Sosyoloji

Kitle Histerisi Nedir? Topluluklar Bizi Nasıl Etkileyebilir?

Kitle histerisi, bir grup insanın telkin, gözlem veya başka psikolojik süreçlerden dolayı benzer korku veya fiziksel semptomlar geliştirmesi sonucunda yaşadığı bir deneyimdir. Kişi fiziksel hastalık belirtilerini gerçek birer belirti gibi yaşar ve olay etkisini göstermeye başladığında hasta kendisini kalabalığın heyecanına ve gerginliğine kaptırır. Kitle histeri tıbbi olarak kitlesel psikojenik bir bozukluk olarak sınıflandırılır, yani vücuttan ziyade zihinde başlayan bir durumdur. Belirsizlik durumlarıyla karşılaştığımızda zihnimiz duruma açıklama getirmek için çaba sarf eder. Eğer belirtilere açıklama getirmenin bir yolu yoksa kendimizi kontrolü kaybetmiş gibi hissederiz ve korkumuz giderek artar. Üstelik belirtileri yaratanın kendi zihnimiz olduğunu öğrenirsek o zaman zihnimizin yapabileceği diğer şeyler için daha da çok endişeye kapılırız. Çoğumuz belirli koşullar altında toplu histeriye yatkınızdır. Pek çok çılgın söylenti aynı şekilde yayılır ve genellikle kaygı ile beslenir. Bu tür söylentiler bazen sorunlu, hatta feci sonuçlara yol açabilir.

Bir Kitle Histerisi Örneği

1991’de, Rhode Island’daki bir lisedeki bazı öğrenci ve öğretmenler, havalandırma sisteminden zehirli dumanlar geldiğini düşündüler. Bu dumanı ilk fark eden 14 yaşındaki kız çocuğu ağlayarak yere düştü. Midesinin ağrıdığını ve gözlerinin acıdığını söyledi. Diğer öğrenciler ve o odadaki öğretmen de daha sonra aynı semptomları yaşamaya başladı. Büyük bir korkuyla hepsi koridora koştular. Kısa süre sonra, koridoru net bir şekilde görebilen bitişik sınıflardaki öğrenciler ve öğretmenler de semptomlar yaşamaya başladı. Sonunda 21 kişi (17 öğrenci ve 4 öğretmen) acil servise kaldırıldı. Hepsi baş dönmesi, baş ağrısı ve mide bulantısından şikayet ediyordu. Ancak devamında yapılan araştırmada okulda toksik gaz kanıtı bulunamadı. Çocukları ve öğretmenleri tedavi eden doktorlar, salgının Basra Körfezi Savaşı sırasında kimyasal savaş korkusunun yol açtığı bir kitle histeri vakası olduğu sonucuna vardı.

Salem cadı mahkemeleri, Massachusetts’e bağlı kontluklarda 1692 ile 1693 yılları arasında gerçekleştirilmiştir. Duruşmalara bakan iki mahkeme, 29 kişiyi suçlu bulmuş ve cadılıktan ölüme mahkûm etmiştir. O esnada yaşananlar kitle histerisinin en yıkıcı örneklerinden biridir. Kaynak: https://tr.wikipedia.org/

Kitle Histerisinin Nedenleri ve Özellikleri

Koşullar tam olarak kopyalanamadığından, bu olağandışı fenomen tıp camiasında hala kesin olarak anlaşılamamıştır. Örneklerin arkasındaki nedenler büyük ölçüde değişir, ancak etiyolojisinin bazı açık unsurları vardır.

  • İzolasyon / Toplumsal Ayrışma – Kitle histerisi vakalarının çoğunda etkilenenler, manastır, okul, kırsal topluluk veya askeri üs gibi izole edilmiş, aynı tür yaşam tarzı ve inanç yapısına sahip gruptadır. Bu durumun fenomeni geliştirmeye ve yaymaya yardımcı olduğu düşünülmektedir.
  • Yüksek Kaygı Durumu – Böyle bir olaya eşlik eden anksiyetede genellikle önemli bir artış olur. Bu, yukarıdaki örnekte bir sınıfın gizemli bir şekilde hastalandıktan sonra hastalığın yayılma korkusu gibi akut bir durumdan kaynaklanıyor olabilir. Ayrıca yiyecek kıtlığı, baskıcı bir kültür veya hükümet veya artan biyoterörizm korkusu gibi daha kronik bir endişe de sorunu oluşturabilir. Bu korkular grup arasında paylaşıldığında daha kolay tetiklenir.
  • Geçici ve Kaynağı Belli Olmayan Belirtiler – Semptomların bazıları şiddetli spazmlar ve kusma gibi yoğun olabilse de, genellikle zararsızdır ve hızlı bir şekilde geçer. Bu semptomlar için belirgin bir kaynak yoktur (ör. Patojenler, bakteriler, çevresel toksinler) ve nadiren bir kişinin sağlığına doğrudan bir tehdit oluştururlar.
  • Kadınlar Daha Çok Etkilenmektedir -Kadınlar genellikle izole ortamlarda stresli durumlara maruz kalırlar. Duygusal açıklık ve empati ile birleştiğinde bu, kadınların neden erkeklerden daha fazla etkilendiğini açıklayabilir.
  • Göreceli Dağılım- Semptomlar genellikle bir grubun ve topluluğun daha yaşlı veya daha saygın üyelerinde başlar ve yavaş yavaş diğer yaş aralığına iner. Bir gencin bir yaşlıya olan güveni ve saygısı, onun tehlikeye inanma olasılığını artırır.

Çoğu insan “bulaşıcı” bir hastalığı mikroplar veya fiziksel yollarla yayılabilen bir şey olarak düşünür. Ancak, zihnin gücünü ve kendisini tehdit altında hissettiğinde bedenin kontrolünü ele geçirme yeteneğini asla küçümsememelisiniz!

KAYNAKÇA:

  • Feel Sick? Diagnosis Hysteria; https://www.latimes.com/
  • Bir Psikiyatristin Gizli Defteri / Dr. Gary SMALL, Gigi VORGAN / NTV Yay. 2010, Çev. Duygu AKIN
  • Susan Nolen-Hoeksema; Abnormal Psychology; Yayıncı : McGraw-Hill Education; 2014

Matematiksel

Gamze Dönmez

Okumayı pek çok eyleme tercih eden, araştırmayı, öğrenmeyi, öğretmeyi ve yeniden öğrenmeyi seven, amatör olarak öykü yazarlığı yapan, Türkçeyi çok seven bir ilköğretim matematik öğretmeniyim. Öğrenme psikolojisi, gelişim psikolojisi, olasılık, geometri ve mantık çokça dikkatimi çeken alanlardan. Merak uyandırıp geri çekilmenin merak gidermekten daha değerli olduğunu düşünüyorum. Bilimin, bilmenin ve bilenin gücüne inanıyorum. Paylaşmak güzeldir!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.