Tıp ve Sağlık

Alois Alzheimer ve Alzheimer Hastalığının Keşfi

25 Kasım 1901’de Auguste Deter isimli, elli bir yaşında bir kadın, Almanya’nın Frankfurt am Main kentindeki bir hastanede, doktor Alois Alzheimer tarafından muayene edildi. Dr. Alzheimer Auguste D’nin durumunu 1906’daki ölümüne kadar takip etmeye devam etti.

Auguste Deter, resmi olarak Alzheimer hastalığı teşhisi konan ilk kişiydi. 1850’de doğan Deter, hastalığın belirtilerini henüz 50’li yaşlarının başındayken göstermeye başladı. Hafıza kaybı, uyku sorunu, dil ve yazma sorunlarının tümü bunama belirtileriydi, ancak bunları sergilemek için çok gençti.

Auguste ilk olarak kocasının sadakatsiz olduğu sanrılı düşüncesiyle hastalık belirtileri göstermeye başladı. Sonrasında hafıza ve oryantasyon bozukluğu gibi diğer belirtiler ortaya çıktı. Sonrasında da doktor Alois Alzheimer ile tanıştılar. Ancak ne yazık ki, ilk semptomlarından beş yıldan kısa bir süre sonra Auguste Deter hayatını kaybetti.

Alois ALZHEIMER (1864-1915): Alman nöropatolog. Organik psikozlardaki beyin değişiklikleriyle ilgili çalışmalarıyla ün yapmıştır..

Bu sırada Münih’teki Kraliyet Psikiyatri Kliniğinde çalışmaya başlayan Dr. Alzheimer, Deter’in vefatını duydu ve muayene için beyninin ve tıbbi kayıtlarının kendisine gönderilmesini istedi. Dr.Alzheimer, hastanın beyninin ayrıntılı bir çalışması da dahil olmak üzere bir otopsi yaptı. Bulduğu şey, daha önce gördüğü hiçbir beyine benzemiyordu. İlk olarak, doğal olmayan bir şekilde küçüktü, açıkça çok fazla doku kaybetmişti. Beynindeki bulguları, genel olarak hafıza, dil, yargı ve düşünceden sorumlu olan dış tabaka olan kortekste anormallikler olduğunu da ortaya çıkardı. 

Sağlıklı bir kişi ( sol) ile Alzheimer hastalığı olan bir kişinin beyinleri arasındaki fark. Görsel Kaynak: https://www.businessinsider.com

Auguste D’nin yaşı ve diğer hastalar göz önüne alındığında, Alzheimer hastalığı ilk olarak “presenil demans” olarak adlandırılacaktı. Demans, entelektüel fonksiyonların günlük yaşam aktivitesini bozacak oranda kaybı olarak tanımlanmaktadır. Ancak bu durumun sadece yaşlılıkta ortaya çıktığı düşünülmekteydi. Bu anlamda Auguste’un durumu bu anlayışı değiştirecekti.

Alzheimer Hastalığı Nedir?

Auguste bugün yaşasaydı, erken başlangıçlı Alzheimer hastalığı teşhisi konacaktı. Alzheimer’ın bu formu nadirdir ve tüm hastalık vakalarının %10’undan azını oluşturur. Auguste Deter, doktor Alois Alzheimer’ın incelediği tek vakaydı. Ancak yine de demansın bu yeni formuna onun adı verilecekti.

Alzheimer hastalığı demansın en yaygın türüdür. Hafif hafıza kaybıyla başlayan ve muhtemelen konuşmayı sürdürme ve çevreye yanıt verme yeteneğinin kaybına yol açan ilerleyici bir hastalıktır. Alzheimer hastalığı, beynin düşünce, hafıza ve dili kontrol eden kısımlarını etkiler. Bu da bir kişinin günlük aktivitelerini gerçekleştirme yeteneğinde önemli sorunlar yaşamasına neden olur.

Bilim insanları Alzheimer hastalığına neyin neden olduğunu henüz tam olarak anlamış değiller. Muhtemelen tek bir neden değil, her kişiyi farklı şekilde etkileyebilecek birkaç faktör olduğu düşünülüyor. Yaş, Alzheimer hastalığı için bilinen en iyi risk faktörüdür. Ancak alzheimer hastalığı yaşlanmanın normal bir parçası değildir. Hafıza sorunları, tipik olarak Alzheimer hastalığı ve buna bağlı bunamaların ilk uyarı işaretlerindendir.

Alzheimer Belirtileri Nelerdir?

Başlangıçta gözlüğünü bıraktığı, parasını koyduğu yeri veya bir arkadaşının adını hatırlayamama şeklindeki unutkanlıklar zaman içinde artarak hastanın sosyal yaşamını etkileyecek boyutlara ulaşır. Öyle ki, hasta çevresindekilerin yardımı olmaksızın günlük yaşamını sürdüremez. Davranış ve kişilik değişiklikleri tabloya eşlik eder.

Hastanın çabuk kızdığı, gereksiz yere öfkelendiği dikkati çeker. Bazen de anksiyete içindedir. Yahut da o güne dek hareketli bir yaşamı olan kişinin durgunlaştığı, çevreye karşı ilgisiz olduğu görülür. Başlangıçta depresyon adı verilebilecek bu tablonun altında hastanın eskisi kadar berrak düşünemediği, muhakeme ve hatırlama kusurlarının bulunduğu fark edilir. Yaşlı bir kişide böyle bir tablo gelişmekte olan Alzheimer hastalığını düşündürmelidir.

Hastalık ilerledikçe tüm entelektüel fonksiyonlarda yıkılma göze çarpar. Hasta kendisi ve yakınları ile ilgili soruları cevaplandıramaz. Çocuklarının adlarını ve sayısını unutur. Gün, ay ve yılını bilemez. Günlük yaşamın basit gereksinmeleri, örneğin giyinip soyunma, yemek yeme, banyo yapma gibi aktiviteler sürdürülemez olur. Okuma, yazı yazma ve konuşma gibi dile ait yetenekler giderek bozulur.

Araştırmacılar, genetiğin Alzheimer hastalığının gelişmesinde rol oynayabileceğini düşünmektedir. Ancak genler kadere eşit değildir. Sağlıklı bir yaşam tarzının, Alzheimer hastalığı geliştirme riskinizi azaltmanıza yardımcı olduğu bilinmektedir. Konu ile ilgili uzun vadeli çalışma, yeterli fiziksel aktivitenin, sağlıklı bir beslenmenin, sınırlı alkol tüketiminin ve sigara içmemenin insanlara yardımcı olabileceğini göstermektedir.



Kaynaklar ve ileri okumalar:

  • The world’s forgotten first Alzheimer’s patient; Yayınlanma tarihi: 13 Ocak 2016; Bağlantı: https://www.bbc.com/
  • The Story of Auguste Deter; Yayınlanma tarihi: 11 Eylül 2014; Bağlantı: https://www.asccare.com
  • Hippius H, Neundörfer G. The discovery of Alzheimer’s disease. Dialogues Clin Neurosci. 2003 Mar;5(1):101-8. doi: 10.31887/DCNS.2003.5.1/hhippius. PMID: 22034141; PMCID: PMC3181715.
  • Alzheimer’s Disease and Related Dementias; Bağlantı: https://www.cdc.gov/

Dip Not:

Matematiksel, 2015 yılından beri yayında olan ve Türkiye’de matematiğe karşı duyulan önyargıyı azaltmak ve ilgiyi arttırmak amacıyla kurulmuş bir platformdur. Sitemizde, öncelikli olarak matematik ile ilgili yazılar yer almaktadır. Ancak bilimin bütünsel yapısı itibari ile diğer bilim dalları ile ilgili konular da ilerleyen yıllarda sitemize dahil edilmiştir. Bu sitenin tek kazancı sizlere göstermek zorunda kaldığımız reklamlardır. Yüksek okunurluk düzeyine sahip bir web sitesi barındırmak ne yazık ki günümüzde oldukça masraflıdır. Bu konuda bizi anlayacağınızı umuyoruz. Ayrıca yazımızı paylaşarak da büyümemize destek olabilirsiniz. Matematik ile kalalım, bilim ile kalalım.

Matematiksel

Başa dön tuşu