Matematik madalyası alan bir kadın: Meryem Mirzahani

Meryem Mirzahani’nin (Maryam Mirzakhani)  37 yaşında ve halen Stanford Üniversitesinde matematik profesörü. Tahran doğumlu ve lisansüstü eğitimi hariç bütün eğitimini İran’da tamamlıyor.merym mirzahi

Mirzahani, aynı zamanda, Uluslararası Matematik Birliğinin Seul’de düzenlediği Uluslararası Matematikçiler Kongresi’nde açıklanan Fields Madalyasını alan dört matematikçiden biri. Madalya alan diğer matematikçiler ise Artur Avila, Manjul Bhargava ve Martin Hairer.

Fields Madalyası, matematiğin Nobel’i sayılıyor. Ancak Fields Madalyası, Nobel ödülünden oldukça farklı.

Nobel ödülünde yaş sınırlaması yok ve genelde ancak uzun bir bilimsel kariyerden sonra ödül alınabiliyor. Fields madalyası ise dört yılda bir ve sadece 40 yaşının altındaki matematikçilere veriliyor.

Her iki sebepten ötürü, Fields Madalyası almak, bir matematikçi için oldukça zor ve alınabilecek en saygın ödül sayılıyor. Dolayısıyla madalyayı alan bütün matematikçiler, önemli keşiflere imza attıklarını tescil etmiş oluyorlar. Madalya alanların her birinin hayat hikâyesinde ilginç hususlar var.

Ancak madalya alanlar içerisinde yer alan Mirzahani’yi diğerlerinden ayıran önemli bir özellik var. Meryem Mirzahani, adından da anlaşılacağı üzere, bir kadın. Fields Madalyası, 1936 yılından beri veriliyor ve bugüne kadar Mirzahani dahil toplam 54 kişiye bu ödül verilmiş. Ancak ilk defa bir kadın, bu ödülü alabiliyor. Yani, bugüne kadar madalyayı alan diğer 53 kişinin tamamı erkek. Mirzahani’nin ödül almasının sebebi, Riemann yüzeyleri geometrisi ve dinamiğine yaptığı sıradışı katkılar.

Kadınların matematikte neden çok fazla ön plana çıkmadığına ilişkin çok ilginç tartışmalar ve oldukça kapsamlı bir literatür var. Açıklamalar muhtelif. Kimileri kadınların genetiğine bağlıyor bunu. Kimileri ise tarihsel ve toplumsal nedenlere.

Ancak gündelik hayatın birçok alanında çok net olan bir şey var: Kadınların görünürlükleri zamanla değişiyor. Örneğin, bugün geçmişe göre daha çok kadın doktor ve hâkim var. Dolayısıyla genel olarak ifade edecek olursak, hemen her alanda koşullar ve imkânlar uygunsa kadınlar da erkekler kadar başarılı olabiliyor.

Mirzahani de bunu matematik alanında ispatlamış oluyor. Mirzahani gibi örneklerin daha çok işlenmesi ve basında geniş yer bulması da, kadınların matematikteki durumuna ilişkin zaman içinde oluşan kalıp yargıların kırılmasına yardımcı olacaktır.

Yapılan araştırmalar, rol modellerin kız çocukları üzerinde çok etkili olduğunu gösteriyor. Bundan dolayı, Amerika’da kız öğrencilere yönelik başarılı kadın figürleri (ör. Hillary Clinton) örnek almaları için kampanyalar yapılıyor. Mirzahani’nin özellikle matematik konusunda kız öğrencilere iyi bir rol model olacağını umuyorum.

Ayrıca Mirzahani’nin İran gibi gelişmekte olan bir ülke kökenli olması da dikkat çekiyor.

Bu örnek, aynı zamanda gelişmekte olan ülkelerden, ABD gibi gelişmiş ülkelere yönelik beyin göçünün hala canlı olduğunu gösteriyor.

Bekir S. Gür

Matematiksel 

 

Yazıyı Hazırlayan: Matematiksel

Bu yazı gönüllü yazarlarımız tarafından hazırlanmış veya sitemiz editörleri tarafından belirtilen kaynaktan aslına uygun kalınarak eklenmiştir.

Bunlara da Göz Atın

Bazı Sayı Problemleri

Problemler insanların, günlük hayatın içinde karşılarına çıkan sorunları çözmesi için, bir düşünce biçimi geliştirmeleri nedeniyle, …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

ga('send', 'pageview');