Tanrı Matematikçi mi?

“Tanrı matematikçi mi?” bu sözü Platon söylemişti. Nobel ödüllü Eugene Wigner, “Nasıl olur da matematik doğa yasalarıyla bu denli uyumlu olabilir?” diye sormuştu. Ve yine büyük düşünür Descartes, “Matematiksel olarak kanıtlanamayan hiçbir şeyi doğru olarak kabul etmem!” demişti. Platon’dan günümüze kadar popülerliğini korumuş olan bir soru bu: Matematik bir icat mı yoksa bir keşif mi?

Kimsenin kolayca cevap veremeyeceği bu soruya Hubble Uzay Teleskobu Bilim Enstitüsü Başkanı Mario Livio kendi yorumunu getiriyor.

Deneyimlediğimiz neredeyse her şeyi anlamak ve modeller yoluyla tahmin edebilmek için kullandığımız matematik birçoklarının sandığının aksine “mükemmel” bir yapı değil. Matematiksel gerçeklerin diğer her bilim alanında olduğu gibi yanlışlanabilir olduğu en çarpıcı şekliyle Öklid dışı geometrilerin ortaya çıkışı sırasında hissedildi. Daha sonra da Kurt Gödel’in ünlü eksiklik teoremi ile matematiğin her zaman eksik olacağı ortaya kondu.

Buna karşılık matematik doğadaki birçok fenomeni açıklamaktaki etkinliğiyle birlikte sayısız buluş ve keşfin öncüsü olarak insan elinden çıkan başka hiçbir şeyin bize veremediği bir güç vermektedir. Bu yetenek bize matematiğin yalnızca bir icat olmadığını düşünmenin romantik bir hayal olmadığını işaret etmektedir. Yazarın matematikçi Eugene Wigner’dan ödünç aldığı terim ile “matematiğin akıl almaz etkinliği” hala bilim dünyasını büyülemektedir. Hatta günümüzde, evrenin kendisinin matematik olduğu dahi iddia edilmektedir.

Kitap, istatistik, geometri, astronomi gibi çeşitli bilim dallarından örnekler vererek bizi bu iki görüşün ufuklarına götürdükten sonra okuyucuya yazarın fikirlerini aktarmaktadır. Livio’ya göre “Matematiğimiz icat ve keşiflerin birer karışımıdır.”

Hubble Uzay Teleskopu Bilim Enstitüsü Başkanı Mario Livio, Pisagor’dan günümüze dek uzanan matematiksel düşünceleri inceleyerek, aklımızı kurcalayan soruları zekice yanıtlıyor. Bu harika kitap, insan zihninin derinlikleri ile bilim dünyası arasındaki ilişkiyi merak edenler için eşsiz bir rehber olacaktır.

Deniz Karagöz

Matematiksel

Yazıyı Hazırlayan: Deniz Karagöz

Hukuk eğitimi almış olmama rağmen matematik her zaman ilgimi çeken bir bilim olmuştur. Matematiksel.org bana bu ilgimi üretkenliğe çevirme şansı veren kaliteli bir ortam. Bu yüzden gerek çevirilerim gerekse yazılarımla katkıda bulunabilmek benim için oldukça anlamlı. Aynı zamanda buradan beslenerek öğrenmeye de devam ediyorum.

İyi okumalar

Bunlara da Göz Atın

Bu Dünyadan Einstein Geçti

Bu dünyadan Einstein geçti ve büyük, silinmez bir iz bıraktı bilim dünyasına ve insanlığa. Dünyanın …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

ga('send', 'pageview');