı bu cihazlarda çalışabilecek (görece basit) bir trafik akışı optimizasyonu modeli geliştirdiler. Burada kullanılan yöntem ise aslında 2011 yılında geliştirilen ve daha soyut düzeyde ortaya konulan başka bir modele dayanıyordu.

Bunlar, annealing (tavlama) yöntemiyle optimizasyon problemlerinin çözülebilmesi üzerine uzun süredir devam eden araştırmaların meyvelerinin alınmaya başladığının göstergeleriydi (D-Wave firması 1999’da kuruldu, temel amaçlarından birisi bu yöntemle optimizasyon problemlerini çözebilecek kuantum cihazlar üretmekti).

Peki trafik gerçekten de kuantum bilgisayar gibi pahalı bir teknolojiden gelebilecek inovasyonları kaldırabilecek bir toplumsal sorun mu?

2017’de Los Angeles’taki trafik sıkışıklıklarının şehre toplam maliyetinin 19.2 milyar dolar olduğu söyleniyor, eğer yalnızca rota optimizasyonuyla bu maliyet yüzde 10 azaltılabilse, neredeyse 2 milyar dolarlık bir değer tasarrufu demek! İstanbul’u, Tokyo’yu, Şangay’ı düşününce, böylesi potansiyel bir gelişmenin insanlığa ne kadar büyük fayda sağlayabileceği daha açıkça gözler önüne seriliyor.

Dünyada bu alanda çalışma yapan firmalar var mı diye bakıldığındaysa durum umut verici. Alman Volkswagen bu alanın öncülerinden birisi, ancak sahada yalnız değil. Bir diğer Alman firması olarak Daimler ve Japonya’da Toyota’yla yakın bağları olan Denso da benzer alanlarda girişimleri olan firmalar. Çalışmalar öncelikli olarak büyük şehirlerdeki taksilerden alınan verilerin incelenerek modeller oluşturulmasına dayanıyor.

Yakın zamanda topyekun trafik probleminin çözülmesi elbette mümkün değil, fakat sürücülü araç trafiği yavaş yavaş yerini yarı-otomatik ve otonom araçlara bıraktıkça genel trafik optimizasyonunun çok daha rahat modellenebilir ve uygulanabilir hale geleceğini görmek de mümkün.

Böylesi gelişmeler kuantum bilgisayarlara dair bildiklerimizin ortadaki gerçek potansiyelin yalnızca küçük bir kısmına tekabül ettiğini bize tekrar gösteriyor. Bu teknolojik cihazların farklı farklı problemlerin çözümüyle toplumsal fayda ve değer üretebilecek şekilde kullanılabileceğinin ortaya konulması, yalnızca konuyla ticari olarak değil sosyolojik açıdan ilgilenen insanların da gün geçtikçe artmasını sağlıyor. Özellikle teknoloji etiğinin revaçta olduğu bugünlerde yükselen potansiyel bir paradigmaya dair bu tartışmalara erkenden başlamak, belki de gerçekten teknolojinin etik kullanımında toplumun ne kadar söz hakkı olabileceğine dair sınırlarımız test etmek adına güzel bir deneme olabilir.

Zeki Seskir

https://duzensiz.org

Paylaşmak Güzeldir

Yazıyı Hazırlayan: Matematiksel

Avatar
Bu yazı gönüllü yazarlarımız tarafından hazırlanmış veya sitemiz editörleri tarafından belirtilen kaynaktan aslına uygun kalınarak eklenmiştir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.