BİYOLOJİ

İnsanlığın Kontrolsüz Gelişimi Nedeniyle Türler Hızlı Evrim Sürecine Girdi

İnsanlığın özellikle son yüzyıldaki aşırı kentleşmesi, avlanması, doğal yaşamı yok edip canlıların yaşam alanlarına müdahale etmesi gibi olgular tüm canlılar üzerindeki seçilim baskısını artırmakta ve bu da hızlı evrim sürecini tetiklemektedir.

Birçok durumda evrimin, biyologların düşündüğünün aksine, birkaç yılda ya da on yıl gibi kısacık sürelerde gerçekleşmesi söz konusu olabiliyor!

Hızlı Evrim İle İlgili Üç Örnek

İnsanların yol açtığı hızlı evrimleşme vakalarına göz atacak olursak ilk sıralarda şunlar göze çarpıyor:

Ticari balıkçılık

Balıkların avlanma baskısı büyüdükçe balıklar daha genç ve küçükken üremeye başlıyorlar. Bu da daha küçük boyutlara sahip nesillerin ortaya çıkmasına neden oluyor.

Ağlarını denize atan balıkçılar bazı balık türlerinin artık küçüldükleri için ağlara gelmemesinden şikayet ediyorlar. Bu, tam anlamıyla insan kaynaklı bir evrimsel gelişmedir ve bunun son 10-20 yılda giderek hızlandığına dair ciddi bulgular var.

En sonunda balıkçılığın veriminin büyük oranda düşmesine ve sürdürülebilirliğinin ortadan kalkmasına kadar varabilecek önemli gelişmeler gözlemleniyor.

İşgalci türler

Bir türün dünya üzerinde yeni bir yere taşınması (örneğin gemilerle) evrimin o tür açısından hızlanmasını teşvik eder ve yayılma hızlarına bağlı olarak yerli türler üzerindeki etkileri değişir.

Hızlı yayılan işgalci türler yerlileri de hızla yok eder. Ancak yerli türler de bu seçilim baskısına karşılık olarak hızlı evrim geçirerek işgalcilere yanıt verme yoluna gider ve işgalcinin yayılımını durdurmak, etkisini azaltmak için yarışmaya başlar.

Kentleşme

Şehirlerin aşırı gelişmesinin çevreye ve dolayısıyla çeşitli türlerde evrimleşmeyi tetiklemeye yönelik güçlü bir etkisi vardır. Örnek olarak bitkiler yaşamaları için elverişsiz beton binalar ve sokaklardaki çatlaklardan çimlenebilmek için tohumlarını fazla dağıtmadan yaşam mücadelesi verme yoluna gitmişler.

Tohumlarını elverişsiz koşullarda saçarlarsa üreme şansları azalır. Ancak o koşullar altında elverişli bulduğu bir veya birkaç noktada tohumlarını değerlendirirse çoğalma şansı artar.

Hayvanlara gelirsek, özellikle sokak hayvanları, endüstriyel ve evsel atıklar içinde kimyasalların da olmasından ötürü bazı kimyasallara dirençli genlere sahip olanların yaşamda kalması sayesinde evrimsel adaptasyon göstermişlerdir.

Bakteriler de ilaç sanayisiyle birlikte gelişen antibiyotik teknolojisine ve yanlış antibiyotik kullanımlarına cevap olarak kendi dirençlerini aynı oranda artırmışlar. Süper bakteriler de bu şekilde ortaya çıkmıştır. Hızlı evrimleşmeye dair örnekleri daha da çoğaltabiliriz.

Yapılan araştırmalar, insanların doğada yarattığı bozulmaların tetiklediği değişimlerin ve bu şekilde hızlanan evrimin, türlerdeki özellikleri, biyoçeşitliliği ve insanların da faydalandıkları su, gıda ve temiz hava gibi “ekosistem hizmetleri”ni hangi bakımlardan etkilediğini ve nasıl sonuçlar çıkacağını anlamamıza yardımcı oluyor.

Haber: Fast evolution affects everyone, everywhere; https://www.sciencedaily.com/releases/2016/12/161206111630.htm

Kaynak Makale: 17863/CAM.6418

A. Caner Sönmez

Matematiksel

a. caner sönmez

yaşamı anlamlandırma yürüyüşünde, "hiç" olmaya giden yoldayım. bir gün tüm beyinlerin birbirine bağlanması, dolayısıyla birbirimizi doğru anlama kapasitelerimizin sonsuzluğa kavuşması hayalim. ve çocukların hepsinin birlikte gülmesi, doyması, doğru yaşaması.. “Bilimsel bilgiyi küçük bir grubun tekeline bırakmak bir toplumun düşün gücünü zayıflatır, onu tinsel yoksulluğa sürükler.” Albert Einstein “Gelmiş geçmiş tüm dikkat gerektiren uğraşlar içerisinde, sevmek uğraşı üzerinde gösterilen dikkat, en yaşamsal önemde olanıdır.” Bertrand Russell "Meselemi hiç'e bıraktım." Max Stirner

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu