Finansta Güvenli Bilişim Köprüsü: Blockchain

Klasik para birimi kavramının dışına çıkan para birimleri, sıklıkla kripto para, dijital para veya sanal para birimleridir. Blockchain (blok zinciri) teknolojisi, alt yapısında bitcoin, litecoin, ethereum gibi dijital para birimi olan teknolojidir. Temelinde herkesin denetleyebileceği, şeffaf, paylaşılan, güvenilir bir kayıt defteri oluşturma mantığı yatmaktadır. Sanal para ağının dayandığı merkezi kayıt defterindeki verilerin sistem elemanları arasında dağıtık bir şekilde tutulmasına dayanır. Birbirlerine karşı hiçbir güveni olmayan kişilerin tarafsız bir merkezi otoriteye gitmek zorunda kalmadan işbirliği yapmalarını sağlar. Katılımcıların hepsi blok zincirinin içinde bulunan blokları ve işlemleri görebilir. Size özel olan işlem sizin özel anahtarınız (private key) ile korunmaktadır.

Blok zincirinde; defterler ortaktır ve dağıtıktır, yapılan işlemleri kabul edecek ya da özel kurallar belirleyebilecek tek bir otorite yoktur, deftere yazılan bir kayıt değiştirilemez, geçmişe dönük kayıtlar değiştirilemez. Bu nedenle; blok zinciri veritabanı sadece genişleyebilir, eski kayıtları değiştirmek imkânsıza yakın ve çok maliyetli bir işlemdir. Kayıtlar sisteme imza ile eklenir, inkar edilemez, herkes sadece izinli olduğu kayda erişebilir, bir kaydın sisteme yazılması konsensüs ile yapılır. Ortak bir doğrulama sistemi vardır.

Çalışma prensibinden bahsedecek olursak; blockchain bloklardan oluşur ve her bir blok bir önceki ve bir sonraki bloka bağlı olduğundan blok zinciri adını alır. Bir blok, bloka ait içeriğin değişip değişmediğini kontrol eden özet değeri içerir. Blok zincirinin bütünlüğü ve kronolojik sıra yapısı, kriptoloji ile desteklenmektedir.

Blockchain işlem kaydının temelinde bir iletişim var ve bu iletişim işlemlere dair hangi varlıkların oluşturulacağını ve dağıtılacağını belirler. Veri paketleri olarak bu varlıkların içerikleri oluşturulur. Daha sonra veri paketlerinin bozulmadan kalması için bir sözleşme yapılır. Tüm onaylanmış işlemler blok zincirine dâhil edilir. Bu şekilde sanal para cüzdanı harcanabilir bakiyeyi hesaplayabilir ve kullanıcıya ait yeni işlemleri onaylanabilir. Bu süreç en basit haliyle aşağıda yer alan şekilde anlatılmıştır.

Kısacası; blok zincirinin insanlara sağladığı en büyük avantaj güvendir. Herhangi bir merkezi olmayan bu teknoloji, siber saldırıya uğraması durumunda tamamen etkilenmiyor. Ayrıca bu teknolojide herhangi bir değişiklik yapılacağı zaman sisteme dâhil olmuş tüm bilgisayarlardan onay gelmesi gerekiyor.

Para transferlerinde, dış ticarette, sağlıkta, tedarik zinciri yönetimi ve diğer ekonomi alanlarında blockchain teknolojisinin tercih edilme sebepleri; para transferi işlem süresinin bankalara kıyasla kısa olması, komisyon ücretlerinin çok düşük olması, sanal cüzdanlarda sadece adres bilgilerinin tutulması nedeniyle kişisel gizliliğin sağlanıyor olması, dolar erişimi kısıtlı bölgelerde dolara kolay erişimin sağlanmasıdır.

Blockchain’in dezavantajları ise; eski teknolojileri desteklememesi, yasal süreçte halen belirsizliklerin yer alması, cüzdanlarda bulunan özel anahtarların yönetiminde mühendislik ile ortaya çıkabilecek risklerin bulunması ve hâlen yavaş olmasıdır. Tüm sistemin onayı beklendiği için veri transferleri beklenenden daha yavaş gelişmektedir.

ZÜHRE AYDIN YENİOĞLU

KAYNAKÇA
1. Iansiti, M., & Lakhani, K. R. (2017). The Truth About Blockchain. Brighton: Harvard
Business School Publishing. Erişim tarihi: Haziran, 2017
2. Holotiuk, F., Pisani, F., & Moormann, J. (2017). The Impact of Blockchain Technology on Business Models in the Payments Industry. WI 2017 Proceedings. Frankfurt School of Finance & Management ProcessLab.
3. https://techatlast.com/how-blockchain-technology-works/

Matematiksel

Paylaşmak İsterseniz

Yazıyı Hazırlayan: Zühre AYDIN YENİOĞLU

Çankaya Üniversitesi Matematik-Bilgisayar Bölümünden mezun oldum. Aynı zamanda İngiliz Dili ve Edebiyatı ana bilim dalında yan dal eğitimimi tamamladım. Bilgisayar Mühendisliği Bölümü lisansını da tamamlamış bulunmaktayım. Gazi Üniversitesi Bilişim Enstitüsü Yönetim Bilişim Sistemleri yüksek lisans mezuniyetimin ardından aynı bölümde doktora eğitimime devam etmekteyim. 7 yıl matematik öğretmeni olarak özel sektörde, sonrasında ise 2007-2014 yılları arasında İçişleri Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı'nda görev aldım. 2014 Aralık ayından bu yana EPDK Bilişim Hizmetleri Grubunda çalışmaktayım.

Bunlara da Göz Atın

Neden Algoritmalar Bilincin Yerini Alamaz?

Bütün elektronik beyinlerin ve bu beyinleri çalıştıran algoritmaların sorunu hep aynı: döngüseller. Yani çalışabilmeleri için …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

ga('send', 'pageview');