Anasayfa » BİLİME YÖN VERENLER » Hukuk ile Matematik: Arthur Cayley

Hukuk ile Matematik: Arthur Cayley

Herhangi bir bilim alanında araştırma yapan bir bilim insanının, aynı bilimin diğer dallarıyla da ilgili çalışmalar yapması çok doğaldır. Ancak, Fen Bilimi alanında çalışan bir bilim insanının Sosyal Bilim alanında da çalışarak ün yapması; ya da Sosyal Bilimler alanında çalışan bir bilimi insanının, herhangi bir Fen Bilimi alanında çalışarak ün yapması çok ilginçtir.

İşte, İngiliz Matematikçisi Arthur Cayley, böyle ilginç insanlardan birisidir.

Olağanüstü matematik yeteneği ile tanınan Cayley, Cambridge Üniversitesindeki Trinity College’den 1842 yılında, başarılı bir matematik öğrencisi olarak mezun olunca, aynı okulda üç yıllık bir süre için görev almıştı. Ancak devamında matematik bölümünde boş kadro olmadığından görevinden ayrılmak zorunda kalmıştı.

Bu durum üzerine İngilterede, hukuk eğitimi veren bir okula girerek yeni eğitim ve öğrenimine başlamıştı. 1849 yılında Baroya kaydolan Cayley tam 14 yıl boyunca avukatlık yaparak geçimini sağlamıştı.

Burada ilginç olan durum, onun hem avukatlık yapması, hem de matematik alanında çalışmalarını sürdürerek çok başarılı makaleler yazmasıydı.

Çok yönlü bir insandı kendisi. Tam bir kitap kurduydu. Okumanın yanı sıra mimarlık ve resimden de keyif alırdı. Büyük bir sevgiyle çıktığı seyahatlerinde gittiği yerlerdeki belli başlı binaların çizimlerini yapardı. Alpler’de dolanmaktan aldığı büyük keyif, onun, okulda dağcılık kulübünün ilk üyelerinden biri olmasına neden olmuştu.

1850 yılında ise yine kendisi gibi bir avukat ve matematikçi olan James Joseph Sylvester ile tanışmış ve birlikte çalışmaya yönelmişlerdi. Bu ilginç “Avukat – Matematikçi İkilisi” soyut matematiğin her bölümü ile ilgilenmeye başlamışlardı.

Birkaç yıl boyunca Cayley mesleki işleri ile matematik araştırmalarını birleştirmeye devam etti. 1840’lı yıllar sona ererken Royal Society of London’ın konsey dahil olmak üzere çeşitli komitelerinde görevlendirilen Cayley, Royal Astronomical Society’nin de etkin bir üyesiydi.

Sylvester’in öneri ve özendirmesi üzerine, “Cebirsel Değişmezlik” kuramını geliştiren Cayley, “kesişen çizgilerin oluşturduğu noktaların, sırasının, uzay dönüşümlerinden bağımsız olarak, her zaman değişmez kaldığı” görüşünü ortaya atmıştı.

Bu görüşleriyle de, fizik biliminde “Uzay-Zaman İlişkisi”, belirmeye başlamıştı. Onun ortaya attığı, “(n her zaman bir tam sayı olmak üzere) n-boyutlu uzayın geometrisi”, kendisinden sonra ortaya atılacak olan “İzafiyet (Görelik) Kuramı”nda, en önemli yeri alacak olan “Dört Boyutun (Uzay-Zaman) kavramlaştırılmasına ve Geometrik Uzay’ın yapılandırılmasında nokta ve çizgi öğelerine bağımlılığın aşılması”na ışık tutmuştu.

Cayley, bunun yanı sıra “satır ve sütunlardan oluşan sayı dizeyleri olan Matrislerin cebrini” de geliştirmiş ve 1925 yılında Alman fizikçi Werner Heisenberg, Kuantum Mekaniği konusundaki çalışmalarında onun bu çalışmalarından büyük ölçüde yararlanmıştı.

Cayley’in bir başka önemli yönü de “Matematikte çeşitli alanların, gruplar teorisi ile birlikte nasıl resimlendirilebileceğini ilk realize etmiş olmasıydı.

Cayley’in en ilginç çalışmalarından birisi de Öklitçi olan ve Öklitçi olmayan Geometrilerin, aynı geometrinin; özel bir durumu olduğunu ileri sürmesi ve “Üçten Fazla Boyutu Olan Uzay” görüşünü ortaya atmış olmasıdır.

Cayley’i Trinity College 1872’de onursal üyeliğe seçti. On altı yıl boyunca senato konseyinde görev yapan Cayley aynı zamanda üniversiteyle ilgili işlerde de sözü dinlenen biriydi. Farklı zamanlarda London Mathematical Society ve British Association for the Advancement of Science’ın başkanlıklarını yaptı. Ülke içi ve dışındaki üniversitelerden aldığı onursal ödüllerin yanı sıra Royal Society of London’ın Kraliyet ve Copley madalyalarının da sahibi oldu. 1888’de kolejindeki Wren kütüphanesine bir büstü yerleştirildi. 26 Ocak 1895’te yetmiş üç yaşında yaşamını yitirdi.

Kaynaklar:

Ioan James, Büyük Matematikçiler , syf: 233-243

Toygar Akman – Boyutlar, syf: 28-31

Matematiksel

Paylaşmak Güzeldir

Yazıyı Hazırlayan: Sibel Çağlar

Avatar
Kadıköy Anadolu Lisesi, Marmara Üniversitesi, ardından uzun süre özel sektörde matematik öğretmenliği, eğitim koordinatörlüğü diye uzar gider özgeçmişim… Önemli olan katedilen değil, biriktirdiklerimiz ve aktarabildiklerimizdir bizden sonra gelenlere... Eğitim sisteminin içinde bulunduğu çıkmazı yıllarca iliklerimde hissettikten sonra, peki ama ne yapabilirim düşüncesiyle bu web sitesini kurmaya karar verdim. Amacım bilime ilgiyi arttırmak, bilimin özellikle matematiğin zihin açıcı yönünü açığa koymaktı. Yolumuz daha uzun ve zorlu ancak en azından deniyoruz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.