EVRENBİLİM

2020 Perseid Gök Taşı Yağmuru İle İlgili Bilmeniz Gereken Her Şey

2020’de Perseid (Perse) gök taşı yağmuru en yoğun biçimde 11, 12, 13 Ağustos günlerinin sabah saatlerinde gözlenebilecek, fakat bu sene bu meteorlar kendilerini ay ışığı altında gösterecek.

Perseid gök taşı yağmuru (meteor yağmuru) gösteri zamanları, özellikle ılık yaz gecelerine denk gelen kuzey yarımkürede, yılın en sevilen zamanlarından birisidir. Bu sene dünya üzerinde yaşadığınız yer fark etmeksizin bu gök taşı yağmurlarını Ağustos ayının 11, 12 ve 13’ ü sabahlarında yoğun biçimde gözlemleyebileceksiniz.

Perseid gök taşı yağmuru süresince, saatte ortalama 50 meteor gözlemlenebilir. Elbette bu durum, bulunduğunuz şehrin ışık kirliliği seviyesine bağlı olarak değişecektir. Bunları bir yıldız kayması şeklinde görebileceğiniz gibi zaman zaman ateş topları şeklinde de görebilirsiniz.

Ancak en yoğun olduğu sabahlarda ay son dördün evresinde veya bu evreyi kısmen geçmiş olacak ve bu durum maalesef bu senenin gösterisinin tadını biraz kaçıracak.

Nasıl ve Nerede Gözlemleyebiliriz?

Herhangi bir meteor yağmurunu izlemek için kesinlikle bir teleskoba veya dürbüne ihtiyacınız yok. Gözlem için ilk yapmanız gerekenler, ışık kirliliğinin olmadığı, mümkün olduğu kadar karanlık bir bölge bulmak ve bulutsuz, açık bir gökyüzünü yakalamaktır.

Ayrıca gözlem için kendinize en az bir saat süre tanıyın, çünkü meteor yağmurlarındaki gök taşları aralıklar halinde gelir. Ayrıca unutmayın, gözünüzün gecenin karanlığına alışması 20 dakika kadar sürebilir. Bu yüzden süreci aceleye getirmeyin.

Sonrasında ise aşağıdaki ipuçları işinizi kolaylaştırabilir.

1. Perseid gök taşı yağmurunun büyük bir çoğunluğu ay ışığının parlaklığının üstesinden gelmeyi başaracak. Bu durum gök taşı yağmurunun en yoğun olduğu zamanlarda saatte 40 veya 50 ye varan gök taşı görebilmenizi olanaklı kılabilir.

2. Gök taşı yağmurunu gece yarısından sonra fakat ay doğmadan önce izlemeye çalışın. Normal bir yılda, meteor sayıları gece yarısından sonra artar. Her ne kadar, Ay ışığı gözlemi olumsuz etkileyecek olsa da 2019 yılındaki gibi Dolunay evresinde olmayacağı için, gece yarısında doğacak olan son dördün evresindeki Ay, gözlemlerinizde ciddi bir engel teşkil etmeyecektir.

3. Perseid gök taşı yağmurunu ay ışığında izleyin fakat kendinizi ayın gölgesine konumlandırın. Kendinizle ay arasına büyük bir yapı veya dağ gibi büyük bir doğal bir obje yerleştirin. Bu biçimde parlayan ay ışığı altında durduğunuzda bile daha fazla meteor görebilirsiniz.

4. Gök taşı yağmurunu diğer günlerde de gözlemleyebilirsiniz. İnsanlar gök taşı yağmurlarını izlemek için en yoğun olduğu zamana odaklanırlar. Fakat, bu meteor yağmurları genel olarak haftalarca sürer, sadece birkaç gün değil.

Perseid gök taşı yağmuru aslında kendisini gökyüzünde 17 Temmuz’dan beridir gösteriyor. Biz de bu gök taşı yağmurunu 11, 12, 13 Ağustos’taki en yoğun geçişinden 10 gün sonraya kadar gözlemleme şansı bulabileceğiz.

Fakat bu durumda bu tarihlerde görebileceğimizden çok az sayıda meteor görme şansımız olacak.

Gökyüzünde Hangi Yöne Bakmalıyız?

Perseid meteor yağmuru denmesinin nedeni Perseus (Kahraman) takım yıldızının olduğu bölgeden saçılmaya başlamasıdır. Fakat buradan her yöne dağıldığı için, herhangi bir yerde görme şansınız vardır. Yine de Perseus (Kahraman) takım yıldızı yönüne bakmanız akıllıca olacaktır.

Perseid Gök Taşı Yağmurlarının Kaynağı Nedir?

Her sene, Temmuz ayının 17’sinden Ağustos ayının 24’üne kadar, gezegenimiz Dünya, Perseid gök taşı yağmurlarının ebeveyni olan Swift-Tuttle kuyruklu yıldızının yörüngesinden geçer. Bu kuyruklu yıldızın uzaya bıraktığı atıklar kuyruklu yıldızın yörüngesine saçılırlar, fakat biz Ağustos ayının ilk haftası bitene kadar kuyruklu yıldızın bu döküntülerine denk gelemeyiz.

Swift-Tuttle kuyruklu yıldızının ardında bıraktıkları Dünya’nın yukarı atmosferine saatte 210 bin km ile çarpar ve geceyi hızla geçen Perseid meteorlarıyla aydınlatır.

Swift-Tuttle kuyruklu yıldızı oldukça ilginç dikdörtgen biçiminde bir yörüngeye sahip. Öyle ki, bu yörünge kuyruklu yıldız güneşe en uzak konumdayken kuyruklu yıldızı Pluto gezegenin yörüngesinin dışına taşırken, kuyruklu yıldız güneşe en yakın konumdayken kuyruklu yıldızı dünyanın yörüngesinin içine alır.

Swift-Tuttle kuyruklu yıldızı güneş etrafındaki yolculuğunu 133 senede tamamlar. Bu kuyruklu yıldız güneş sisteminden her geçişinde güneş onu ısıtır ve kuyruklu yıldızın soğuk buz kütlelerini üzerinden atmasına olanak sağlar.

Swift-Tuttle kuyruklu yıldızının güneşe en yakın konumlandığı en son zaman 1992 yılının Aralık ayıydı, bir sonraki en yakın konumlanması ise 2126 yılının Temmuz ayında olacak.

Sonuçta, meteorlar doğanın bir parçası. Herhangi bir gece tam olarak kaç tane göreceğinizi tahmin etmenin bir yolu yok. İyi bir yer bulun, izleyin, bekleyin. Umarız yakalayabilirsiniz…

Kaynak ve ileri okuma: Perseid meteors 2020: All you need to know; https://earthsky.org/astronomy-essentials/everything-you-need-to-know-perseid-meteor-shower

Matematiksel

Fatma Ayca Cetinkaya

Matematik alanındaki lisans derecemi Ankara Üniversitesi'nden, yüksek lisans ve doktora derecelerimi Mersin Üniversitesi'nden aldım. Halen Mersin Üniversitesi Matematik bölümünde Doktor Öğretim Üyesi unvanıyla çalışmaktayım.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu