‘x’ Neden Hep Bilinmeyendir?

Bilinmeyene neden çoğunlukla a,b,c değil de x deriz merak ettiniz mi?

Cebirin temellerini El Harezmi atmıştır. Cebir sözcüğü de Harezmi’nin “El’Kitab’ül-Muhtasar fi Hısab’il Cebri ve’l-Mukabele” (Cebir ve Denklem Hesabı Üzerine Özet Kitap) adlı eserinden gelmektedir. Bu eser aynı zamanda doğu ve batının ilk müstakil cebir kitabı olma özelliğini taşımaktadır.

Doğunun bilimi zamanla Batıya ulaştı elbette. Ancak bazı sorunlar vardı. Bunlardan biri de Arapça’da, Avrupalı bir gırtlağın çok fazla pratik yapmadan çıkaramayacağı Avrupa dillerinde mevcut olan karakterlerle ifade edilemeyen sesler.

Arapça’daki ”şīn” harfi, bizim dilimizde ”ş” harfinin çıkardığı sese karşılık geliyor. Aynı zamanda “bir şey” anlamına gelen “şeylan” kelimesinin baş harfi. Tıpkı İngilizce’deki tanımlanmamış, bilinmeyen şey anlamındaki “something” kelimesi gibi. Arapça’da bu kelimeyi, belirli tanımlılık edatı -“al”- ekleyerek belirleyebiliriz. Şimdi “al-şeylan” oldu; “bilinmeyen şey”.

Ortaçağın bu kaynaklarını tercüme etmekle görevli bilginler doğal olarak “şīn” harfini ve “şeylan” kelimesin İspanyolca’ya çeviremedi. Böylece bunları Antik Yunanca’nın Kai harfine dönüştürmeye karar verdiler. Sonradan da  Latince’ye yapılan tercümelerde Yunan Kai harfinin yerine Latin X harfini koydular. Ve bu şekilde x harfi matematik kitaplarında yerini almaya başladı.

Aşağıdaki video da bu konuyu açıklamakta. Göz atmak isterseniz altyazı seçeneklerinde Türkçe de mevcut.



Matematiksel

Yazıyı Hazırlayan: Sibel Çağlar

Kadıköy Anadolu Lisesi, Marmara Üniversitesi, ardından uzun süre özel sektörde matematik öğretmenliği, eğitim koordinatörlüğü diye uzar gider özgeçmişim…

Önemli olan katedilen değil, biriktirdiklerimiz ve aktarabildiklerimizdir bizden sonra gelenlere…

Eğitim sisteminin içinde bulunduğu çıkmazı yıllarca iliklerimde hissettikten sonra, peki ama ne yapabilirim düşüncesiyle bu web sitesini kurmaya karar verdim.

Amacım bilime ilgiyi arttırmak, bilimin özellikle matematiğin zihin açıcı yönünü açığa koymaktı.

Yolumuz daha uzun ve zorlu ancak en azından deniyoruz.

Bunlara da Göz Atın

Hikaye Anlatıcılığının Geometrisi

İnsan beyni farklı geometrik şekillere farklı soyut anlamlar yükler. Bir dairenin zihinde uyandırdığı etki, bir …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

ga('send', 'pageview');