Beynimizin Oyunları: Sıradışı Psikolojik Sendromlar

Birçok kişinin küçük takıntıları vardır. Ne var ki kimi zaman bu takıntılar birer psikolojik rahatsızlık bo­yutuna ulaşabilir. Literatüre geçen kimi rahatsızlıklar var ki, ilk kez duy­duğunuzda şaşırmaktan kendinizi ala­mıyorsunuz. Bu yazıda onlardan bir kaçından kısaca bahsedelim…

Capgras Sendromu

capgras sendromu, Psikolojik Sendromlar

Capgras Sendromu, hastanın genel­likle kendisine yakın olan kişilerin ya da nesnelerin, onlara tıpatıp benzeyen ikizleriyle değiştiril­dikleri sanısına dayanıyor. Kişinin kendisini karmaşık bir komplonun içinde hissediyor bu durumda. Sıklıkla şizofre­ni de bu hastalığa eşlik ediyor.

Bu psikotik bozukluk, ilk kez Fransız psi­kiyatrları Capgras ve Reboul Lachaux tarafından 1923’te detaylı bir şekilde tanımlanmıştı. Bu iki psikiyatrist, mira­sına konabilmek ve mülkünü elinden alabilmek amacıyla önce kocasının ve sonra kızının yerini alan sahtekârlar­dan söz eden bir kadının vakasını kayda geçirmişlerdi. Bu sap­lantılı fikir, o günden sonra “Capgras Sendromu” olarak anılmaya başladı.

Leopoldo-Fregoli, Psikolojik Sendromlar

Sanrısal yanlış tanımlama sendromlarının bir diğer örneğiyse Fregoli Sen-dromu adını taşıyor. Hastalık adını İtalyan oyuncu Leopoldo Fregoli’den alıyor.

Leopoldo Fregoli, kılık değiştirmek ve sahnede binbir surata bürünmek konusundaki dehasıyla ün­lüydü. Aktörün adının bir hastalığa verilmesinin ne­deni, günün birinde bir kadının, sürek­li birileri tarafından takip edildiğini ve takipçilerinin hepsinin de aslında kılık değiştirmiş olarak çevresinde dolaşan Fregoli olduğunu iddia etmesi.

Yabancı El Sendromu

Yabancı-El-Sendromu, Psikolojik Sendromlar

Düşünün ki sağ elinizle sol eliniz birbirinden farklı hareket ediyor, bir elinizle gömleğinizin düğme­lerini iliklemeye çalışıyorsunuz ama öteki eliniz sizin iliklediklerinizi çözüyor. İşte bilim insanları bu duruma “alien hand syndrome” yani yabancı el sendromu adını veriyorlar.

Beynin vücudumuzu kontrol eden işlevleri sağ ve sol loblara bölünmüş durumda. Her iki yarıkürede farklı gö­revlerin yapılması için kontrol merkez­leri bulunuyor. Her iki bölüm birbiriy­le bağlantılı olduğu olduğu için, bu özellikler bir yardımlaşma içinde birbi­rini bütünlüyor. Bu iki bölümü biraraya getiren ve karşılıklı iletişimde olma­sını sağlayan bölümeyse corpus collosum adı veriliyor.

Aradaki bağlantı za­yıflayınca farklı özellikler de birbirinden kopuyor. Hatta bazen ellerden biri tamamen kontrolden çıkıyor. İradeyle hükmedilemez hale geliyor.

Bu hastalık üzerine bilinen ilk araş­tırmalar yaklaşık yüz yıl önce başlamış-tı. Almanya’da bir kadın, gece uyurken sol eli tarafından boğul­maya çalışıldığını söyleyerek Nörolog Kurt Goldstein’a başvurdu. Kadın elin kendisini öldürmeye çalıştığını ve şey­tanlar tarafından yönetildiğini düşünü­yordu. 1950’li yıllarda yaptığı çalışmalarla Ro­ger Spray bu bölgenin beynin iki ya­rım küresi arasındaki bağlantıyı sağla­dığını kanıtladı.

Münchausen Sendromu

Psikolojik Sendromlar

Bu hastalığa adını veren kişi, Karl Fredrich von Münchausen 18. yüzyıl­da yaşamış palavracı olması ile tanınmış bir Alman Baronu.

Rivayete göre Baron Münchausen, Osmanlı- Rus savaşından dönüşte ar­kadaşlarına kahramanlıklarıyla ilgili hikayeler anlatmaya baş­lamıştı. Hikayelerin sonunda yalan olduğu orta­ya çıkınca, yalan hastalık öyküleri anla­tanları tanımlayan sendroma onun ismi veril­di.

Doktorların çoğu meslek hayatında yapay bozukluk olgusuyla karşılaşıyor. Bununla birlikte Münchausen Sendromu yapay bozuklukların en uç tipi.

Bu rahatsızlık ilk kez 1951’de has­tane hastane dolaşıp hastalık öyküleri uyduran ve kendilerine gereksiz yere cerrahi girişimler uygulanmasına razı bir grup hastayı belirtmek için Richard Asher tarafından kullanılmış.

Bu kişiler hastaneye sıklıkla tıbbi bir müdaha­leye gereksinimi olduğunu anlatan uy­durma bir öykü ile geliyor. Hastalığın ilginç yanı kişilerin kendilerine hastay­mış gibi görünmelerine neden olacak zararlar vermekten kaçınmamaları.

Te­daviye başlandığında hasta, sonuç alınamadan hastaneden ayrılması ve aynı tabloyu yineleyerek tekrar tekrar has­taneye başvurması görülen diğer özel­likler. Bu hastalar en zeki gözlemcileri bile aldatabilecek psikiyatrik sorunları olan kişiler olarak tanımlanıyor.

Patlayan Kafa Sendromu

Psikolojik Sendromlar

Beyinde uyku sırasında oluşan algı yanılmalarına parasomni adı veriliyor. Uyurgezerlik, uykuyla uyanıklık ara­sında hayaller görmek en bilinen pa­rasomniler arasında. Patlayan Kafa adı verilen sendrom da bu kategoride değerlendiriliyor.

Kişi uykusu sırasın­da kendisini uyandıracak denli güçlü bir patlama işitiyor. Sesin türü ya da şiddeti kişiden kişiye değişse de, asıl önemli özelliği böyle bir sesin gerçek­te var olmaması. Bu ses yalnızca kişi­nin kendi zihninde “patlıyor”.

Doktor­lar uykunun birinci ya da ikinci saa­tinde, bazen de uyanmaya yakın du­yulan bu sesin fiziksel olarak bir zara­rı olmadığını söylüyorlar. Nedeni çok kesin olmasa da, duyulan seslerin kaynağının aslında beyindeki sinir yollarının bir karışıklık yaşaması ve yanlışlıkla beyne uyarı iletmesi olarak düşünülüyor.

Saç Koparma Hastalığı: Trikotilomani

Trikotilomani, Psikolojik Sendromlar

İnsanların gövdesindeki kıl­ları, kaşlarını kirpiklerini, özellikle de saçlarını koparmaları ve bunu sürekli tekrar etmelerine trikotilomani adı ve­riliyor. Öyle ki bireyler başlarında kellik oluşuncaya kadar saçlarını koparabiliyor. Bunun engellenmesi durumundaysa büyük gerilimler yaşayabili­yorlar.

Tersi durumda yani saçlarını koparırken büyük keyif aldıkları, hatta rahatlama yaşadıkları görülebiliyor. Kişile­rin büyük çoğunluğu saçlarını koparır­ken acı duymadıklarını tam tersine ke­yif aldıklarını belirtiyor.

Bu sendrom li­teratürde dürtü kontrol bozukluğu olarak ele alınıyor. Dürtü kontrol bozuklukları, kendi­ne ve başkalarına zarar verici şeyler yapmak için duyulan dürtü veya isteğe karşı koymada ve kontrol etmede ye­tersizlik olarak tanımlanabilir. Kişi ba­zen davranışı yapmadan önce artan gerginlik duygusunu hisseder ve sonra gerginlikten kurtulma ve iç rahatlama­sı duygularını hissedebilir.

Trikotilo­mani’nin bir dürtü kontrol bozukluğu tanımlamasına uyan özellikleri, saçları yolmak için duyulan dürtüye karşı ye­tersizlik, saç yolmadan önce artan ger­ginlik ve sonraki iç rahatlığını hisset­meyi kapsıyor.

Yabancı Aksan Sendromu

yabancı-dil-sendromu,Psikolojik Sendromlar

Hastalar beyinlerindeki konuşma bölgesinin ha­sar görmesinin ardından, normal ko­nuşma aksanlarını kaybeder ve farklı bir aksanla konuşmaya başlar. Sözgeli­mi İstanbullu birinin Kayseri ya da Ka­radeniz ağzıyla konuşmaya başlaması buna örnek olarak gösterilebilir.

Kesin bir tedavisi olmasa da, bu durumun ne­deni beynimizdeki hecelerin vurguları­nı istediğimiz gibi yapabilmemizi sağla­yan bölümün zarar görmesinden kay­naklandığı düşünülüyor.

Triskaidekafobi: 13’ten korkma hastalığı

Triskaidekafobi, Psikolojik Sendromlar

13 sayısı özellikle Batı uygarlıklarında uğursuz kabul edilir ve birçok kişi batıl inanç olarak bu sayıdan kaçınmak ister. Bununla birlikte bunu çok daha ileri düzeyde takıntıya dönüştürenler, hastalık dere­cesinde rahatsız olabiliyor. Bunun benzeri tetrafobi, yani 4’ten korkma rahatsızlığı da Çin, Japonya, Kore gibi Uzakdoğu ülkelerinde görülüyor. Ne­deni ise ölüm ve dört sözcüklerinin söylenişinin birbirinin aynısı olması.

***

Bunlar bir kaç örnek. daha adını bile duymadığımız onlarcası var…

Aklımız, sahip olduğumuz en değerli hazinemiz. Dünyayı algılayışımızı, nasıl bir insan olduğumuzu aklımız belirliyor. Aklımıza dikkat edelim…

Kaynaklar:

http://www.pravdareport.com/health/79109-mental/

Gökhan Tok, “Aklımızın En Sıra Dışı Oyunları”, Bilim ve Teknik Dergisi Haziran 2006

Matematiksel

Sibel Çağlar

Kadıköy Anadolu Lisesi, Marmara Üniversitesi, ardından uzun süre özel sektörde matematik öğretmenliği, eğitim koordinatörlüğü diye uzar gider özgeçmişim…Önemli olan katedilen değil, biriktirdiklerimiz ve aktarabildiklerimizdir bizden sonra gelenlere...Eğitim sisteminin içinde bulunduğu çıkmazı yıllarca iliklerimde hissettikten sonra, peki ama ne yapabilirim düşüncesiyle bu web sitesini kurmaya karar verdim.Amacım bilime ilgiyi arttırmak, bilimin özellikle matematiğin zihin açıcı yönünü açığa koymaktı.Yolumuz daha uzun ve zorlu ancak en azından deniyoruz.

İlgili Makaleler

Bir Yorum

  1. Yazılarınızı yıllardır takip eden biri olarak size çok teşekkür ederim. Her yazınız bizlere birçok şey katıyor. Sevgiler.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Başa dön tuşu
Kapalı