Kim Korkar Matematikten?

“Matematiğin hiçbir dalı yoktur ki -ne kadar soyut olursa olsun- bir gün gerçek dünyada uygulama alanı bulmasın.” demiş, Rus Matematikçi Nicolas İvanovitch Lobatchewsky.

“Matematik, hayatın her alanındadır.” denilmiş olsa da çoğumuz onu bir türlü göremedik. Millet olarak, yıllarca matematik dersinden çok “çektik”, çok çekindik. Okul sınavlarında, ulusal sıralama sınavlarında, her zaman en düşük ortalama matematik branşında oldu.

YGS, AYT, LGS ve PISA sınav sonuçlarına bakarak karalar bağlarken 2007 yılında biri çıktı ve sürekli gülümseyen yüzüyle matematiğe bakışımızı değiştirdi. Kitaplara hapsederek korkulan formüller duvarlarıyla ördüğümüz dünyanın içinde, matematiğin konuşulduğu sıcacık bir köy inşa etti. Her ne kadar matematik profesörü olsa da bu mucizevi projeyi hayata geçiren Ali Nesin’e köyün “mimarı” diyebiliriz. Elbette yalnız değildi ona ve ideallerine inanan kocaman yürekli insanlar vardı ve bağışlarıyla katkı sağlayarak imece yöntemiyle, dünyada bir ilk olan matematik köyü yaratıldı.

Ali Nesin’in anlatımıyla “Şirince köyünün (İzmir – Selçuk) 1 km uzağında, dağ başında ve mutlak bir ıssızlık içinde, yemyeşil bir ortamda, 7’den 70’e herkesin her seviyede matematik, sanat ve felsefe yaptığı, öğrendiği, öğrettiği ve düşündüğü, Nesin Vakfı’na ait 30 dönümlük bir köy.”

Ağustos böcekleri dışında; yoğunlaşmayı ve düşünmeyi engelleyen, rahatsız edici her türlü öğeden uzak. TV yok, müzik yayını yok ama elektrik, sıcak su ve internet gibi uygarlığın izleri var. Börtü böcek de eksik değil.

Etkinliklerin daha çok yaz aylarında yapıldığı köy, ilk ve sonbaharda da küçük gruplar için ideal bir çalışma, toplantı ve dinlenme ortamı. Örneğin “eski mezunlar buluşması” ya da vahşi bir ortamda balayı için ideal. İlköğretim düzeyinde eğitimden en ileri seviyede araştırmaya kadar her türlü matematiksel etkinlik aynı anda yer alabilir. Şu anda 500 kişi barındıracak kapasitede. Çadır da kurulabilir.” diye ifade edilen matematik köyünün web sitesinden (http://www.nesinkoyleri.org) köyle ilgili birçok bilgiye ulaşmak mümkün.

Lise ve yükseköğretimde okuyan öğrencilerin yaz okullarında etiğim gördüğü ve matematiğin içinde yer aldığı çok sayıda etkinliğin yapıldığı köy, gerçek anlamda köy hayatı da sunuyor.

Entelektüel çevrenin ve bilim çevresinin yakından ilgilendiği matematik köyü, sadece yurt içinde değil, yurt dışındaki basının da dikkatini çekmiş. Nasıl çekmesin ki? Neredeyse hiçbir popüler kültürü özünde barındırmayan ve insanları sadece düşünmeye yönelten bir bilim dalını, bu denli ilgi çekici hale getirmek oldukça saygı duyulası ve yaratıcı bir “eser” olmuş.

Bu eserin kurucusu Nesin Vakfı ve onun da kurucusu Ali Nesin. Birçok insanın hayallerini süsleyen bir öğretim geçmişine sahip olmuş ama asla ezberci olmamış. Her zaman aklı önde tutarak ve sınırlarını zorlayarak sorgulamış. Onun deyişiyle her zaman bir başkasının mümkün olduğunu kabul etmiş.

Tartışma yaratan birçok görüş ve söylemiyle Ali Nesin, tabiri caizse kimseye yaranamıyor. Basından izlediğim kadarıyla da herhangi bir kişi, grup, parti veya siyasi görüşe yaranmak gibi bir çabası ve amacı da yok. Tam anlamıyla bir bilim insanı… Üretime ve paylaşıma inanan Ali Nesin, sahip olduğu tüm dünyevi mal varlığını da vakfa bağışlamış. Tek derdi; ülkesinde düşünen, soran, sorgulayan insan sayısını arttırmak için gençleri eğitmek. Gençler de bu çabaya çok olumlu karşılık veriyor ve her yıl 13 bine yakın genç matematik köyüne akın ediyor. Onunla konuşmak, soru sormak ve o havayı solumak isteyen gençlerimizin sayısının giderek artması ne güzel!

Babası Aziz Nesin’in kurduğu Nesin Vakfı, onun deyimiyle “varından değil, yoğundan veren” halkın desteği sayesinde ayakta durmaktadır. Nesin Vakfında her yıl, eğitim olanaklarından yoksun 40’ın üzerinde çocuk ve genç; tükettiğinden çok üreten, toplumsal sorumluluğu olan, öz güvenli ve özverili, kendini sürekli geliştiren, kendine ve dünyaya eleştirel gözle bakan, topluma yararlı bireyler olarak yetiştirilmektedir.

Aziz Nesin’in vefatının ardından yurt dışındaki kariyerini bırakarak bu büyük sorumluğu üstlenen Ali Nesin, aslında herkese en anlamlı derslerden de birini vermedi mi sizce?

Bizler onun çabasını ve çalışmalarını ne kadar gördük ve takdir ettik tartışılır ama anlaşılan o ki Uluslararası Matematikçiler Birliği görmüş ve 2018 Leelavati Ödülünü vererek kendisine uzun zaman önce hak ettiği takdiri sunmuş. Dünyada matematik alanında verilen en prestijli ödüllerinden birini ülkemizden bir bilim insanın alması umutlarımızı yeşertti.

Artık matematikten korkmuyoruz, teşekkürler Ali Nesin. Yaşattığın onur ve muhteşem eserler için…

Ömer Orhan

Ali Nesin Kimdir?

Ali Nesin, 18 Kasım 1956 tarihinde İstanbul’da doğdu. Aziz Nesin ve Meral Çelen’in ilk oğludur. İlköğrenimini İstanbul Saint Joseph Lisesinde, liseyi de İsviçre’nin Lozan kentindeki College Champittette tamamladı.

1977-1981 yılları arasında Paris Diderot Üniversitesinde matematikten “Maitrise” (ustalık) derecesini aldı. 1981-1985 yılları arasında ABD’de Yale Üniversitesinde matematiksel mantık ve cebir konularında doktora yaptı. 1985-1986 arasında Kaliforniya Üniversitesi Berkeley Kampüsünde öğretim üyesi olarak çalıştı.

Türkiye’ye kısa dönem askerlik görevi için geldiği sırada erlerin aynı şırıngadan aşı olmasına itiraz ettiği için “orduyu isyana teşvik” iddiasıyla tutuklanarak yargılandı. Yargılanma sonunda beraat etti.

1987-1989 arasında Notre Dame Üniversitesinde yardımcı doçent, ardından 1995’e kadar Kaliforniya Üniversitesi Irvine Kampüsünde doçent ve daha sonra profesör olarak görev yaptı. 1993-1994 öğretim yılını Bilkent Üniversitesinde misafir öğretim görevlisi olarak geçirdi.

1995’te babası Aziz Nesin’in ölümü üzerine yurda dönüş yaptı ve Nesin Vakfı yöneticiliğini üstlendi.

1996 yılında İstanbul Bilgi Üniversitesi Matematik Bölümünü kurdu ve hâlen bölümünün başkanlığını yapmaktadır.

1999 yılında kurulan Türkiye İnsan Hakları Kurumu Vakfının (TİHAK) kurucu üyesidir.

2003-2013 yılları arasında Türk Matematik Derneğinin Genel Yayın Yönetmeni olarak 42 sayı Matematik Dünyası dergisi çıkarmıştır.

2004’te kurulan Nesin Yayınevi’nin genel yönetmenliğini yapmaktadır.

2007 yılında Nesin Matematik Köyünü, 2015 yılında Nesin Sanat Köyünü, 2016 yılında da Nesin Felsefe Köyünü kurmuş ve hâlâ yöneticiliğini yapmaktadır.

2011 yılından itibaren Hrant Dink Vakfı danışma kurulu üyesidir.

2015 yılında eğitim alanında verilen 14. Vehbi Koç Ödülü’ne; Türkiye’de matematik eğitiminin kalıplarını kıran ve yayınları, araştırmaları, özellikle de Nesin Matematik Köyü projesiyle yaratıcı eğitim alanında istisnai bir başarı yakalayan Prof. Dr. Ali Nesin ve Nesin Matematik Köyü Projesi layık görüldü.

2018 yılında Uluslararası Matematikçiler Birliği tarafından Fields Madalyası’yla beraber verilen ve Matematik Biliminin Nobel’i kabul edilen Leelavati Ödülü’ne; matematiğe yönelik toplumsal farkındalığın artmasına katkıları ve matematiğin keşfi, eğitimi ve araştırması için olağanüstü bir yer olarak tanımlanan, kurucusu olduğu Nesin Matematik Köyü sebebiyle layık görüldü.

Gençlere matematiği sevdirmek için yazdığı 9 popüler matematik kitabı:

Matematik Canavarı, Matematik ve Develerle Eşekler, Matematik ve Doğa, Matematik ve Gerçek, Matematik ve Korku, Matematik ve Oyun, Matematik ve Sanat, Matematik ve Sonsuz, Matematikçi Portreleri.

Fen Liseleri için yazdığı 5 ders kitabı:

Fen Liseleri için Matematik 1: Kümeler Kuramı 1, Fen Liseleri için Matematik 2: Doğal Sayılar Yapısı, Fen Liseleri için Matematik 3: Tamsayılar Yapısı, Fen Liseleri için Matematik 4: Kesirli Sayılar, Fen Liseleri için Matematik 5: Gerçel Sayılar.

Yeni başlayanlar için matematik kitapları:

Matematiğe Giriş I – Önermeler Mantığı, Matematiğe Giriş II – Sezgisel Kümeler Kuramı, Matematiğe Giriş III – Sayma – Kombinasyon Hesapları.

Lisans ve yüksek lisans öğrencilerine yönelik yazdığı 4 matematik kitabı:

Analiz I, Analiz II, Analiz III, Analiz IV.

Matematiksel

Paylaşmak İyidir

Yazıyı Hazırlayan: Matematiksel

Bu yazı gönüllü yazarlarımız tarafından hazırlanmış veya sitemiz editörleri tarafından belirtilen kaynaktan aslına uygun kalınarak eklenmiştir.

Bunlara da Göz Atın

Nasıl Yani? Bütün Uzaylar Simetrik Değil mi Gerçekten?

Üç kişilik “küçük bir matematikçiler grubu” “büyük bir matematiksel başarı” göstererek Zimmer varsayımını ispatladı. 2006 …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

ga('send', 'pageview');