Emekliye Ayrılan Spitzer Teleskobu ve Yakaladığı Kosmosun Harikaları

16 yıldır görevini sürdüren Spitzer teleskobu artık emekliye ayrıldı. Spitzer’e muhteşem bulguları ve fotoğrafları için teşekkür ediyoruz.

30 Ocak’ta teleskobu işleten mühendisler teleskobu kapatarak NASA’nın yörüngedeki önde gelen gözlem evlerinden birinin görevini daha sonlandırmış oldu.

Teleskobun kızılötesi görüş kameraları, yıldızların doğumlarına ve ölümlerine tanık oldu. Samanyolu’nun haritasını çizdi, diğer yıldızların etrafında dönen gezegenler buldu, güneş sistemimizdeki kuyruklu yıldızlara ve gezegenlere casusluk yaptı ve kozmosun en uzak noktalarında galaksiler aradı.

Evrenin çoğu, görünür yıldız ışığının gözlerimize ulaşmasını engelleyen tozun arkasına saklanmış durumda. Spitzer’in hedefi o duvarları yıkmaktı.

Spitzer’in dedektörleri, toz bulutlarına nüfuz edebilen ve ötesinde neler olduğunu ortaya çıkarabilen kızılötesi ışığa karşı duyarlıdır.

22 Ocak’ta NASA TV’ye konuşan Jet İtme Laboratuvarı yöneticisi ve uzay araçları işletme uzmanı Suzanne Dodd “Evrendeki kozmik perdeyi kaldırıyoruz” dedi.

Spitzer 25 Ağustos 2003’te dünyanın güneşin etrafında izlediği bir yörüngeye fırlatılmıştı.

İlk olarak 1946’da uzaya teleskop koymayı öneren geç astrofizikçi Lyman Spitzer, Jr.’ın fikrinden 2.5 yıl sonra böyle bir çalışma yapılması planlandı. Bu planlamanın ardından yaklaşık altı yıl sonra teleskop, ekipmanlarını ultra soğuk tutmak için içinde bulunduğu sıvı helyumdan çıkarıldı.

Yörüngede kaldığı 16 yıl boyunca Spitzer’ın bazı enstrümanları tam kapasitede çalışmadı.

Suzanne Dodd’un ekibinden çalışma arkadaşı Michael Werner “16 yıl boyunca çalışacağımızı hiç düşünmemiştim” dedi.

NASA’nın astrofizik bölümü direktörü Paul Hertz, “Dünya’dan yaklaşık 270 milyon kilometre uzaklıktaki teleskopla iletişim kurmak zorlaşıyor” dedi.

Uzay ajansı, 2021’de piyasaya sürülmesi planlanan bir sonraki kızılötesi gözlemevi James Webb Uzay Teleskopu için de kaynak ayırmak istediğini söyledi.

Görevi sona eren Spitzer Teleskobu muhteşem kareler yakaladı…

Satürn’ün yeni bir halkası

Satürn zaten pırıl pırıl halkaları ile ünlüdür. Ancak 2009’da Spitzer, gezegeni çevreleyen çok daha büyük, sürekli bir halkanın zayıf kızılötesi ışımasını ilk kez tespit etti. Halka, Satürn’ün 40 katı daha kalın ve gezegenin kendisinin 200 katı genişliktedir.

Spitzer Teleskopu

Bir dizi dünya büyüklüğünde gezegen

Dünyadan yaklaşık 40 ışık yılı uzaklıkta, yedi adet dünya büyüklüğündeki gezegen TRAPPIST-1 olarak adlandırılan loş bir kırmızı yıldızın etrafında dönüyordu ve Spitzer bunların çoğunu gözlemleyebildi.

2017’de, gökbilimciler Spitzer’den gelen verilerin (yerdeki gözlemevlerinin yardımıyla) iki şüpheli gezegeni doğruladığını ve üçü yaşam için gerekli olduğu düşünülen sıvı su için yeterince sıcak olabilen beş tane daha gezegen ortaya çıkardığını açıkladı.

TRAPPIST-1

NASA uzmanlarından Werner, Spitzer’in tespit ettiği yeni yıldız sistemi için “Kendi güneş sistemimiz dışımızdaki tespit edilen en iyi karakterize edilmiş yıldız sistemi” dedi.

TRAPPIST-1 sistemi, Spitzer’in dış gezegen araştırmalarına ilk bulduğu bir sistem değildi. 2005 yılında teleskop, diğer yıldızların etrafında dönen gezegenlerden gelen ilk kızılötesi ışığın tespitini de yapmıştı. İki yıl sonra gök bilimciler, tüm dış gezegen atmosferinin ilk sıcaklık haritasını oluşturmak için Spitzer’den gelen verileri kullandılar.

Kayan bir yıldızı yakalamak

Dünya’dan yaklaşık 370 ışık yılı uzakta olan Zeta Ophiuchi yıldızı, saatte yaklaşık 90.000 kilometre hızla uzayda hareket ediyor. 2012’de Spitzer teleskobu bu hızlı yıldızın bileşik bir görüntüsünü oluşturmak için bir dizi resim çekti.

Zeta Ophiuchi yıldızı

Suda sürülen bir tekne gibi, yıldızı çevreleyen toz uzayda bir yay çiziyordu. Bu yay yıldızdan yaklaşık yarım yıl önce gaz ve tozla çarpışan yıldız rüzgarları tarafından oyuluyor.

Yıldızların doğuşuna tanık olmak

Yıldızlar, kızılötesi teleskopları olmadıkça, oluşumlarının birçok detayını astronomlardan gizleyen tozlu kozalarda doğarlar. Spitzer, araştırmacıların toz boyunca ve galaksi boyunca yıldız kozalarının kalbine bakmasını sağladı.

Spitzer Teleskopu

Yeryüzünden yaklaşık 400 ışık yılı uzaklıkta, Rho Ophiuchi Bulutsusu bu yıldızların en yakınlarından biridir. Spitzer ile araştırmacılar, gaz ve toz bulutundan çıkan yüzlerce yıldızı gözetleyebildiler. Bazıları hala gezegende oluşabilecek tozla kaplanmışken, biraz daha yaşlı olan yıldızlar tozlu perdelerini aralamışlardır.

Sombrero’nun gizli geçmişi

Görünür ışıkta bakıldığında, Sombrero gökadası dünyadaki gözlemcilere karanlık bir dış toz halkası olarak görünür. Kızılötesi görüntüler, toz galaksinin diskini aydınlatır ve araştırmacıların aksi halde gizli kalabilecek yapısal ayrıntıları araştırmasını sağlar.

Spitzer Teleskopu

Yaklaşık 28 milyon ışık yılı uzaklıkta yer alan Sombrero’un Spitzer görüntüleri, diskin hafifçe çarpık olduğunu ve geçmişte bir noktada başka bir galaksiyle yakın bir karşılaşma yapmış olduğunu ortaya çıkardı.

Zamanda geriye bakmak

2005’te gökbilimciler, kayıp süper kütleli karadelikler tarafından desteklenen gökadaların yanan çekirdeklerini, eksik kuasarlarını arıyordu. Bazı kuasarlar kataloglanmış olsa da, kuasarların muhtemelen ürettiği kozmik bir X-ışını ışıltısını açıklamak için yeterli görünmüyordu.

Spitzer Teleskopu

Spitzer görüntüleri, ışığı Dünya’ya ulaşması yaklaşık 10 milyar yıl süren toz kaplı gökada merkezlerinde gizlenen bir kuasar önbelleği olduğunu ortaya çıkardı.

16 yıldır başarıyla görevini sürdüren Spitzer teleskobu yerine yeni takım arkadaşı olan James Webb Uzay Teleskopu gönderilecek. Bizler de Spitzer’e bu muhteşem bulguları ve fotoğrafları için teşekkür ediyoruz.

Kaynak: https://www.sciencenews.org/article/nasa-spitzer-telescope-mission-ends-look-back-discoveries

Matematiksel

Etiketler

Busra Meral

Okumak, araştırmak, yeni şeyler öğrenmek, bunlar üzerinde düşünmek, tartışmak ve paylaşmak benim için büyük keyif. Yazmak ise bambaşka bir dünya. Paylaştıkça her şeyin daha güzel olacağına gönülden inanıyorum."Ya öğreten, ya öğrenen, ya dinleyen, ya da ilmi seven ol. Sakın beşincisi olma, helak olursun." Nebiler nebisi Hz. Muhammed (sav)"Okumak bir insanı doldurur, insanlarla konuşmak hazırlar, yazmak ise olgunlaştırır." Francis Bacon
Başa dön tuşu