ZİHİN AÇAN YAZILAR

DeepMind AlphaZero Satranç Oyununa Yeni Bir Soluk Getiriyor

Satranç dünyası uzun bir süredir bilgisayar bilimcilerin araştırmalarına konu oldu ve yapay zekalı yazılımların insanlara üstünlüğünü gösterdiği ilk alanlardan biri olarak kendini kabul ettirdi.

İlk olarak 1997 yılında dönemin dünya şampiyonu Garry Kasparov IBM’in Deep Blue yazılımına yenildikten sonra günümüzde, farklı ekipler tarafından geliştirilmiş olan yapay zekalı yazılımların kendilerine özgü şampiyonları var ve en iyi yazılımların insanlardan daha iyi olduğundan şüphe eden kimse kalmadı.

Satranç Turnuvalarında Beraberlik Sorunu

Öte yandan satranç dünyası bir süredir oyunun geleceğini tıkadığını düşünülen beraberlik problemine de bir çözüm arıyor. Üst seviye klasik satranç turnuvalarında beraberlik, taraflardan birinin kazandığı oyunlara göre daha sık görülüyor.

Özellikle Carlsen ve Caruana arasındaki dünya şampiyonluğundaki 12 maçın tamamının berabere bitmesi sonucu bunun bir problem olduğu yönünde giderek daha çok ses çıkıyor.

Bu bağlamda, yakın zamanda eski dünya şampiyonu Vladimir Kramnik tarafından, oyunların çoğunun hatta tamamının ezberden oynandığı belirtilmişti.

Beraberlik probleminin önüne geçebilmek için hızlı oyunlara (tarafların klasik satrançta olduğu gibi bir buçuk saat yerine 20,15,3 dakika gibi daha kısa süreye sahip olduğu formatlar) üst seviyede daha çok yer verilmesinin yanında bazı satranç türevleri öneriliyor.

Büyükustaların yer aldığı turnuvalarda klasik satranç hala en çok rağbet gören tür. Buna rağmen Fischer Satrancı veya Satranç960 adı verilen ve en arka sırada bulunan taşların maçtan hemen önce rastgele olarak yerleştirildiği tür belki de en öne çıkan seçenek.

Fakat bunun dışında; aralarında uzun süredir Vladimir Kramnik’in savunmakta olduğu roksuz satranç, oyuncuların kendi taşlarını da alabildiği bir tür ve piyonların yana doğru da hareket edebildiği bir tür de olan tahminen toplam 2000 civarı heyecan verici tür öne sürüldü.

Bir Satranç 960 oyununda siyah ilk hamlesini yapmak üzere

Bir yandan bütün bu türevlere gerçekten ihtiyaç olup olmadığı tartışılırken bir yandan da Google’ın DeepMind ekibi belirlediği 9 türevi klasik satranç ile çeşitli açılardan karşılaştırdığı bir makale yayımladı. Çalışma, AlphaZero benzeri yapay zekaların, herhangi bir oyun için geliştirilen türevlerin değerlendirilmesinde ne şekilde kullanılabileceğine bir örnek oluşturuyor.

Çalışmada Hangi Türevler Karşılaştırılıyor

DeepMind’ın ele aldığı türevler şu şekilde belirlemiş:

  1. Roksuz satranç
  2. (10’uncu hamleye kadar) Roksuz satranç
  3. Kendi taşlarını alabildiğin satranç
  4. Pat=kazanç satrancı
  5. Torpedo (piyonların her zaman 1 veya 2 kare ileri gidebildiği satranç)
  6. Yarı torpedo (piyonların 2. ve 3. sıralardayken 1 veya 2 kare ileri gidebildiği satranç)
  7. Piyonların yana hareket edebildiği satranç
  8. Piyonların geri hareket edebildiği satranç
  9. Piyonların ileri yalnızca 1 kare gidebildiği satranç

AlphaZero yardımıyla; söz konusu varyantlara geçilirse, klasik satrançta tanık olduğu üzere geliştirilecek olan teorilerin alacağı on yıllar yerine, birkaç saatlik bir süre içerisinde söz konusu türevlerin olası geleceği hakkında fikir edinmek mümkün olabiliyor.

DeepMind’a göre, deneme yanılma yöntemini benimseyen pekiştirmeli öğrenme metodunun yönetiminin her oyunda (aynı şekilde bilgisayar oyunlarında da) uygulamak ve benzer incelemeler yapmak mümkün.

Beraberlik Sorununu Çözmeye Aday Türevler

DeepMind’ın çalışması torpedo, yarı-torpedo, roksuz satranç ve pat=kazanç türevlerinin normal satranca göre daha fazla yüzde ile belirleyici sonuca yol açacağını gösteriyor.

Ayrıca, oyun başlangıçlarını da her türev özelinde inceleyen ekip daha çeşitli başlangıç teorilerine sebep olan türevlerin daha az belirleyici sonuçlara yol açtığını yani açılış çeşitliliği ile türevin belirleyiciliği arasında bir ters orantı bulunduğunu, bunun da söz konusu türevlerin daha düşük hata payına imkan vermesi sebebiyle olacağını söylüyor. Bu doğrultuda da her ayrı türev için taşların değerlerinin de nasıl değişeceğini hesaplıyorlar.

Son olarak, satranç meraklıları için söz konusu türevlerin satranç açısından değerlendirildiği İngilizce dilindeki bir video için: https://www.youtube.com/watch?v=e88xUVQNpuo

Kaynak:

https://techxplore.com/news/2020-09-deepmind-alphazero-life-art-chess.html

DeepMind’ın yayımladığı makale için: https://arxiv.org/pdf/2009.04374.pdf

Deniz Karagöz

Hukuk eğitimi almış olmama rağmen matematik her zaman ilgimi çeken bir bilim olmuştur. Matematiksel.org bana bu ilgimi üretkenliğe çevirme şansı veren kaliteli bir ortam. Bu yüzden gerek çevirilerim gerekse yazılarımla katkıda bulunabilmek benim için oldukça anlamlı. Aynı zamanda buradan beslenerek öğrenmeye de devam ediyorum. İyi okumalar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu