SOSYAL BİLİMLER

Flynn Etkisi: Atalarımızdan Daha mı Akıllıyız?

Yaşadığımız dünyaya ve gelişen teknolojiye bakarak neslimizin bir önceki nesilden daha akıllı olduğunu düşünebiliriz. İnsanın geçen zaman içinde daha akıllı hale geldiğini ileri süren bir teoride vardır bu düşüncemizi destekleyen. Yeni Zelanda’daki Otago Üniversitesinden profesör James Flynn tarafından ortaya atılan Flynn etkisi olarak bilinir bu teori.

Bu teoriye göre genel popülasyonun IQ düzeyinde her on yılda bir yaklaşık 3 puanlık artış yaşanmaktadır. Ancak sadece buna bakarak insanların daha zeki olmaya başladığını söylemek zor çünkü bu etki başka faktörlerden de kaynaklanmış olabilir.

  • Eğitime daha fazla ulaşım: İnsanlar bir önceki nesle göre hem kişi anlamında hem de süre anlamında daha fazla eğitim alıyorlar.
  • Bilgiye daha çok maruz kalma: İki nesil önce insanlar video oyunlarda olduğu gibi uzaysal düşünme becerilerine sıklıkla maruz kalmadıklarından, teknoloji geliştikçe kişilerin bu becerilerini geliştirme durumu artmaktadır.
  • Test yanlılığı: Test doğuştan gelen bilgiden ziyade sonradan öğrenilen bilgi ölçmektedir ve belli bir kültüre göre belirlenmiştir. Bu kültürdeki kişiler gittikçe daha iyi skorlar alacaktır.
  • Genel beslenme ve sağlık durumu: Daha iyi bir aile bakımının olması ve belli engeller için daha iyi bakımın verilmesi de düşük IQ’nun ortaya çıkmasını engelleyicidir.

Aşağıda James Flynn’in, “IQ seviyemiz neden atalarımızdan daha yüksek?” başlıklı TEDx konuşmasını izleyebilirsiniz.

Ancak bu düşünceye karşı çıkanlar ve insanların her geçen sene akıllanmak yerine daha da aptallaştığını düşünenler de var. 

Flynn Etkisi Karşısındaki Görüşler

Stanford Üniversitesi’nden genetikçi Dr. Gerald Crabtree, bu görüşte olanlardan. Dr. Crabtree, Trends in Genetics isimli bilim dergisinde yayımladığı araştırmasında, modern insan zekâsının zaman içinde izlediği yolu inceledi. Sonuçta insanın toplu zekâsının uzun süredir inişte olduğu doğrultusunda bir kanıya vardı.

Zekamız yaklaşık 2000-5000 gen tarafından kontrol edilmekte. Yaklaşık 6000-2000 yıl önce en yüksek seviyeye ulaşan bu gen havuzu zamanla zararlı mutasyona uğradı, yani genetik havuzumuz giderek bozuldu. Crabtree, insan zekâsının son 3000 yıldan bu yana adım adım zayıfladığını iddia ediyor.

Sonuçta şu anda bir aslanın bize yaklaşması esnasında atacağımız mızrağın aerodinamik özelliklerini kavramamıza gerek kalmadı, işte bu nedenle uygarlığı keşfeden insan eskisine oranla çok daha güvenli bir hayat sürebilmekte.

Bir başka teori ise günümüzde yüksek IQ’ya sahip olan insanların yeterince ürememesi. 1800’lü yılların ortalarından beri yapılan incelemelerde IQ ve üreme arasında ters orantı bulundu. Zekâ, kısmen genetik olduğu için, bazı araştırmacılar, bunun genel IQ’nun düşmesine neden olabileceğini savunuyorlar.

Flynn etkisi karşısındaki bir başka görüşe göre insanların soruları doğru bilebilmesine rağmen reaksiyon hızlarında bir düşüş var. 

1880’li yıllarda, İngiliz bilim insanı Sir Francis Galton, çeşitli sosyo-ekonomik statülerden 2.522 genç erkek ve 888 genç kadının reaksiyon sürelerini çok  ölçtü. Erkeklerin bir uyarana ortalama reaksiyon veriş süresi 183 milisaniye, kadınların da 187 ms olduğu bulundu.

Galton’un bu çalışmasına benzer çalışmalar da bu süre erkekler için 250 ms ve kadınlar için 277 ms’ olarak bulundu. Bu bulguları ayrıntılandıran bir inceleme çalışması, The American Journal of Psychology’de 2010’da yayınlandı. Belirgin bir yavaşlama…

“Belki de her geçen gün hormonlu gübre ve sera teknolojileri sayesinde pırıl pırıl açan çiçeklere benziyoruz.” diyor araştırmacılar.

Henüz kimse bu tartışmalara son noktayı koyabilmiş değil. “Yüz yıllık bir zaman dilimi içerisinde insanlığın tepki sürelerinin %20-%25 oranında azalmış olması az şey değil” diyor Adelaide Üniversitesi’nden Theodore Nettelback. Ayrıca göz önünde bulundurulması gereken çok farklı değişkenler olduğunu ve bu bulgunun tek başına bir şey ifade etmeyeceğini de ekliyor.

Sonuçta bildiğimiz tek şey, hiçbir konuda kesin yargıya varılamamış olması.

Konu hakkında bir başka yazımıza göz atmak isterseniz: Zeka Seviyesi Giderek Düşüyor mu?

Kaynak: https://www.livescience.com/37095-humans-smarter-or-dumber.html

Matematiksel

Paylaşmak Güzeldir

Sibel Çağlar

Kadıköy Anadolu Lisesi, Marmara Üniversitesi, ardından uzun süre özel sektörde matematik öğretmenliği, eğitim koordinatörlüğü diye uzar gider özgeçmişim… Önemli olan katedilen değil, biriktirdiklerimiz ve aktarabildiklerimizdir bizden sonra gelenlere... Eğitim sisteminin içinde bulunduğu çıkmazı yıllarca iliklerimde hissettikten sonra, peki ama ne yapabilirim düşüncesiyle bu web sitesini kurmaya karar verdim. Amacım bilime ilgiyi arttırmak, bilimin özellikle matematiğin zihin açıcı yönünü açığa koymaktı. Yolumuz daha uzun ve zorlu ancak en azından deniyoruz.

Bir Yorum

  1. Bir başka tartışma konusu, IQ’nun zekâ ölçümü için güvenilir bir gösterge olmadığı (eğitim ve kültürden fazlaca etkilendiği, Batı kültürünü kayırdığı)…Farklı örüntülerin biçimlendirdiği çoklu zekâdan söz ediliyor.

    Beyin kütlesinde son elli bin yıldakine göre gerileme yaşandığına ilişkin yayınlar da var.

    Dr Ömer Dönderici

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Kapalı