AritmetikBelgesel ve Film Önerileri

Asal Çarpanlar Bazen Eğlenceli Olabilir

Eğlenceli iştir matematik ve görsel açıdan bakmasını bilince daha güzeldir.

Her birimizin asal çarpanlar ile bir tecrübesi vardır. Rahatlıkla ya da ter dökerek yapılan, şimdi hatırlayınca kendi kendine kıs kıs gülünen, ama geçmişte o tebeşir kokan tahtaya kalkarken belki de titrememize neden olmuş şu meşhur basit dört işlem konusundan bahsediyoruz. Size bu konuda bahsedeceğim şey ise bunu görsel olarak ifade ederken matematiğin zarafetini de gözler önüne seren bir web sitesi. Basit, minimal bir anlatım ve ev ahalisine bilyelerle bile anlatabileceğiniz eğlenceli bir sistem.

Sayılar, siteyi açar açmaz 1’den başlayarak akıyor ve isterseniz sağ alttaki butonlardan durdurabiliyorsunuz. Bir müzik seti gibi “play/stop” tuşları da mevcut anlayacağınız. Hızlıca ileri-geri de sarabilirsiniz. Görsellerden faydalanarak asal çarpanlarla ilgili basit ama etkili mantık çıkarımları yapabilirsiniz. Matematiği bugün daha şenlikli bir halde insanlara sunabilmenin güzel örneklerinden biri de bu tarz minimalist siteler. Bazı örnekler verdikten sonra sitenin adresini bırakacağım ve eminim ilginizi çekecek!

Asal Çarpanlar İle İlgili Örnekler

Rastgele seçtiğim ilk örnekte 15 sayısının asal çarpanlarına ayrılmış görselini incelemeyelim.

asal çarpanlar

Küçük dairelerden oluşmuş şekil 3’erli gruplardan 5 adet olacak şekilde dizilmiş ve bir beşgen oluşturulmuş. Bunu değiştirmek de mümkün, isterseniz kafanızda 5’erli olarak 3 adet grup düzenleyebilirsiniz. Site bu kadar sade olduğu için kişiye üzerinde düşünmeniz için yeterli boşluğun olduğu hissini veriyor. İstediğiniz şekle sokabilirsiniz kendinize göre. Bu da 52 sayısının 4’erli 13 adet gruptan dizilmiş şekli.

asal çarpanlar

Her grup kendi içinde en küçük asal sayı olan 2’yi baz alarak 2×2 şeklinde okunursa sayının asal çarpanları daha net ortaya çıkıyor: 13x2x2. Teşvik edici soru: Başka nasıl düşünebilirsiniz? Alın size tamamen tek sıradan oluşan halkasal bir asal sayı. Her temel taşı ancak ve ancak 1 olan 149 asal sayısının bütünlüğünü göstermek adına halkadan daha estetik bir gösterim düşünülebilir mi?

asal çarpanlar

Programda tüm asal sayılar tek sıra dizilimli halka şeklinde belirtiliyor. Bahse girerim 250 sayısını hiç böyle çarpıcı biçimde düşünmediniz. İkişerli grupların 5 köşeli yıldız halindeki gruplarıyla oluşturduğu bu yıldızlarla bezeli beşgen, matematiğe ilgi duymayanları bile cezbedecek cinsten. Asal çarpanlardaki 5x5x5x2=250 eşitliğini bu şekli de göz önünde tutarak istediğiniz kadar evirip çevirebilirsiniz.

asal çarpanlar

Tabii kendi kafanızda da şeklin türevlerini düşünebilirsiniz. Bir çift sayı daha asal çarpanlarına ayrılıyor ve kendine özgü biçimiyle ayrı bir hayranlık uyandırıyor. Gelelim son ve karşılaştırmalı asal çarpanlara ayrılmış şekillerimize. Yapılarındaki halka içinde halka modeli dikkatinizi çektiyse doğru yerdesiniz. Çünkü bu iki sayı da yalnızca ikişer asal çarpandan oluştuğu için her bir kolunda çarpanlarından bir tanesi olan asal sayının da halka şeklinde olması gerekiyor.

asal çarpanlar

Yani 29×11=319 sayısı 29 adet dizilmiş 11 asal sayısından oluşmaktayken; 79×17=1343 olarak gösterilen şekilde de 79 adet dizilmiş 17 asal sayısını görebiliriz. Bu gösterim bütün 2 asal çarpanlı sayılarda aynı şekilde.

asal çarpanlar

Asal çarpanlarına ayrılan diğer sayıların şekillerini keşfe çıkmaya hazırsanız buyrun buradan. Programa dahil edilen tüm sayıların kaça kadar gittiğini ise sizin keşfinize bırakıyorum. İyi eğlenceler!

A. Caner Sönmez

Okumaya devam etmek isterseniz

Matematiksel

a. caner sönmez

yaşamı anlamlandırma yürüyüşünde, "hiç" olmaya giden yoldayım. bir gün tüm beyinlerin birbirine bağlanması, dolayısıyla birbirimizi doğru anlama kapasitelerimizin sonsuzluğa kavuşması hayalim. ve çocukların hepsinin birlikte gülmesi, doyması, doğru yaşaması.. “Bilimsel bilgiyi küçük bir grubun tekeline bırakmak bir toplumun düşün gücünü zayıflatır, onu tinsel yoksulluğa sürükler.” Albert Einstein “Gelmiş geçmiş tüm dikkat gerektiren uğraşlar içerisinde, sevmek uğraşı üzerinde gösterilen dikkat, en yaşamsal önemde olanıdır.” Bertrand Russell "Meselemi hiç'e bıraktım." Max Stirner

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu