GELECEK

İnsanı Robottan Ayıran Kelime Nedir?

Sizin ve bir robotun, ikinizi de göremeyen bir yargıç karşısında durduğunuzu düşünün. Yargıç, hanginizin insan olduğunu tahmin edecek ve böylece biriniz yaşayacak, diğeri ise ölecek. Hem siz hem de robot yaşamak istiyor.

Yargıç adil ve zeki. Şöyle diyor: “Bana bir kelime vermelisiniz. Bu kelimeye dayanarak, hanginizin insan olduğunu tahmin edeceğim.”

Hangi kelimeyi seçerdiniz? İnsanı hangi kelime karakterize ederdi?

İstesek de istemesek de hayatımızın içine hızla giren yapay zeka ile ilgili gelişmeler, bilim insanları da bu konuda araştırmalar yapmaya zorluyor. Bu çalışmalar da insan beyninin işleyişi ile ilgili bazı şaşırtıcı bilgileri ortaya koyuyor. 

Şimdilik insanı robottan ayırmak kolay, ama giderek daha akıllı hale gelen robotların ürettiği içeriği ayırt etmenin yolunu bulmamız gerekecek gibi gözüküyor…

turing testi

Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) araştırma ekibinden John McCoy, makine zekasını insan zekasından ayırt etmede 1950’de İngiliz bilim adamı Alan Turing tarafından geliştirilen Turing testinin kullanılması olanağını sorguladı ve Mini Turing Testi adı altında bir çalışma yaptı.

Turing testinin amacı, bir makinenin düşünebildiğini söyleyebilmenin mantıksal olarak mümkün olup olmadığıdır.

Turing testine göre makine, gönüllü bir insanla birlikte, sorgulayıcının görüş alanının dışında bir yere saklanır. Sorgulayıcı yalnız soru sormak suretiyle hangisinin insan olduğunu saptamaya çalışır. Dizi halinde tekrarlanan testler sonucunda sorgulayıcı, tutarlı bir şekilde insanı saptayamadığı takdirde makine Turing testini geçmiş sayılır.

McCoy ve ekibinin odaklandığı konu bu testte bir tek kelimenin belirleyici olup olamayacağı idi. İlk deneyde 1000 kişiden, sadece insana özgü olabilecek bir kelime önermelerini istendi ve ortaya çıkan kelimelerin ortak yanı bulunmaya çalışıldı.

İlk 10’a giren kelimeler ve önerenlerin sayısı şöyleydi:

•Aşk (134)

•Şefkat (33)

•İnsan (30)

•Hoşnut etmek (25)

•Merhamet (18)

•Empati (17)

•Duygu (14)

•Robot (13)

•İnsanlık (11)

•Canlı (9)

Daha fazla kelime için aşağıdaki tablo incelenebilir.

insanı robottan ayıran kelime

İnsanların önerdiği kelimeler arasında bu kadar örtüşme olması ilginçti.

McCoy ve ekibi devamında, diğer insanların ilk deneyde üretilen kelimelere nasıl tepki vereceğini görmek için ikinci bir deney yaptı. En fazla dile getirilen kelimelerden farklı kombinasyonlarda ikili gruplar oluşturdu (“insan” ve “sevgi” gibi) ve  deneklere bu eşleşmelerden bazılarının insanlar, bazılarının yapay zeka tarafından yapıldığı söylendi.

Yapılması gereken hangi ikilinin insan ve hangisinin bilgisayar tarafından önerildiğini tahmin etmeleri idi. Bu durumda galip, içinde “dışkı”  kelimesi geçen ikili oldu. Aşağıdaki tabloda eşleşmeleri ve sonuçları görebilirsiniz.

insanı robottan ayıran kelime

İyi yada kötü yönde duyguları provoke eden kelimeler insanlığımızı iletmenin en basit yolu gibi gözüküyor. İnsanların sözlük tanımının dışında kullandıkları kelimeler de yaygın olarak önerilenler arasında yer alıyordu.

Bilgisayar programları ve robotlar artık basit betimleyici cümleler, hatta kısa öyküler bile yazdığı halde, insana özgü mizah ve kinayede zorluk çekiyor. Zira mizah ve bu çerçevede kullanılan kelimelerin doğru seçilmesi için konunun anlaşılması ve her kelimede saklı kültürel bağlantıların bilinmesi gerekir.

McCoy, deneyde ortaya çıkan kelimeler arasında favorisinin “ımmm…” olduğunu ve bunu “zekice bir öneri” olarak gördüğünü söylüyor.

Sonuç olarak, bir gün bu dünyada insan olduğumuzu kanıtlamak zorunda kalırsak anlaşılan  kaba olmamız ve küfürlü kelime kullanmamız gerekli. Yapay zekanın da aynı taktiği uygulamayacağını düşünerek elbette…

Detay okumalar:

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0022103117303980

https://www.psychologytoday.com/us/blog/psyched/201809/what-minimal-turing-test-says-about-humans

http://www.bbc.com/future/story/20181120-what-single-word-defines-who-you-are

Matematiksel

Sibel Çağlar

Kadıköy Anadolu Lisesi, Marmara Üniversitesi, ardından uzun süre özel sektörde matematik öğretmenliği, eğitim koordinatörlüğü diye uzar gider özgeçmişim… Önemli olan katedilen değil, biriktirdiklerimiz ve aktarabildiklerimizdir bizden sonra gelenlere... Eğitim sisteminin içinde bulunduğu çıkmazı yıllarca iliklerimde hissettikten sonra, peki ama ne yapabilirim düşüncesiyle bu web sitesini kurmaya karar verdim. Amacım bilime ilgiyi arttırmak, bilimin özellikle matematiğin zihin açıcı yönünü açığa koymaktı. Yolumuz daha uzun ve zorlu ancak en azından deniyoruz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu