Bilimsel Yöntem Nedir? Bir Bilimsel Araştırma Nasıl Yapılır?

İnsanlık tarihine bakıldığında bilgi üretmekte etkili olan birçok unsur görürüz: İnançlar, deneyimler, gözlemler ve efsanelerdir. Ancak bunlarla üretilen bilgilere bilimsel bilgi diyemeyiz. Bilimsel bilgi, bilimsel araştırmalarla üretilen bilgidir. Bilimsel araştırma, verileri elde etmek, analiz etmek ve yorumlamak için sistematik bilimsel yöntemler uygulanarak gerçekleştirilen araştırmadır.

bilimsel arastirma nasil yapilir
Bir araştırmanın bilimsel araştırma olabilmesi için alanında uzmanlar tarafından hazırlanması, ortada araştırılması gereken bir probleminin olması, süreçlerinin sistematik olması, mantıksal ve rasyonel (akla dayanan) olması gerekir. Aynı zamanda bilim herkese açık olduğundan ve bilgilerin katlanarak birikimlerle çoğalmasından dolayı bir bilimsel araştırmanın bilimsel bir dergide yayımlanması ve evrensellik kazanması gerekir.

Tüm bilimsel araştırmalar, belirli bir araştırma sorusu ve bu soruyu cevaplamak için bir hipotezin formülasyonu ile başlar. Hipotez açık, spesifik olmalı ve doğrudan araştırma sorusunu yanıtlamayı amaçlamalıdır. Güçlü bir hipotez, bilimsel araştırmanın temel parçasıdır. Bir sonraki adım, hipotezi onaylamak veya onaylamamak için bilimsel yöntemi kullanarak test etmektir. Bilimsel yöntemin ne olduğuna geçmeden önce bazı kelimeleri daha iyi anlamamız gerekir. Bunlardan ilki hipotezdir.

Hipotez, bir gözleme ilişkin mevcut bilgiye dayanan potansiyel bir açıklamadır. Bilimsel olması için yanlışlanabilir olmalıdır. Yani, Bir hipotezin yanlış olduğunu kanıtlamak olanaklı olmalıdır. “Hayaletler vardır” ifadesi bilimsel değildir; çünkü hiçbir deney bunu yanlışlayamaz. Ayrıca, bir hipotezi sınamak olanaklı olmalıdır. Bir hipotez kanıtlarla desteklenmedikçe, reddedilmelidir. Bilimsel yöntem hipotezler üzerine kurulmuştur. Birbiriyle ilişkili hipotezler geliştirilir ve kanıtlarla desteklenir ise bize teorileri verir.

Bilimsel yöntem, temelde, iki veya daha fazla değişken arasında bir tür ilişki olup olmadığını belirlemek için araştırmacıların izleyebileceği adım adım bir süreçtir. Disiplinden disipline değişebilir. Ancak özünde hep aynı kalır. Bir hipotez üretme ve sınama; deney ile toplanan veriyi kullanıp hipotezi işleme, mümkünse, genel bir teoriye ulaşıp hipotezin neden doğru olduğunu açıklamak. biçiminde bir süreç devam eder.

Bilimsel Yöntem Nedir? Bilimsel Araştırma Süreçleri Nelerdir?

1. Bir Gözlem Yapın: Bir araştırmacı başlamadan önce, çalışacağı bir konu seçmelidir. Bir ilgi alanı seçildikten sonra, araştırmacılar konuyla ilgili mevcut literatürün kapsamlı bir incelemesini yapmalıdır. Bu inceleme, konu hakkında daha önce öğrenilenler ve cevaplanması gereken sorular hakkında değerli bilgiler sağlayacaktır.

2. Bir Soru Sorun: Bir araştırmacı bir şeyi gözlemledikten ve konuyla ilgili arka plan bilgisi edindikten sonra, bir sonraki adım bir soru sormaktır. Araştırmacı, iki veya daha fazla değişken arasındaki ilişki hakkında bir hipotez oluşturacaktır. Örneğin, bir araştırmacı uyku ve akademik performans arasındaki ilişki hakkında bir soru sorabilir. Örneğin bu soru;”Daha fazla uyuyan öğrenciler okuldaki testlerde daha iyi performans gösteriyor mu?” biçiminde olabilir. İyi bir hipotez için belirli bir konu hakkında farklı soruları düşünmek önemlidir.

3. Hipotezinizi Test Edin ve Veri Toplayın: Sağlam bir hipoteziniz olduğunda, bilimsel yöntemin bir sonraki adımı, veri toplayarak bu önseziyi test etmektir. Bir hipotezi araştırmak için kullanılan kesin yöntemler, tam olarak neyin çalışıldığına bağlıdır. Özünde iki temel araştırma biçimi vardır: tanımlayıcı veya deneysel araştırma. Tanımlayıcı araştırma için vaka analizi, gözlem ve korelasyon gibi teknikler kullanılır. Deneysel araştırma, iki veya daha fazla değişken arasındaki neden-sonuç ilişkilerini ortaya koymaya çalışır. Bu araştırma türü, bağımsız bir değişkeni sistematik olarak değiştirmeyi ve ardından bunun tanımlı bir bağımlı değişken üzerindeki etkisini ölçmeyi içerir. Deneyler, ilgilendiğiniz sonucun başka bir açıklaması olmadığından emin olmak için dikkatli bir biçimde tasarlanmalıdır.

Bilimsel Araştırmanın Sonuçlanması

4. Sonuç Çıkarın: Bir araştırmacı için çalışmayı tasarlayıp verileri topladıktan sonra, bu bilgileri inceleme ve sonuçlar çıkarma zamanı gelir. Araştırmacılar bunun için istatistikleri kullanır. Bu sayede verileri özetler, sonuçları analiz eder ve bu kanıtlara dayalı olarak sonuçlar çıkarır. Bir deneyin bulguları istatistiksel olarak çözümlenip, rastgele dalgalanmaların
sonucu olmadıklarından emin olunmalıdır. Tesadüf olasılığını azaltmak için, deneylerde kullanılan örnek büyüklüğü
elverdiğince fazla olmalıdır. Veriden emin olmak için deneylerin tercihen farklı laboratuvarlarda tekrarlanması önemlidir. İkinci kez farklı sonuçlar bulunursa, sonuç başlangıçta sanıldığı kadar güvenilir ya da genelleştirilebilir olmayabilir.

Bir çalışmanın son adımı, bulguları bildirmektir. Bu genellikle çalışmanın bir açıklamasını yazmak ve makaleyi akademik veya profesyonel bir dergide yayınlamak biçiminde gerçekleşir. Bunun sonucunda bilim insanlarının bulgularıyla ilgili yazdıkları makaleler, deneyin yönteminde ya da çıkarılan sonuçlarda sorun arayan başka uzmanlarca değerlendirilecektir. Kabul edilirse yayımlanır ve başkaları da okuyabilir. Bu süreci detaylı olarak incelemek isterseniz, “Bilimsel Makale Yazma ve Yayınlama Süreci Nasıl Gerçekleşir?” başlıklı yazımıza göz atabilirsiniz.

Bilim bir olgular derlemesinden ibaret değildir. Yukarıda da kısaca aktardığımız gibi kanıtlara ve mantığa dayanan sistematik düşünme biçimidir. Kusursuz olmayabilir ama evreni anlamamızın en iyi yoludur. Bilim hiç bitmez. Sürekli yeni veriler üretilir ve teoriler, bu bilgiyi kapsayacak şekilde artar. Bilim insanları da çalışmalarının, gelecek deneylerle muhtemelen aşılacağını bilirler. Ancak bilimin işleyiş yöntemi budur. Meraklı ve araştırmacı kalmanız dileklerimle…

Kaynakça: 

  • How to Conduct Scientific Research?; Yayınlanma tarihi: 1 Haziran 2017; Yayınlandığı Yer: US National Library of Medicine; Bağlantı: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/
  • The Scientific Method and Psychology Research; Yayınlanma tarihi: 3 Nisan 2020; Yayınlandığı Yer: Verywellmind.; Bağlantı: https://www.verywellmind.com/

Matematiksel

Atakan YÜCEL

Merhaba! Edirne Keşan Anadolu Öğretmen Lisesi'nden 2014'te, İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi İlköğretim Matematik Öğretmenliği bölümünden 2018'de mezun oldum. Şuanda mezun olduğum üniversitenin aynı bölümünde yüksek lisans yapıyorum. Kendimi geliştirebileceğim her alanda geliştirmek için çaba harcıyorum. Bireylerin özgelişimlerinin hiçbir zaman sona ermeyeceğini ve herkesin kendisini geliştirmesi için farklı alanlarda birtakım fırsatları olduğunu düşünüyorum. Fırsatların olmadığı zamanlarda ise gerçekten gelişim isteyen bireylerin, kendilerine fırsatlar yaratabileceğine inanıyorum. İlerlediğim bu özgelişim yolunda birçok çalışma yapmak için çaba sarf ediyorum. Kitaplar okuyor ve yazılar yazıyorum. Alanım olan matematik ile sınırlı kalmayıp, felsefeye ve sanata da vakit ayırıyorum. Bakış açımı genişletmek için farklı ülkelerden, farklı kültürlerden insanlarla tanışıyorum ve bunun için zaman yaratıyorum. Yeni diller öğrenmek için planlar yapıp bunları uygulamaya çalışıyorum. Bireyin özgelişimini gerçekleştirirken alması gereken güç, her zaman kendi içindeydi ve hala da içinde. Bu gücü kullanmaya giden yol, tamamen zihnimizde bitiyor. İyi gelişmeler dilerim!
Başa dön tuşu