FİZİK

Görelilik Kuramı Hakkında Bilmediklerimiz

Görelilik kuramını Galileo buldu, Einstein yorumladı ve Eddington gördü. Kısa maddeler halinde süreci anlatmaya çalışalım…

1. Göreliliği Einstein icat etmedi. Galileo, düşen bir nesnenin hareketsiz bir binada olduğu gibi hareketli bir gemide aynı şekilde davrandığını gösterdiğinde fikir ortaya çıkmış oldu.

2. Einstein buna görelilik demedi. Kelime, 1905 tarihli “Hareketli Cisimlerin Elektrodinamiği” adlı kitabında yer almıyor. Einstein kelime olarak “değişmezlik teorisini” tercih etti (çünkü fizik yasaları tüm gözlemciler için aynı görünüyor – onun hakkında “göreceli” bir şey yok).

3. Uzay-zaman sürekliliği fikri Einstein’ın değil. Dördüncü boyut olarak zaman fikri, Einstein’ın profesörlerinden Hermann Minkowski‘den geldi.

4. Ancak Einstein, Galileo’nun göreceliğini, zamanın yavaşladığı ve uzayın sıkıştırıldığı, ışık hızına yakın olan tuhaf şeylerle başa çıkmak için yeniden biçimlendirdi.

5. Avusturyalı fizikçi Friedrich Hasenöhrl, Einstein’dan bir yıl önce E=mc² denklemini yayınladı.

Okuma önerisi: Evrenin Dayandığı Denklem: E=mc² Denklemi

6. Hasenöhrl’in adını hiç duymadınız değil mi? Çünkü denklemi görelilik ilkesine bağlayamadı.

7. Einstein’ın İsviçre patent bürosundaki tam zamanlı işi, ofiste kimsenin olmadığı saatlerde göreliliği ortaya çıkarmak için çalıştığı zamanlardı. Bir yönetici geldiğinde çalışma notlarını masasının altına sıkıştırırdı.

einstein

8. Einstein bir alkol karşıtı olmasına rağmen, sonunda görelilik teorisini tamamladığında, o ve karısı Mileva masanın altında içki içti.

9. Sevgi görecelidir. “Karıma ihtiyacım var, benim için tüm matematiksel problemleri çözüyor,” diye yazdı Einstein, teorisini 1904’te tamamlarken.

10. Kurallar da görecelidir. Einstein’a göre, hiçbir şey ışıktan daha hızlı gitmez, ancak uzayın kendisinin böyle bir hız sınırı yoktur; Büyük Patlama’dan hemen sonra, evrenin kaçak genişlemesi görünüşte ışığı geride bıraktı.

11. İki görelilik var. Şimdiye kadar, sabit hızda hareket eden nesneler için geçerli olan özel görelilikten bahsettik. Hızlanan şeyleri kapsayan ve yerçekiminin nasıl çalıştığını açıklayan genel görelilik on yıl sonra ortaya atıldı ve bu Einstein’ın gerçekten eşsiz bir anlayış üstünlüğü olarak kabul ediliyor.

einstein

12. Genel göreliliğin ilk versiyonunda büyük bir hata vardı; yerçekimi nedeniyle bir ışık huzmesinin büküleceği miktar yanlış hesaplanmıştı.

13. 1914’te bir güneş tutulması sırasında teoriyi test etme planları I.Dünya Savaşı nedeniyle sekteye uğradı. Deney daha sonra yapılsaydı, hata ortaya çıkacak ve Einstein’ın yanlış olduğu kanıtlanacaktı.

Okuma Önerisi: Bir Güneş Tutulması Bilimi Nasıl Değiştirdi?

14. Tutulma deneyi nihayet 1919’da gerçekleşti. Ünlü İngiliz fizikçi Arthur Eddington, Einstein’ın genel göreliliği ispatını bir başarı olarak ilan etti.

15. Einstein’ın 1955’te ölümü sırasında, bilim insanlarının eylemde genel göreliliğe dair neredeyse hiçbir kanıtları yoktu.

16. Gökbilimcilerin uzay-zaman boyut fikri, kendileri tarafından ciddi değişiklikler getiren aşırı nesneleri (nötron yıldızları ve kara delikler) keşfetmeye başladığı 1960’larda dramatik bir şekilde değişti.

17. Bugün genel görelilik o kadar iyi anlaşılmıştır ki, gökadaları tartmak ve uzak gezegenleri ışığı büktükleri şekilde bulmak için kullanılır.

18. Einstein göreliliği şöyle tarif eder: “Elinizi bir dakika sıcak bir ocakta tutmanız size bir saat gibi gelir. Fakat bir saat güzel bir kızla oturmanız size bir dakika gibi gelecektir. İşte bu göreliliktir.”

Kaynak: https://www.discovermagazine.com/the-sciences/20-things-you-didnt-know-about-relativity

Matematiksel

Paylaşmak Güzeldir

Busra Meral

Keyifli okumalar...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Kapalı