Gen Düzenleme Fikri Ürkütüyor mu?

Gen düzenleme işlemi bilim dünyasındaki en korkutucu gelişmelerden biri haline geldi ancak bu her gen düzenleme için geçerli değil.

Bu durum, somatik(vücut) ve germ(cinsiyet) hücrelerine bağlı olarak değişiyor.

Germ hücreleri, eşeyli üreyen bir organizmanın gamet oluşturmasına olanak veren üreme hücreleridir. Bu hücreler embriyoda bölünmeye uğrarlar ve ardından yumurta ya da sperm olarak farklılaşırlar. Bunlarla ilgili kritik olan durum; bu hücrelerde meydana gelen herhangi bir değişikliğin ya da mutasyonun, bu hücrelerin meydana getirdiği diğer bütün hücreleri etkiliyor olmasıdır.

Somatik hücre, bir organizmanın vücudu oluşturan herhangi bir biyolojik hücresidir. Bu hücreler belli organlarda ve dokularda bulunurlar ve özgün fonksiyonları vardır. Cilt, karaciğer, göz ve kalp hücreleri bu tip hücrelere örnek verilebilir.

Gen düzenleme işlemi, germ hücrelerinde somatik hücrelere kıyasla çok daha fazla önem taşır. Bunun nedeni yukarıda belirtildiği üzere, oluşan bir mutasyonun diğer tüm hücreleri etkilemesidir. Ancak somatik hücrelerde böyle bir durum yoktur.

Örneğin; somatik bir hücre olan karaciğer hücresinde oluşacak bir mutasyon sonucunda, bu hücre bölünüp çoğalarak, sadece karaciğerde daha çok sayıda mutasyonlu hücreler meydana getirecek ve bunun sonucunda beyin veya böbrek gibi başka bir organı etkileyen bir durum yaratmayacaktır.

Vücudumuz hayatımız boyunca somatik hücrelerde bu mutasyonları barındırır ve DNA onarım mekanizmaları ile kontrol altında tutar. Genelde bu durumdan acı çekmediğimiz ve zarar görmediğimiz için bunun farkında bile olmayız. Ancak bu somatik mutasyonlar kontrol dışı büyümeye başladıklarında, kanser dediğimiz hastalık ortaya çıkar.

Genom hücreleri üzerinde değişiklik yapma konusu genetik mühendisleri tarafından ilgiyle ve endişeyle takip edilmektedir. Germ hücrelerinde yapılan değişiklikler kalıcı değişiklikler olacağı için, bu durum oldukça endişe vericidir. Aynı zamanda gelecek nesiller de bundan etkilenecektir.

Gen terapisi(tedavisi), organlarda bulunan hatalı genlerin işlevlerinin yeniden düzenlenmesini amaçlar. Yıllardan beri tıp dünyasında bir umut ışığı yaratmıştır. Maalesef, birkaç vakada başarı elde edilmiş olsa da, daha çok başarısızlıkla sonuçlanmıştır.

Gen düzenleme; gen terapisini, yetişkinlerde olası görülen önemli hastalıkları önceden yok ederek daha etkili bir hale getirebilir.

Bazı gen hücreleri düzenleme denemeleri Amerika, Avrupa ve Asya’da az görülen genetik bozukluklar ve kanser hastaları için yapılmıştır. Ancak bu yapılan denemeler somatik hücreler üzerinedir.

Klinik araştırmalarla bu teknolojinin daha da gelişeceği ve bazı biyoteknoloji şirketleri tarafından ticari bir boyut kazanacağı öngörülmektedir. Çinli bilim insanı He Jiankui embriyoya gen düzenleme işlemi uygulayarak, genleri belli bir organda ve kişide değiştirmekle kalmamış, gelecek nesilleri de etkilemiştir. Bilim dünyasının “dünyanın henüz germ hücrelerini düzenleme işlemine hazır olmadığı” yönünde aldığı ortak kararını delip geçmiştir. Ayrıca tıp dünyası bu uygulamanın güvenliği hakkında da endişe etmektedir.

Güvenli olduğu bilinse dahi tasarım bebekler meydana geleceği ve bu durumun etik açıdan uygun olmayacağı konusunda çeşitli fikirler mevcuttur.

Gen değişikliği hala korkutucu geliyor mu? Gelmeli.

Ancak birebir organlar ya da tüm insanlık üzerindeki etkisi göz önünde bulundurulmalı.

Konuk Yazar: Gizem Özgener

Kaynaklar:

  • https://theconversation.com/editing-genes-shouldnt-be-too-scary-unless-they-are-the-ones-thatget-passed-to-future-generations-113627
  • https://www.aljazeera.com/news/2019/01/china-scientist-condemned-gene-editing-babies-losesjob-190121121547497.html
  • https://www.genome.gov/about-genomics/policy-issues/Genome-Editing/How-genome-editingworks

Matematiksel

Matematiksel

Bu yazı gönüllü yazarlarımız tarafından hazırlanmış veya sitemiz editörleri tarafından belirtilen kaynaktan aslına uygun kalınarak eklenmiştir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Başa dön tuşu
Kapalı