Anasayfa » BİLİMSEL GELİŞMELER » Beyin Ameliyatında En İyi İlaç: ‘Kahkaha’

Beyin Ameliyatında En İyi İlaç: ‘Kahkaha’

Gülmek, nörolojik sistemi ilgilendiren bir iş yaptığımızda beyni ödüllendirmek üzerine kurulmuş bir davranıştır. Beynin bir mizah merkezi yok, yani mizahı anlamak beyin için oldukça zahmetli bir iş.

Anlamak için beynimizin frontal (ön) lobunu da, temporal (şakak) lobunu da kullanıyoruz.  Ön lobda yaratıcı düşünce, problem çözme, yargı, soyut düşünme, fiziksel tepkiler, kas hareketleri kontrol ediliyor. Şakak lobunda ise görsel ve işitsel hafıza yer alıyor. Dil ve bazı davranışsal öğeler, bazı konuşma ve işitme becerileri buradan yönetiliyor. Mizah anlaşıldıktan sonra beynin zevk ve ödül merkezleri uyarılıyor ve kahkaha ortaya çıkıyor.

Kahkahanın, beynin duygu ve ödül merkezlerini tetiklediği ve dopamin, serotonin ve endorfin hormonları salgılanmasına neden olduğu ortaya konulmuştur. Dopamin, beynin duygusal tepkileri işlemesine yardımcı oluyor ve keyif ve mükafat  hissini artırırken, serotonin ruh halini yükseltiyor ve endorfinler ise ağrıyı ve stresi düzene sokuyor. 

Emory Üniversitesi Tıp Fakültesi’ndeki beyinbilimciler beyinde, elektriksel olarak uyarıldıklarında direk kahkahalara neden olan, ardından uyanık beyin ameliyatı (uyanık kraniyotomi) sırasında bile sakin ve mutluluk duygusu uyandıran bir odak yolu buldular. Nöbet teşhisi için tanısal izleme yapılan bir epilepsi hastasında stimülasyonun etkileri gözlendi. Daha sonra bu etkiler , iki gün sonra uyanık beyin ameliyatı yapılmasına yardımcı olmak için kullanıldı.

Beyindeki beyaz bir madde olan gyrus fornicatus’taki sinir demeti cingulum’da  doğrudan elektriksel uyarılmasının davranışsal etkileri, tanısal izleme yapılan diğer iki epilepsi hastasında doğrulandı.

Emory beyin cerrahları, bu tekniği, özellikle endişeli olmayan kişiler için bile, uyanık beyin ameliyatı sırasında bazı hastaları sakinleştirmenin “potansiyel olarak dönüştürücü” bir yolu olarak görüyorlar. Ameliyat sırasında kritik beyin fonksiyonlarının en iyi şekilde korunması için hastaların uyanık olması ve yatıştırılmaması gerekebilir, böylece doktorlar onlarla konuşabilir, dil becerilerini değerlendirebilir ve rezeksiyondan kaynaklanan bozuklukları saptayabilir.

Kelly Bijanki, “İyi hazırlanmış hastalar bile tehlike arz edebilir, uyanık cerrahi operasyon sırasında panik yapabilirler” diyor. “Bu hasta orta derece temel kaygısı yüzünden bu deneye oldukça eğilimliydi. Ve anesteziden uyandıktan sonra, gerçekten paniklemeye başladı. Cingulum stimülasyonunu açtığımızda, hemen mutlu ve rahat hissettiğini bildirdi, ailesi hakkında şakalar yaptığını söyledi ve uyanıklık prosedürünü başarıyla gerçekleştirdi. “

Uyanık ameliyat sırasında kullanım dışında, cingulum demeti stimülasyonunun nasıl çalıştığını anlamak, derin beyin stimülasyonu yoluyla depresyon, anksiyete bozuklukları veya kronik ağrıyı daha iyi tedavi etmeyi de sağlayabilir.

Önceki araştırmacılar beynin diğer bölümlerinin doğrudan elektriksel uyarılmasının kahkahayı tetikleyebileceğini, ancak cingulum demeti uyarımı ile gözlenen anti-anksiyete etkilerinin anlamlı klinik faydalar sağlayabileceğini gösteren kanıtların bu çalışmayı farklı kıldığını bildirdi.  

Korteksin altında yatan ve orta beyin etrafında kıvrılan cingulum demeti, bir kuşak veya kuşak benzeri bir şekle sahiptir. Bu nedenle Latince adıyla, kahkaha ve rahatlamanın anahtarı olan bölge, demetin üstünde ve önünde yatıyor. Willie, demetin beyin bölgeleri arasındaki karmaşık duygusal tepkileri koordine eden birçok bağlantısından dolayı mantıklı bir hedef olduğunu söylüyor.

Cingulum demeti stimülasyonunun yeri, depresyon ve bağımlılığın tedavisi için hedeflenmiş olan ventral striatum gibi, ödülü işleyen diğer beyin bölgelerinden farklıdır. Cingulum demeti, birkaç lobu birbirine bağlayan beyaz madde için bir kavşak noktası olduğundan, Willie ve ekibi, beyindeki yaygın ağları etkiliyor olabilir.

Willie, ilk elektrot yerleştirme yerlerinin, beyin aktivitesini kaydetmek ve ilk hastanın nöbetlerinin başlangıcını bulmak için seçildiğini söylüyor. Başlangıçta cingulum demetini uyarmak için kullanılan elektrotun beyinde standarttan farklı bir şekilde yerleştirildiğini söylüyor. 

Bir elektrodun cingulum demetine nasıl yerleştirildiğini gösteren çizim.

JCI makalesi, cingulum demetinin uyarılmasının “gülümsemek ve gülmek de dahil olmak üzere neşe dolu davranışı ve olumlu duygusal deneyim raporlarını direk ortaya çıkardığını” söylüyor.

Yazarlar, “Hasta deneyimi, keyifli, rahatlatıcı ve tamamen tipik nöbet veya aura bileşenlerinin tam tersi” olarak nitelendirdi. “Stimülasyon başlangıcından itibaren birkaç saniye stimülasyon süresince hoş, rahat bir his haline gelen istemsiz bir dürtüyü dile getirdi.”

Araştırmacılar ruh halini ve düşünce süreçlerini sınayarak ilk hastanın yüzleri nasıl gördüğünü ve onları mutlu, üzgün veya tarafsız olarak yorumlayıp yorumlamadığını test etti. Cingulum demetinin uyarılması, yüzlere bakış açısını değiştirdi, böylece daha mutlu olarak yorumlandılar. “Efektif önyargı” olarak adlandırılan bu etkinin, depresif semptomların azaltılmasıyla uyuştuğu bilinmektedir ve depresyon tedavisinde potansiyel bir cingulum stimülasyonunun kullanıldığını gösterir.

Cingulum stimülasyonu ve davranış testi yapılan diğer iki hasta epilepsi tedavisi için uyanık bir ameliyat geçirmedi. Stimülasyon üzerine, hem gülümsedi hem de duygudurum yükselmesi, ağrı kesici  ve daha yüksek aktüel, deneyimli kahkaha seviyeleri rapor edildi.

Araştırmacılar, epilepsinin yanı sıra, beyin tümörleri ameliyatı için potansiyel olarak uygulanabilen cingulum demeti stimülasyonunu öngörmektedir.

Bijanki, “Bu alanda daha fazla araştırma yapılması gerekli olmasına rağmen, cingulum demeti anksiyete, ruh ve sinir hastalıkları için kronik derin beyin stimülasyon terapileri yolunda yeni bir hedef haline gelebilir.”

Konuk Yazar: Pelin Güven

Kaynak: ScienceDaily

  • Kelly R. Bijanki, Joseph R. Manns, Cory S. Inman, Ki Sueng Choi, Sahar Harati, Nigel P. Pedersen, Daniel L. Drane, Allison C. Waters, Rebecca E. Fasano, Helen S. Mayberg, Jon T. Willie. Cingulum stimulation enhances positive affect and anxiolysis to facilitate awake craniotomyJournal of Clinical Investigation, 2018; DOI: 10.1172/JCI120110
  • Richard Restak, Laughter and the Brain, The American Scholar, 2013,
    https://theamericanscholar.org/laughter-and-the-brain/#
  • Defne Uçar Şaylan, Beyin, Mizah ve Kahkaha,Sarkaç, 2017, https://sarkac.org/2017/04/beyin-mizah-kahkaha/
Paylaşmak Güzeldir

Yazıyı Hazırlayan: Matematiksel

Avatar
Bu yazı gönüllü yazarlarımız tarafından hazırlanmış veya sitemiz editörleri tarafından belirtilen kaynaktan aslına uygun kalınarak eklenmiştir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.