KEŞFET

Alice Harikalar Diyarı’ndan Mülksüzler’e Matematik İle İlgili Edebiyat Eserleri

Edebiyat ve matematik, her ne kadar çok farklı alanlar gibi dursa da, aslında dünyayı anlayabilmek için birbirini tamamlayan iki temel yoldan başka bir şey değildir.

Matematik aynı zamanda hem çok basit hem de anlaşılması çok güç kavramlara ışık tutabilir ve aynı durum edebiyat için de geçerlidir.

Bu yazıda, içlerinde Lewis Carroll ve Dostoevsky’nin de bulunduğu, matematiğin yaratıcı olasılıklarını kullanarak göz kamaştırıcı kurgulara hayat veren yazarların ve yarattıkları eserlerin kısa bir listesini vermeye çalışacağız.

Eğer muhteşem matematiksel fikirlerle sarmalanmış bir okuma arayışındaysanız; burada, özgün, akıl almaz ve mükemmel kitaplardan oluşan bir liste bulacaksınız.

Alice Harikalar Diyarında, Lewis Carroll

Carroll, matematikçi Charles Dodgson’ın yazar olarak kullandığı takma isimdi ve matematikçi Charles Dodgson, onun zamanında oldukça popüler iki çalışma alanı olan, sembolik cebirden ve izdüşümsel geometriden hiç hoşlanmıyordu.

Kitabın baş kahramanı Alice’in boyunun sabit kalmaktansa uzayıp kısalması ve vücudunun bir süre daraldıktan sonra tekrar genişleyerek oran dışına çıkması, yazar Carroll’ın aklının sonsuz bir garipliği olarak yorumlansa da, aslında matematikçi Dodgson’ın hoşlanmadığı alanlara karşı yaptığı bir taşlamaydı.

Karamazov Kardeşler, Fyodor Dostoevsky

Edebiyat çevrelerince “insanı anlamak için büyük bir kılavuz” olarak nitelendirilen bu kitabın matematikle olan bağı, kitabın içerisindeki şu pasajla açıklığa kavuşturulabilir:

“Eğer Tanrı dünyayı yarattıysa” dedi, “onu Euclid geometrisine ve insan aklına göre yaratmıştır. Gerçekten, Euclid geometrisine göre dünya üzerinde kesişmesi asla mümkün olmayan iki paralel doğrunun sonsuzda bir yerde kesişebileceğini hayal etme cesaretinde bulunan geometriciler ve filozoflar olmuştur. ”

Bazı Kadınlar, Alice Munro

Ünlü yazar Alice Munro’nun asıl adı “Too Much Happiness” olan bu kitabı, ünlü kadın matematikçi Sofia Kovalevskaya’nın dram ve hayal kırıklıklarıyla dolu hayatının kurmaca bir hikâyesidir.

Sofia Kovalevskaya, on dokuzuncu yüzyılda yaşamış ünlü bir Rus matematikçisiydi. O zamanlar, çoğu Avrupa ülkesinde bile, kadınların üniversiteye devam etmesine izin verilmiyordu. Kovalevskaya, onu öğrenim görmesi için Almanya’ya götürmeye söz veren bir adamla evlendi ve bu sayede Avrupa’da matematik alanında doktora derecesi almaya hak kazanan ilk kadın oldu.

Profesör ve Hizmetçi, Yoko Ogawa

1988’den beri yirmiden fazla esere hayat vermiş olan Yoko Ogawa’nın bu kitabı, travmatik bir beyin yaralanması geçirdikten sonra, 80 dakikalık kısa süreli bir hafızayla yaşamaya mahkum olan bir matematikçi ve çalışmak için bu matematikçinin evine gelen bir hizmetçi ile ilgili.

Aynı zamanda bir film uyarlaması da olan bu kitap, karakterler arasındaki nezaketin ve aşkın, sadakatin ve kaygının ince ince işlenmesinin yanı sıra, oldukça açık anlatılmış matematiksel bir altyapıya da sahip.

Yazarın, 2006’da matematikçi Masohiko Fujikara ile birlikte yazdığı ve sayıların eşsiz güzelliği ile ilgili diyaloglar içeren “An Introduction to the World’s Most Elegant Mathematics” isimli bir kitabı da bulunuyor.

Mülksüzler, Ursula K. Le Guin

Le Guin’in yazdığı her şeyi okumanızı şiddetle tavsiye etsek de, bu listenin amacına hizmet etmek açısından sizi özel olarak yazarın Mülksüzler isimli kitabına yönlendirmek istiyoruz.

Aktivist bir matematiksel fizikçi etrafında dönen bu kitap, doğal dünya anlayışımızın bize gerçeklik ve bakış açısı ile ilgili ne sunduğunu söylemesinin yanı sıra, bu anlayışın kişisel, varlıksal, felsefik ve ahlaki sorularımıza cevap bulmakta nasıl bir etkisi olduğunun da altını çiziyor.

Kaynak ve İleri Okuma: https://www.theguardian.com/books/2019/nov/06/top-10-stories-about-mathematics-catherine-chung-lewis-carroll-douglas-adams-dostoevsky

Matematiksel

Fatma Ayca Cetinkaya

Matematik alanındaki lisans derecemi Ankara Üniversitesi'nden, yüksek lisans ve doktora derecelerimi Mersin Üniversitesi'nden aldım. Halen Mersin Üniversitesi Matematik bölümünde Doktor Öğretim Üyesi unvanıyla çalışmaktayım.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu