İsteğe Göre ‘Bebek’ Tasarlamak: Bebekler Oluşmadan Tüm Özelliklerini Ebeveynler mi Belirleyecek?

Biyoteknoloji mühendisliği alanında çok şaşırtıcı gelişmeler yaşanıyor..

Bazı açılardan çok iyi, bazı açılardan kötü ve korkutucu gelişmeler aslında.

Yemek yemeye gittiğinizde, hatta sadece bir sandviç sipariş ederken bile ne kadar detaylı anlatıyorsunuz değil mi?

-İçinde peynir bol olsun, domates az olsun, salam olmasın biraz da baharat -ama çok çok az olsun- rica edeceğim vs.

Kötü bir kıyaslama olacak farkındayım ama aynısını doğmamış bebekleri için de yapabilecek insanlar.

Boyu şöyle olsun, gözleri böyle olsun, Einstein gibi zekası olsun. DNA’ya meydan okuma başladı kısacası..

***

Önce 2015’te Çin’de gerçekleştirilen çalışmalarda gen dizilimine müdahale edilebilmişti ancak iyi düzenleme yapamadıklarından dolayı pek çok hata olmuş ilk denemede.

Organizma hücreleri arasında düzenlenenler ve düzenlenemeyenler arası uyumsuzluk olan “mozaikleşme” de beklenmeyen hatalardan olmuş.

Bilirsiniz, 1996’da İskoçya’da  koyun Dolly klonlanmıştı.

Çinliler tarafından ise birinin adı Zong Zong diğerinin adı Hua Hua olan dünyanın ilk Makak maymunları klonlanmıştı.

Sırayı insanlara getiren ekipten Oregon Sağlık ve Bilim Üniversitesi’nden Shoukhrat Mitalipov 2015’te yaptıkları ilk hatalı çalışmalarından sonraki araştırmalarında hataları ortadan kaldırmayı başarabildiklerini söylüyor.

Amerika ise çalışmayı daha ileriye taşımayı başarabilmiş ve insan embriyoları, CRISPR-Cas9 gen düzenleme sistemi tarafından yeniden şekillendirilmiş. İnsan embriyosunda belirli özelliklerin varlığını ya da yokluğunu seçmek mümkün oldu yani.

National Academy of Sciences tarafından İnsan Genine Müdahale Komitesi kuruldu ve MIT Üniversitesi ile ortak çalışılmaya devam ediyorlar.

Eğer belirlenen fiziki özellikler ve zeka ile bir bebek yapılır ise, önümüzdeki günlerde ‘bebek oluşturma’ konusunda çok zorlu, ciddi hukuki ve etik problemlerin baş göstermesi de bekleniyor. Çünkü kendi aralarında da henüz anlaşmaya varamamışlar.

Kaliforniya  Genetik ve Toplum Merkezi’nden Marcy Darnovsky, bu son araştırmayı “gerçekten rahatsız edici bir gelişme” olarak nitelendirdi. Bunun sebebi çalışmanın amaca ne ölçüde hizmet edeceğinin bilinmesinde duyulan kuşkular.

***

İşin güzel yanı, ebeveyn adayları gen haritaları ile genetik test yaptırıp DNA’larındaki hastalık geninin, IVF yöntemiyle bebeğin genetiğinden kaldırabiliyor. (ABD’de IVF’nin maliyeti her denemede 20.000 ABD Doları’nın üzerinde ve testler 10,000 dolar veya daha fazla, ayrıca sürekli yapılması gerekebilir.)

(ABD’de giderek artan bir çoğunluk ile ebeveynler genetik test sonrası DNA’larındaki hastalık geninin, embriyonun genetiğine müdahale ettirerek çocuklarının DNA’sında yer almamasını sağlayabiliyor.)

Kalıtsal hastalıkları yok etmek dışında ‘sipariş bebek’ yapabilecekler ise belli bir zümreye ait, üst seviye zengin bir grup olabilir ilk adımda.

Bu çalışma ile ilgili siz ne düşünüyorsunuz? Sizce nereye evrilir? Artıları ve eksileri neler olur? Görsel olarak ilerde hep birbirine benzeyen insanlar olabilir miyiz? Görselde, kapitalizm ile kanıtsatılan tipler dışındaki insan profilleri yok mu olacak? Zeka noktasında sınır nasıl belirlenir?

Ceren Demir

Kaynaklar

https://www.seeker.com/health/crispr-editing-of-human-embryos-brings-us-closer-to-gmo-babies

https://www.technologyreview.com/s/612258/are-we-designing-inequality-into-our-genes/?utm_source=TR

Matematiksel

Paylaşmak İyidir

Yazıyı Hazırlayan: Ceren Demir

Kendini, insanları, dünyayı tanıma ve anlama çabasında, belki de kaosta olan , filmin oyuncularından, dünya üzerindeki küçücük noktalardan biriyim. Pamukkale Üniversitesi ve AGH University of Science and Technology' de Uluslararası Ticaret ve Finans alanında kendimi eğitmeye çalıştım. Dokuz Eylül Üniversitesi'nde Ekonomi bölümünde yüksek lisansa devam ediyorum. Voleybol sporunda antrenör yardımcılığı yaptım ve lisanslı oynadım. Spora ve sanata düşkünüm. Resim yapmayı çok seviyorum. Klasik müziğe, doğaya, doğa sporlarına, felsefeye, psikolojiye, kitaplara ilgi duyuyorum. Okumayı, yazmayı, öğrenmeye çabalamayı çok seviyorum. Sanıyorum 7. günlüğüme başlayacağım. Satranç ve Rusça'ya merak saldım. Bahsettiğim tüm 'bencil' bilgilerimi önemsiz sayıyorum. Sadece denizdeki kum tanelerinden biri olduğumun farkındayım. Ancak okyanusları merak etmekten vazgeçemiyorum.

Bunlara da Göz Atın

Yapay Ay: Çin’in Yeni Projesi

Çin medyasından Cuma günü yapılan açıklamaya göre, Çin 2020’de sokak lambalarını kaldırmak ve elektrik harcamalarını …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

ga('send', 'pageview');