BİYOLOJİ

Arktik Okyanusu Buzulları Eriyor, Seyrediyoruz!

Dünyamızın Arktik (Kuzey Buz Okyanusu) bölgesi inanılmaz derecede hızlı bir değişimden geçiyor. Küresel iklim değişikliğinin sonuçları, dünyamızın can damarlarından biri olan buzulları fazlasıyla etkiliyor.

Sizlerle daha önce dünyamızın bir çöplük olmaya doğru hızla gidişini anlatan yazımızı paylaşmıştık. Bu kötü gidişatımızın Kuzey Kutbu‘ndaki etkilerini anlamak ve çevremizdekilere anlatmak artık hepimizin boynunun borcu haline geldi.

Bunu önleyemesek de yavaşlatmak ve olan biteni seyretmemek için duyarlı olmak, bilgilenmek önemli.

Yapılan araştırmalara göre Arktik Okyanusu (Kuzey Buz Okyanusu) giderek Atlantik Okyanusu’na benzemeye başlıyor. Sıcak su akıntıları İskandinavya’nın ve Rusya’nın kuzeyinden ilerleyerek buz okyanusunun üretkenliğini ve kimyasını kökten değişikliğe uğratabilecek olaylara yol açıyor.

Buzul erimelerinin fazlaca gerçekleştiği tespit edilmiş durumda ve bunun başlattığı geribesleme döngüsü yaz aylarında bile kararlı duran buz kütlelerinin artık bir hayal olacağının sinyallerini veriyor.

Bütün bu değişimler, Arktik bölgesini evi sayan insanlar, bitkiler ve hayvanlar üzerinde de derin etkiler doğuracak. Bu durum ayrıca jeopolitik sürtüşmelerde tansiyonun artmasına sebep olabilir çünkü buzulların altında saklı duran çeşitli kaynaklar gün yüzüne çıkıp gemilerin yolları açıldıkça ticari girişimler artacak ve dolayısıyla bölgenin doğal yapısı daha da çok bozulacak.

Arktik Okyanusu’nun doğusundaki durum kendisini buzul tabakalarındaki değişimlerle açıkça belli ediyor. Arktik Okyanusu’nun doğusunu kaplayan az tuzlu bir buzul katmanı mevcut. Altında da daha sıcak ve tuzlu olan Atlantik Okyanusu’nun suyu bulunmakta ve bu su son zamanlara dek yüzeye çıkmak için bir yol bulamamıştı. Üst üste duran buz katmanları suyun sıcak akıntısından buzulları korumaya yarıyordu.

Günümüze kadar gelen süreçte buzullar, ölçümlere göre 1970’lerden beri giderek daha çok katman kaybına uğramış. Polyakov ve çalışma arkadaşlarının bulgularına göre son 15 yılda bu değişimler da belirginleşmiş halde. Katmanlar arasındaki suyun ısındaki farklılıklar 2002’den beri 2°F (16°C) düzeyine kadar düşmüş.

2013 ile 2015 yılları arasındaki kış mevsimlerinde derindeki suyla yüzeydeki suyu ayıran katman bazı bölgelerde tamamen erimiş ve dolayısıyla sıcak Atlantik sularının yüzeye ulaşarak buz kütlelerini kırıp denize karıştırması mümkün olmuş.

Aynı zamanda sıcak hava dalgası buz kütlelerini daha da azaltarak okyanus katmanlarının daha çok karışmasına yol açmışlar, halen de açmaktalar.

Bütün bu olayların sonucunda ortaya çıkan geribesleme döngüsü de Arktik Okyanusu’nun tahminen üçte birinin buzsuz bir Atlantik Okyanusu kıvamına dönüşmesine neden oluyor

Arktik Okyanusu

“Arktik Okyanusu’nun doğusundaki bu hızlı değişimler, okyanusun içerisinde buz kütlesinin tabanına ulaşan ısının artması, iklim değişikliklerine karşı buzulları daha hassas konuma sürüklüyor. Bu, mevsimsel su-buz katmanlarında yaşanan büyük bir kayıp gerçekten.” diyor bunları ilk elden gözlemleyen Polyakov.

Okyanus buzulundaki bu sarsıcı değişiklikler araştırmacıların ulaşabildikleri bölgelerin ötesinde de derin etkiler yaratıyor.

Science Advances‘ta yayımlanan bir başka araştırmada açıklanan bilgilere göre bölgedeki buz katmanlarının incelmesiyle fitoplanktonların ortaya çıkıp çoğalmaları arasında bağlantı var.

Arktik Okyanusu
Buzulların altındaki suda fitoplanktonların çoğalması sonucu yeşil renk gözlemlenmesi. Foto: climate.gov

Fitoplanktonlar küçük bitkisel canlılardır ve yaşamak için saksıdaki bitkilerimiz gibi gün ışığına ihtiyaç duyarlar. Okyanusun buz katmanları bu duruma engel olacak kadar kalındı çok yakın bir süre öncesine dek. Ancak yeni bulgulara göre son 10 yılda buzulların %30’unda yaz aylarında coşan fitoplanktonlar tespit edilmiş.

Bahsi geçen plankton çalışmasının başındaki isim Harvard Üniversitesi’nden oşinograf Christopher Hovart’ın sözlerine yer vererek bitirelim:

“Çalışmalarımızın sonuçları gösteriyor ki, Arktik bölgesi artık geçmişte olduğundan çok daha farklı bir yere dönüşmeye başlamış durumda. Su yolları değişiyor, ekoloji değişiyor ve bunların hepsinin sebebi giderek azalan, yok olma düzeyine gelen okyanus buzulları.”

Ahmet Caner Sönmez

Haber Kaynağı: LiveScience 

İlgili Makale: Science 

Matematiksel

Paylaşmak Güzeldir

a. caner sönmez

yaşamı anlamlandırma yürüyüşünde, "hiç" olmaya giden yoldayım. bir gün tüm beyinlerin birbirine bağlanması, dolayısıyla birbirimizi doğru anlama kapasitelerimizin sonsuzluğa kavuşması hayalim. ve çocukların hepsinin birlikte gülmesi, doyması, doğru yaşaması.. “Bilimsel bilgiyi küçük bir grubun tekeline bırakmak bir toplumun düşün gücünü zayıflatır, onu tinsel yoksulluğa sürükler.” Albert Einstein “Gelmiş geçmiş tüm dikkat gerektiren uğraşlar içerisinde, sevmek uğraşı üzerinde gösterilen dikkat, en yaşamsal önemde olanıdır.” Bertrand Russell "Meselemi hiç'e bıraktım." Max Stirner

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Kapalı