İnsan En Çok Kendisiyle Savaşır: Ego Savunma Mekanizmaları

Bu yazıda, bilinç dışına giden enerjinin aslında içimizde, farkında olmadan verdiğimiz bir savaşa rağmen nasıl sükûnetle gün yüzüne çıktığını Freud’un Psikodinamik Kuramında tanımladığı Ego Savunma Mekanizmaları ile açıklayacağız.

Keyifli okumalar…

***

Kaldırımda yürüyorsunuz, gördüğünüz manzara şu: “Bir kadın, bir çocuğu hırpalıyor. Çocuk, kadına saldırmak, karşılık vermek istiyor fakat kadın annesi olduğu için bir şeyler onu durduruyor ve çocuk ağlamakla yetiniyor.” Siz, kızmaya devam ediyorsunuz; o çocuk ise durmaya…

Bazen, karşılaştığımız bir durum karşısında göstermek istediğimizin(id) tamamen dışında bir tepki göstermemize neden olan bir mekanizma çalışır. (süperego).

Biz bu durumu unutsak dahi ertelenmiş ya da durdurulmuş bu tepkinin enerjisi boşaltılamadığı için yok olmaz ve bilinç dışına gider.

İd, herhangi bir şeye ihtiyaç duyduğunda bu ihtiyacını gidermek için belli bir miktar enerji ayırır, bu enerjiye dürtü denir, bu enerji ihtiyaç duyulanı karşılar ve boşaltılır buna Katharsis denir, enerji boşaltıldığı için organizma rahatlar, tekrar ihtiyaç oluncaya kadar bu durum devam eder.

Vücudun temel ihtiyaçları söz konusu olduğunda (açlık, susuzluk, sıcaktan korunma, soğuktan kaçma) bunları gidermek için ayrılan enerji düşüktür. Saldırganlık için ise id çok büyük bir enerji ayırmaktadır. Kişi, bu enerjiyi boşaltamadığında devreye ego savunma mekanizmaları girer.

Ego savunma mekanizmalarının amacı, yaşamda ortaya çıkacak istenmeyen durumların etkisini azaltmaktır. Aslında temel problem çözülmez, sadece ertelenir. Birey bunu farkında olmadan yapar, bilinçli olarak yapılan savunmalar ego savunma mekanizması değildir.

Çok sık kullandığımız ego savunma mekanizmalarını, gündelik hayatta karşılaşabileceğimiz örneklerle inceleyelim:

ego

Bastırma:

  • İstenmeyen durumu unutma…

Ertesi günlerde katılmanız gereken bir davet var, gitmeyi hiç istemiyorsunuz ama davet edildiniz. Günü gelmesine rağmen bu daveti unuttunuz.

Yansıtma:

  • Abartılı olarak karşı tarafı suçlama…

Yalan söylemeyi alışkanlık haline getirmiş birisi, karşısındaki kişinin her lafının yalan olduğunu düşünür ve fırsat buldukça başkalarına da bundan yakınır.

Yüceltme:

  • Fazla enerjiyi toplum âdetlerine uygun olarak boşaltma…

 Aracınızla hız yapmayı çok seviyorsunuz, bunu halka açık alanlarda yapmak yerine ralli pilotu oldunuz.

Yön Değiştirme:

  • Enerjiyi esas alana değil farklı alanlara boşaltma…

İşçisiniz, patronunuz size bağırıp çağırdı. Orada sesinizi çıkarmadınız fakat eve gelince eşinizle aranızda aslında hiç sorun yokken kavga çıkardınız.

Duygusal İzolasyon (Yalıtım):

  • Aşırı duygusuz kalma durumu…

Anne babanın şiddetle kavga ettiği evde, küçük çocuk bir köşede hiçbir şey olmuyormuş gibi oynamaya devam ediyor.

Özdeşleşme:

  • Kendini olmak istediği kişi ya da grupla bir tutma…

Ali; oy verdiği parti, tuttuğu takım, sevdiği sanatçı vs. için körü körüne ‘biz’ savunması yapmaya çalışır, eksik veya yanlışları görmeyi reddeder.

Asetizm (Çilecilik):

  • Her şeyin kötü yönünü görme ve bundan zevk alma… (Ergenlikte sıklıkla görülür.)

Genç, aslında eğlenmek ve dans etmek istediği halde arabesk şarkılar açar ve hüzünle tavanı seyreder.

Gerileme:

  • Egonun bir durumla baş edemediği takdirde önceki evrelere dönmesi…

Kardeşi doğan Talha, 9 yaşında olmasına rağmen emzik kullanmaya ya da altını ıslatmaya başlar.

Bilet gişesinin önündeki kız, erkek arkadaşıyla bebek gibi konuşarak gitmek istediği filmin adını söyler.

Ödünleme:

  • Bir alandaki eksikliği başka bir alanı yoğunlaştırarak gidermeye çalışma…

Derslerinde başarı sağlayamayan öğrenci, tamamıyla sportif faaliyetlere yönelerek o alanda oldukça başarılı olur.

Ketlenme:

  • Halk arasında “ışık görmüş tavşan gibi kalma” olarak bilinen durum…

Kendisine doğru hızla gelen arabayı gören kişi, hareket edemez ve olduğu yerde kalır.

Akılsallaştırma (Mantığa Bürüme):

  • Rahatsız eden duruma bir neden bulup rahatlama…

“Matematikten neden kaldın?”

“Hoca bana taktı!”

Diğerkâmlık(Özgecilik):

  • Kendinden ödün verircesine fedakârlık yapma…

“Cüzdanını çıkardı. Dört kâğıt lirası vardı. Üçünü ona verdi. Ayrıldılar.” (S.Ali – İçimizdeki Şeytan)

Ego savunma mekanizmaları burada yazılanlardan çok daha fazla olup her bireyde bulunmaktadır.

Her birey psikolojik bütünlüğünü sürdürmek ve benliğinin değerlerini korumak amacıyla çeşitli savunma mekanizmaları kullanır. Bazı durumlarda bireyler sorunlarla karşılaştıkça, onları bir biçimde çözüme ulaştırmak isterler.

Bireyin bu süreç içinde engellenmesi ve kaygı duyması son derece doğaldır. Birey, kaygıdan kurtulmak için bilinçsizce savunma mekanizmalarını kullanmaya başlar.

Savunma mekanizmasını kullanan birey, davranışının gerçek işlevinin farkında değildir.

Savunma mekanizmalarını kullanırken bir dereceye kadar kendi kendimizi aldatırız ve böylece bizdeki kaygı düzeyinin azalmasına neden oluruz.

Ara sıra başvurulan savunma mekanizmaları, kaygı derecemizi azaltarak geçici olarak çevre ile daha etkin etkileşimde bulunmamızı sağladığından, sağlıklıdır.

Sürekli olarak kullanılan savunma mekanizmaları ise tam aksine çevreye uyumumuzu bozar ve sağlıksız sonuçlara sebep olur.

KAYNAKÇA:

Psikolojik Savunma Mekanizmaları ve İnsan – Uzm. Psk. Mustafa ÖZAY

( https://www.tavsiyeediyorum.com/makale_9909.htm )

Gelişim Psikolojisi – Pegem Akademi Yayınları (2015) /Psikodinamik Kuram ve Ego Savunma Mekanizmaları

İleri Okuma: https://dergipark.org.tr/download/article-file/99944

Gamze Dönmez

Okumayı pek çok eyleme tercih eden, araştırmayı, öğrenmeyi, öğretmeyi ve yeniden öğrenmeyi çok seven, amatör olarak öykü yazarlığı yapan bir ilköğretim matematik öğretmeniyim. Öğrenme psikolojisi, gelişim psikolojisi, olasılık, geometri ve mantık en çok dikkatimi çeken alanlardan. Merak uyandırıp geri çekilmenin merak gidermekten daha faydalı olduğunu düşünüyorum. Bilginin ve bilmenin gücüne sonsuz saygı duyuyorum. Paylaşmak güzeldir!

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Başa dön tuşu
Kapalı