Herkesin Bildiği Çarpı İşareti

Ne zaman bir öğrenci 2X2=4 yazsa, günümüzden yaklaşık 300 sene önce, Avrupa’nın önde gelen matematikçilerinden biri olan Surrey ili Albury bölge papazı William Oughtred tarafından ilk kez önerilen çarpım işa­retini kullanmış olur.

Siyah saçlı, siyah gözlü, enerjik, uyku ile arası pek iyi olmayan, zamanının çoğunu matematik çalışmaya ayıran bir amatör matematikçi idi Oughtred. Mesleğine ayırdığı zamanın çok daha fazlasını hobisi olan matematiğe ayırıyordu. Çevre bölgelerdeki papazlar vaazlarını beğenmiyorlar bunun nedeni olarak da matematiği suçluyorlardı.

Oughtred’in yirmili yaşlarının başındayken kaleme aldığı (an­cak çok uzun yıllar sonra basılan) ilk matematik çalışmaları, ta­şınabilir saatlerin ortaya çıkışından önceki günlerde önemli alet­
ler olan güneş saatlerinin yapımı ile ilgiliydi. İlk önemli çalışması, 1631 yılında yayımlanan Clavis Mathematicaeya da “Ma­tematik Anahtarı”ydı. Bu son derece önemli bir yapıttı ve 30 yıl kadar sonra üniversite eğitimi alan Newton’u etkileyen kitaplar­dan biriydi.

Yapıtın iki açıdan değeri vardı. İlk olarak, o günlerde zor ko­nular olan aritmetiğin ve cebirin kısa, açık bir özetini veriyordu. İkinci olarak, Oughtred, matematiksel nicelikleri ve işlemleri be­lirtmek için geçerli simgelere gereksinim olduğunu anlamıştı. Yapıtında 150 kadar simge tanımlamıştı. Günümüzde hepimizin bildiği çarpı işareti bize o yapıttan kalma işte.

Çarpım işareti ilk olarak 1618 yılında, John Napier’in logaritma üzerine yazdığı kitabın ilk İngilizce çevirisine yapılan imzasız (artık Oughtred’e atfediliyor) bir eklemede yer aldı.

Napier logaritmayı trigonomet­riye ve dolayısıyla da denizcilik bilgisine yardımcı bir şey olarak
görüyordu. Oughtred logaritmanın başka biçimlerde nasıl yararlı olabileceğini gösterdi. Logaritmanın, çarpma ve bölme işlemlerin­de emek tasarrufu sağladığını çabucak anladı ve 1622 yılında sür­gülü hesap cetveli geliştirdi. Bilgisayarın bu ilk biçiminde iki loga­ritmik cetvel birbirine göre hareket ederek iki logaritmayı toplama­nın ve dolayısıyla da ilgili sayıları (tabanları) çarpmanın çabuk ve basit bir yolunu sağlıyordu. 

Oughtred çok iyi bir öğretmendi, ancak sürgülü hesap cetvel­lerinin ve diğer araçların öğrenciler tarafından kullanılmasını doğru bulmuyordu. Aralarından biri, sürgülü cetvel buluşunun
neden bu kadar uzun süre gizlendiğini sorduğunda, Oughtred şöyle yanıtlamıştı:

Asıl hüner araç kullanmak değil, açıklamaktır ve işe fen ile de­ğil de araçlarla başlamak ve bu yüzden öğrencilerini hüner sahibi insanlar yerine, sanki hokkabazlarmış gibi, birer hileci olarak yetiştirmek kaba öğretmenlere yakışan budalaca bir davranıştır.

Mühendisler ve bilim insanları günümüzde sürgülü cetvel yerine daha akıl­lıca hileler yapan araçlar kullanıyor olsa da, bu tartışma günümüzde de devam ediyor.

Referans: Bilim İş Başında-John Lenihan

Matematiksel

Yazıyı Hazırlayan: Sibel Çağlar

Kadıköy Anadolu Lisesi, Marmara Üniversitesi, ardından uzun süre özel sektörde matematik öğretmenliği, eğitim koordinatörlüğü diye uzar gider özgeçmişim… Önemli olan katedilen değil, biriktirdiklerimiz ve aktarabildiklerimizdir bizden sonra gelenlere... Eğitim sisteminin içinde bulunduğu çıkmazı yıllarca iliklerimde hissettikten sonra, peki ama ne yapabilirim düşüncesiyle bu web sitesini kurmaya karar verdim. Amacım bilime ilgiyi arttırmak, bilimin özellikle matematiğin zihin açıcı yönünü açığa koymaktı. Yolumuz daha uzun ve zorlu ancak en azından deniyoruz.

Bunlara da Göz Atın

Pisagor Teoreminin Anatomisi

“Bu beş postulatın içinde bir yerlerde Pisagor teoreminin geçiyor olması gerçekten hayret verici!” Herhangi bir …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

ga('send', 'pageview');