SOSYAL BİLİMLER

Kamu Hizmetlerinin Çeşitliliği Değerlerini Artırıyor

İklim ve biyoçeşitlilikten kamu sağlığına ve hukukun uygulanmasına, kamu malları ve hizmetlerinden herkes faydalanıyor. Bu hizmetlerin devamlılığı geniş kitlelerin katılımına bel bağlamakla birlikte çoğu zaman düşük kamusal katılımdan da zarar görüyor. Dolayısıyla, yüksek katılımı teşvik etmenin yeni yollarını bulmak gerekiyor.

Uluslararası bir araştırma ekibinin yürüttüğü bir çalışmaya göre çeşitli kamu hizmetleri arasında sağlanabilecek olan seçim imkanı, katılım oranını artırarak bu hizmetlerin değerlerini de artırıyor. Çalışma ayrıca, insanların karar verme mekanizmalarına ilişkin ilginç açıklamalarda da bulunuyor.

Bugüne kadar gerçekleştirilmiş olan onlarca yıllık insan davranışı deneyleri, kamu hizmetlerine katılım oranlarının başta yüzde 50 civarında olduğunu fakat daha sonra katılımın diğer insanların iyi niyetinden faydalanılması olgusu dolayısıyla düştüğünü gösteriyor.

Son dönemde gerçekleştirilen teorik araştırmalar ise sosyal grupların söz konusu bedavacılık olgusunu bertaraf etmede etkili olduğunu öne sürerken büyük ölçekli deneyler bu teorik iddiaları desteklemekte başarısız kalıyor.

İnsanların Kamu Hizmetlerine Katılımı Nasıl Belirleniyor?

Kamu hizmetlerine katılımı etkileyen faktörleri belirlemek isteyen ve Tokyo Teknoloji Enstitüsünden Marko Jusup ve Çin Kuzeybatı Politeknik Üniversitesinden Zhen Wang tarafından koordine edilen bir ekip bu doğrultuda bir sosyal ikilem deneyi gerçekleştirdi. Çalışma, sosyal ağların küresel karakterlerinin mi yoksa her bireyin maruz kaldığı yerel şartların mı daha belirleyici olduğunu soruşturuyor.

Ekip, 3 eşit gruba bölünen ve 2 farklı şart altında incelenen 596 öğrencinin katılımı ile bir deney oyunu organize etti. Kontrol şartları altında yalnızca katılımcıların kamu hizmetlerine katılmak isteyip istemedikleri kayıt altına alındı.

Burada katılım, hizmet başına 1 birim para vermek anlamına geliyor. Toplam katılım parası ise sonradan katılım gösteren veya göstermeyen herkese eşit olarak bölünüyor. Böylece bedavacılar bir ödeme yapmadan hizmetlerden faydalanabiliyor.

Kontrol grubu içerisinde, 5 farklı kamu hizmetine erişimi olan bir katılımcı her hizmet için bir birim ödeme yaparak toplam 5 birimlik ödemede bulunuyor. Deney grubundan ise katılımcı yine 5 farklı hizmetten yararlanabilmekle birlikte her hizmet için ne kadarlık ödeme yapacağı kendi iradesine bırakılıyor.

Çalışmaya göre sosyal ağların yerel şartları küresel özelliklerden daha belirleyici oluyor. Grubun sosyal özellikleri değiştirmek katılımcıların katılım oranlarını değiştirmekte çok etkili olmazken ne kadar katkıda bulunulacağını katılımcılara bırakmak katılım oranlarını ve böylece hizmetlerin değerlerini artırıyor.

İlginç bir şekilde deney grubu, en baştan itibaren sosyal grup özelliklerinden bağımsız bir kooperasyon alanı oluşturuyor.

“Bu bir sürpriz! Esasında ilk katılımın kontrol ve deney grubunda da benzer seviyede olmasını tahmin ediyorduk. Özgürce karar verebilen grubun, kademeli öğrenme ve optimizasyon göstermesini yalnızca oyunun sonraki bölümlerinde bekliyorduk. Buna karşılık yüksek katılımı, sanki katılımcılar katkı miktarı özgürlüğünün söz konusu ikilemi ortadan kaldırdığını hiseediyorlarmış gibi, ilk aşamadan itibaren belirledik. Zamanla daha çok katılım, deney grubu altındaki kişiler için bedava bir öğün yemek değerinde bir ek kazanca imkan sağlıyor.”

Marko Jusup

Belirlenen Davranış Türleri Neler?

Çalışma, 3 farklı davranışsal tip belirliyor: Sosyal, antisosyal ve şartlı katılımcılar. Sosyal katılımcılar neredeyse şartsız bir şekilde katılım gösterirken antisosyal katılımcılar çoğu zaman katılım göstermiyorlar.

Şartlı katılımcılar ise etraflarında başka katılımcı yoksa kendileri de katılım göstermeyi reddediyorlar. Şartlı katılımcıların, kontrol grubunda etkisizken deney grubunda daha dominant konumda olmaları, seçim özgürlüğünün şartlı katılımı desteklediğini gösteriyor.

Zira deney grubunda oyuncular etrafından daha net sinyaller alabiliyor ve böylece komşularının katılımını daha kolay bir şekilde sağlayabiliyorlar.

Deney Sonuçlarından Hangi Alanlarda Faydalanılabilir?

Çalışma sosyo-ekonomik açıdan da ilginç sonuçlar ileri sürüyor. Araştırmacılar, Proceedings of the National Academy of Sciences’da yayımlanan çalışmalarında politika yapıcıların, sunulan kamu hizmetlerinde çeşitliliği artırarak vergi zamlarının uygulanmasını kolaylaştırabileceğini de belirtiyor.

“Böylece, seçmenler uzun süreli ve faydalı kamu hizmetlerini basit seçim vaatlerinden ayırabilecek… Politika dışında da, premium ürünler tüketicilerin tercih ettiği kamu hizmetlerine destek olacak şekilde tasarlanılarak özel şirketler tüketicileri premium ürünlerine yönlendirebilir ve sosyal sorumluluklarını kazançlı kalarak yerine getirebilir.”

Ivan Romic

Kaynak: https://phys.org/news/2020-07-experimental-game-reveals-freedom-goods.html

Matematiksel

Deniz Karagöz

Hukuk eğitimi almış olmama rağmen matematik her zaman ilgimi çeken bir bilim olmuştur. Matematiksel.org bana bu ilgimi üretkenliğe çevirme şansı veren kaliteli bir ortam. Bu yüzden gerek çevirilerim gerekse yazılarımla katkıda bulunabilmek benim için oldukça anlamlı. Aynı zamanda buradan beslenerek öğrenmeye de devam ediyorum. İyi okumalar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu