Tarih

Bir Tesadüf Sonucu Bulunan Alkolün Keşfi

Her buluş bir tesadüf ile başlar. Hiç kimse oturup da hadi bir yoğurt yapayım diye düşünmedi. Ya da şu tası suda yüzdüreyim de suyun kaldırma kuvvetini ispatlayayım demedi. Aynı durum alkol, fermentasyon ve damıtma için de geçerliydi. İster için, ister içmeyin alkol insanlık tarihini bir biçimde şekillendirdi.. Din, ekonomi, cinsiyet, siyaset ve toplumların diğer birçok alanında rol oynadı. Bu rol kültürden kültüre ve hatta bazen kültürler içinde de değişti. Alkol kullanımını veya alkolden kaçınmayı çevreleyen tutumlar, inançlar ve değerler ortaya çıktı.

İnsanların alkol tüketimi hakkında hissettiklerinin, alkolün insan vücudu üzerindeki gerçek etkisiyle çok az ilgisi vardır. Örneğin Fransa ve İtalya’nın çoğunda insanlar şarabı bir yiyecek olarak düşünür. Birçok İskandinav ve Alman’da bira için aynı şekilde düşünmektedir. gerçekten de tarih boyunca insanlar alkolü besleyen ve rahatlatan bir madde olarak görmüşlerdir. Birçok toplum ve kültür, alkolün doğaüstü güçlere sahip olduğunu bile düşünmüştür.  Birçok efsane ve dini inanç, alkolün önemini yansıtır. Eski Mısırlılar, büyük tanrı Osiris’in onlara, besin değeri yüksej bir madde olan bira yapımını öğrettiğine inanıyorlardı. Yunanlılar ise şarabın kendilerine tanrı Dionysos tarafından verildiğine inandılar. Bir ibadet biçimi olarak da şarap içtiler. 

İnsanların ne zaman fermente içecekler üretmeye başladığını kimse bilmiyor. MÖ 3500’den kalma çömleklerde bulunan kalıntıların kimyasal analizi, Mezopotamya’da (şimdi Irak) şarabın yapıldığını gösteriyor. Bu keşif, alkolü neredeyse tarım kadar eski kılıyor. Aslında, bira ve ekmek ilk olarak aynı yerde, aynı zamanda, aynı malzemelerden üretilmiştir. İnsanların fermantasyonu kontrol etmeyi, içecekleri karıştırmayı veya ekşimelerini önleyecek şekilde depolamayı öğrendikleri süreç hakkında çok az şey biliyoruz. Ancak, çeşitli bölgelerdeki şarap kaplarının farklı tarzlarını inceleyerek, eski zamanlarda malların bir bölgeden diğerine nasıl taşındığını öğrendik.

Yapılan çalışmalarda burada kil kaplarındaki kalıntılardan, insanların pirinç, darı, üzüm ve baldan fermente yapılarak alkollü bir içecek yaptığını ortaya koyuyor. Olgunlaşmış meyve içindeki şeker maya olarak bilinen mikroskobik organizmaları çeker. Mayalar, meyve şekerleri ile kendilerini beslerken, alkollü içeceklerin alkollü olmasını sağlayan etanol adı verilen bir bileşik üretir. Bu üretim işlemine fermantasyon denir.

Mayalar temel olarak herhangi bir bitki şekerini fermente eder.. Bu nedenle eski insanlar yaşadıkları yerde yetişen herhangi bir ürün ve bitkiden alkol elde etmişti. Eski Mezopotamyalılar ve Mısırlılar, depolanan tahıl tanelerinden yıl boyunca bira yapabiliyorlardı. İşçiler bile günlük mesailerinde bu biradan içebiliyorlardı. Eski Mısırlılar ayrıca şarap da yaptılar, ancak iklim üzüm yetiştirmek için ideal olmadığı için, nadir ve pahalı bir lezzet olan şarap üst sınıfların içeceği olarak kaldı.

Mısır coğrafyasının aksine üzümlerin daha kolay yetiştiği Yunanistan ve Roma’da şarap yaygındı. Güney Amerika’da insanlar tahıllardan chicha yaptılar. Japonya’da insanlar pirinçten sake. Yani kısaca hangi coğrafyada ne kolay ve fazla yetişiyorsa, o coğrafyanın insanı kendisi için o bitkiden alkollü içecek üretti.

Damıtma İşleminin Keşfi

9. yüzyıl Arapça metinler içindeki alkolü buharlaştırmak için kaynayan fermente sıvıları tarif eder. Alkol sudan daha düşük bir sıcaklıkta kaynar, bu nedenle daha önce buharlaşır. Bu buhar cam bir balonda depolanır, soğutulur. Soğuyan buhar yoğuşarak tekrar sıvı haline gelir. Bu işlem ardından geriye kalan sıvı saf alkoldür. Ancak başlangıçta bu yöntemle elde edilen alkol yalnızca tıbbi amaçlar için kullanıldı. Daha sonra önemli bir ticari mal haline geldi çünkü bira ve şarabın aksine dayanıklıydı.

Coğrafi keşif çağında, damıtılmış alkol uzun mesafeli deniz yolculuklarında önemli bir rol oynadı. Avrupa’dan Doğu Asya’ya ve Amerika’ya gitmek aylar alıyordu ve mürettebat için içme suyunu taze ve temiz tutmak zor bir işti. Bir su variline bir kova brendi (bir tür alkollü içki) eklemek suyu daha uzun süre taze tutuyordu, çünkü alkol zararlı mikropları öldüren bir koruyucudur. 1600’lü yıllara gelindiğinde alkol, tüm küresel ticaret ve keşifleri hızlandırmıştı. Zaman geçtikçe insan toplumundaki rolü gittikçe önem kazandı.

Kaynaklar ve İleri Okumalar:

A brief history of alcohol – Rod Phillips; https://ed.ted.com/

Matematiksel

Busra Meral

Keyifli okumalar...

Bu Yazılarımıza da Bakmanızı Öneririz

Başa dön tuşu