Astronomi ve Kozmoloji

Ay’a Bunca Yıldır Neden Yeniden Gidilmedi?

1972 yılına kadar, Ay’a gönderilen toplam 12 kişi, NASA’nın en büyük başarılarından biri olarak bilinir. Ancak aradan geçen bunca yılda, yeryüzüne en yakın cisim olan Ay’a neden tekrar gidilmedi sorusu da, beraberinde zaten bu uçuşun hiç gerçekleşmediğine kadar giden onlarca komplo teorisini getirir. Nedenlerini ortaya koymadan önce tarihe kısa bir yolculuk yapalım. Ancak öncelikle bir konuda hemfikir olalım. Ay’a gidildi hem de altı kez…

Ay, keşfedilmemiş bir bölgeydi ve bilim insanlarının yalnızca Ay hakkında değil, aynı zamanda ötesinde uzanan güneş sistemi hakkında da bilgi edinmesi için heyecan verici bir oyun alanıydı.

Ay’a Neden Gittik?

Şimdi uzay yarışının başladığı zamanlara geri dönelim. İkinci dünya savaşı bitiminde iyice alevlenen bu yarışın iki büyük rakibi ABD ve Sovyetler idi. İlk uzun menzilli füzeyi tasarlayan Sovyetler akabinde uzaya ilk aracı göndermeyi de başardılar (Sputnik, 1957). Bu da uzay yarışını alevlendiren bir gelişme idi. 21 Nisan 1961 yılında Rus astronot Gagarin uzaya çıkan ve dünya yörüngesinde tur atan ilk insan oldu. Artık Amerika’nın hedefi belliydi. 1961 – 1975 aralığında Yunan Tanrısı Apollon’un ismini verdikleri proje ABD’nin ulusal uzay projesi oldu.

1967 yılında Apollo 1 test aşamasında fırlatma platformunda çıkan yangın nedeniyle başarısız oldu. Bunun sonucunda Gus Grissom, Edward White ve Roger Chafee isimli üç astronot hayatını kaybetti. NASA, daha sonraki her denemesinde bir önceki hatasını kapattı. Sonunda 16 Temmuz 1969 tarihinde Neil Armstrong, Michael Collins ve Buzz Aldrin’in içinde bulunduğu Apollo-11 uzay aracını Ay’a gönderip, geri getirmeyi başardı. Daha ileri dönemlerde de çeşitli çalışmalar yapmak için Ay’a toplam 12 kişi ulaştı. Bu astronotlar ay kayalarını ve toprağını, meteorları, manyetizmayı ve güneş rüzgarlarını inceledi. Bu araştırmalar sonucunda, Ay kabuğunun nasıl oluştuğu ve güneş sistemimizde hangi maddelerin etrafta dolaştığı hakkında çok şey öğrendik.

Ay’a Neden Yeniden Gidilmedi?

ay

Ay yarışı sona erdiğinde, Sovyetler Birliği kendi pahalı planlarını sessizce rafa kaldırdı. Sonuçta amaca ulaşılmıştı ve Ay’a yeniden gitmek için kimse önemli bir bütçe ayırmaya gerek görmüyordu. Ancak yakın zamanda Ay yüzeyinde su moleküllerinin olduğu haberini aldık. Daha önce yürütülen araştırmalar Ay’ın yüzeyinde su bulunduğuna dair işaretler olduğunu ortaya koymuştu. Ama yeni keşifler, su miktarının sanılandan çok daha fazla olabileceğini gösterdi. Suyun olduğu yerde yaşam vardır. En azından başka bir yere gitmeden önce orada bir süre yaşamı sürdürme olanağı vardır. Su sonuçta hidrojen ve oksijenden oluşur. Bu nedenle Ay’daki potansiyel su uzay araçlarına yakıt ikmali yapmak için kullanılabilir. Ayrıca oksijen, aydaki kozmonotlar için solunabilir hava sağlayabilir.

NASA Artemis Programı İle Ay’a Yeniden Gidiyoruz

İşte bu nedenle Ay’a yeniden gidiyoruz. Artemis programının tanıtılmasıyla NASA, Ay hedefini belirledi. NASA’nın Artemis programı, ilk kez Ay’a kadın ve erkek astronot göndermeyi planlıyor. NASA’nın ikinci Ay görevi, adını Yunan mitolojisinde Apollo’nun ikiz kız kardeşi Artemis’ten aldı. Temel hedef, ayda kalıcı bir üs oluşturmak ve ardından dikkati Mars’a çevirmek.

NASA tarafından yapılan açıklamada, Orion uzay aracının Uzay Fırlatma Sistemi roketine sabitlendiği ve entegre sistemin, Ay görevi hazırlıklarının son aşamasına girdiği belirtildi. Projenin ilk programı Artemis 1, keşif görevi kapsamında Şubat 2022‘de fırlatılacak. NASA, buna bir test uçuşu olarak planlıyor. Mürettebatsız olan bu uçuşta gönderilen araç Ay’ın etrafında 6 gün boyunca tur atacak. Bu süre zarfında NASA‘daki mühendisler gerekli bilgileri toplayacak. Artemis 1 programı Orion adı verilen uzay aracı ile gerçekleşecek.

Devamında gelen Artemis 2 programı ile Ay’ın yörüngesine mürettebatlı bir uçuş öncesi roketleri ve sistemleri test etmek için öncü olacak. Eğer başarılı olursa Artemis 3 ile Ay yüzeyine mürettebatlı bir iniş gerçekleşecek. Nasa tüm bu seferleri 2028 yılına kadar tamamlamayı planlıyor. Sonrasında da uzay istasyonu kurulumu için çalışmalara başlayacak. Kısacası önümüzdeki on yıl, uzay araştırmaları için heyecan verici bir zaman gibi duruyor.

Kaynaklar ve İleri Okumalar:

Matematiksel

Sibel Çağlar

Merhabalar. Matematik öğretmeni olarak başladığım hayatıma 2016 yılında kurduğum matematiksel.org web sitesinde içerikler üreterek devam ediyorum. Matematiğin aydınlık yüzünü paylaşıyorum. Amacım matematiğin hayattan kopuk olmadığını kanıtlamaktı. Devamında ekip arkadaşlarımın da dahil olması ile kocaman bir aile olduk. Amacımıza da kısmen ulaştık. Yolumuz daha uzun ama kesinlikle çok keyifli.

Bir Yorum

  1. Ay fotoğraflarının hiç birinde gök karanlık olmasına rağmen hiç yıldız veya gezegen gözükmüyor. Sebebi nedir? Saygılar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu