YAŞAM

Aşırı Şeker Tüketimi Beynimizi Nasıl Etkiler?

Beyin, insan vücudundaki diğer organlardan daha fazla enerji kullanır ve glikoz birincil yakıt kaynağıdır. Ancak beyin aşırı miktarda şekere maruz kaldığında ne olur?

Beyinde aşırı şeker, hem bilişsel becerilerimizi hem de özdenetimimizi bozar. Birçok insan için, biraz şekere sahip olmak daha fazlasını istemek için uyarıcı etki yapar. Çünkü şekerin beynin ödül merkezinde ilaç benzeri etkileri vardır.

Şeker, karbonhidratlar denilen bir molekül sınıfını ifade eden genel bir terimdir ve pek çok besin maddesinde bulunur. Glikoz, fruktoz, sükroz, maltoz, laktoz, dekstroz ve nişasta şekerin farklı formlarıdır.

Bu nedenle, bu kadar yaygın kullanım alanı olan şekerin olumsuz etkileri konusunda bilinçlenmemiz önemlidir.

Şekerli bir besin tükettiğimiz zaman diliniz üzerindeki çeşitli tat alma bölgelerinden biri olan tatlı reseptörleri uyarılır. Bu reseptörler beyin sapına bir sinyal gönderirler ve bu sinyal, serebral korteks de dahil olmak üzere, ön beyindeki birçok alana ulaşır.

Sinyalin serebral kortekse ulaşmasıyla beynin ödül mekanizması harekete geçer. Bu mekanizma karmaşık bir yapıdır fakat bilinçaltındaki o biricik sorunun yanıtlanmasını sağlar: Bunu tekrar yapmalı mıyım?

Ödül mekanizmamızı çalıştırmamızın karşılığı, önemli bir kimyasal nörotransmitter olan dopamindir. Ve şeker, dopamini tetikleyen ender gıdalardan birisidir.

İnsanlarda, glisemik indeksi yüksek gıdaların, beynin ödül tepkisi ile ilişkili bölgelerini harekete geçirdiği ve düşük glisemik indeksli yiyeceklere kıyasla daha yoğun açlık duyguları uyandırdığı bulunmuştur.

Kan glukozunda yükselmeye neden olan yiyecekler beyinde daha fazla bağımlılık yaratan bir arzu yaratırlar.

Şeker Bağımlılığı

Beyin aktivitesi üzerine yapılan araştırmalar, fazla şekerli besinler tüketiminin beynimizin ödül sistemini değiştirdiği fikrini destekleyen kanıtlar sağlamıştır.

Bunu basitçe şöyle açıklayalım.

Eğer çok miktarda şekerli besin tüketiyorsanız, dopamin seviyeniz yükselmeyecektir. Bu nedenle, ödüllendirilmiş hissetmek için bol miktarda şeker yemeye devam etmeniz gerekecektir. Bu anlamda şeker uyuşturucu gibi davranır. İnsanların şekerli besinlere bağlanmasının bir nedeni budur.

Şeker ve Bellek

Vücudun her yeri için fazla şeker zararlıdır. Araştırmaların bize gösterdiğine göre aşırı şeker tüketimi bilişsel işlevlerin yavaşlamasına ve hafıza ve dikkat eksikliğine neden olabilir.

Yüksek kan şekeri kan damarlarına zarar verir. Kan damarı hasarı, diyabetin vasküler komplikasyonlarının ana nedenidir ve beyindeki kan damarı hasarı ve gözlerde retinopati gibi diğer sorunlara yol açar.

Uzun süreli diyabetik çalışmaları, öğrenme, hafıza, motor hızı ve diğer bilişsel işlevlerde açıklara yol açan ilerici beyin hasarı göstermektedir.

Ek araştırmalar, ilave şeker oranı yüksek bir diyetin, yeni hatıra oluşumu ve öğrenimi için gerekli olan bir beyin kimyasalı olan, beyin kaynaklı nörotrofik faktörü (BDNF) üretimini azalttığını göstermektedir.

Diabetologia dergisinde yayınlanan bir araştırmaya göre, düşük BDNF seviyeleri de demans ve Alzheimer hastalığı ile bağlantılıdır.

Sonuç olarak hangi şekeri tüketirseniz tüketin, beyninizde ödüllendirilme duygusuyla sonuçlanan bir domino etkisini başlatmış olursunuz. Çok miktarda tüketimde işler bir anda çığırından çıkabilir.

Dolayısıyla, aşırı şeker tüketimi beyinde bağımlılık etkilerine yol açabilir, bu da devamında sağlığınızı olumsuz etkileyebilir. Elbette arada bir yiyeceğiniz bir dilim pastadan zarar gelmez ancak canınız tatlı çektiğinde siz yine de mümkün olduğu kadar doğal besinlerden bu ihtiyacınızı gidermeye çalışınız…

Aşağıdaki videoya da göz atmanızı öneririz. ( Altyazı seçenekleri arasında Türkçeyi bulabilirsiniz.)

İleri okumalar: Negative Impact of Sugar on the Brain

Matematiksel

Sibel Çağlar

Kadıköy Anadolu Lisesi, Marmara Üniversitesi, ardından uzun süre özel sektörde matematik öğretmenliği, eğitim koordinatörlüğü diye uzar gider özgeçmişim… Önemli olan katedilen değil, biriktirdiklerimiz ve aktarabildiklerimizdir bizden sonra gelenlere... Eğitim sisteminin içinde bulunduğu çıkmazı yıllarca iliklerimde hissettikten sonra, peki ama ne yapabilirim düşüncesiyle bu web sitesini kurmaya karar verdim. Amacım bilime ilgiyi arttırmak, bilimin özellikle matematiğin zihin açıcı yönünü açığa koymaktı. Yolumuz daha uzun ve zorlu ancak en azından deniyoruz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı