Lewis Carroll: Alice Matematik Diyarında

Matematikçi olmak bir meslek olduğu gibi bazen hobi ya da sıkıntıdan da yapılan güzel bir uğraştır. Fermat’ın bir hukukçu olmasına rağmen hobi olarak yaptığı matematik gibi…

Herkes çocukken “Alice Harikalar Diyarında” adlı o macera dolu kitabı okumuştur. Şahsen matematik kitabı dışında kitap okumayan biri olarak çocukken bu kitap bir hayli ilgimi çekmişti.

Kitabın yazarı “Lewis Carroll” ya da gerçek ismi ile “Charles Dodgson” 1832 yılında İngiltere sınırları içinde doğmuştur. İyi bir yazar, fotoğrafçı, mantıkçı, papaz ve matematikçidir.

Oxford yakınlarında bir okulda matematikçi olması onun matematik ile yakından ilgilenmesine olanak sağlamıştır. Çocukluk eğitimini annesinin yanında alarak 12 yaşına kadar devam etmiştir ve bu süreçte hayatı boyunca onu bırakmayacak olan“kekemelik” sorunu ile mücadele etmiştir. Ardından devam ettiği Richmond yakınlarında bulunan bir okulda da aradığını bulamamış ve bir okuldan başkasına eğitimine mutsuz bir çocuk olarak devam etmiştir. Ancak bu mutsuzluk onu derslerinden alıkoymamıştır bilhassa matematik derslerinden.

1850 yılında Oxford Üniversitesine kayıt olduğu esnada annesinin kaybı onu derinden etkilemiştir.Az çalışan ancak sürekli üst düzey onur ödülleri toplayan bir öğrenci olması arkadaşları tarafından sürekli kıskanılmasına ancak hocalarından takdir toplamasına sebep olmuştur öğrenim hayatı boyunca. Akademik kariyerinin başlamasına belki de en çok bu özelliği olanak sağlamıştır.

Beklenildiği üzere Oxford Üniversitesini onur derecesi ile bitirmiş ancak istediği bursu alamadığı için ilkokulu okuduğu yere dönüp, sivri zekasının da verdiği bir ün ile özel dersler vererek hayatını sürdürmeye başlamıştır. Dersleri bir yandan verirken kız kardeşinin evinde de Matris Cebiri ve Matematiksel Mantık kitaplarını yazıyordu. Geceleri uykusu fazla gelmeyen bu adamın yıllarca yatağının kenarında bulunan defterine yazdığı, uykusu kaçınca karaladığı notlar “Pillow Problems” (Başucu Problemleri) adı altında yayınlanmıştır. Bu problemleri İngilizce olarak olarak birçok sitede bulabilirsiniz. Fakat yazının sonunda çevirdiğim bir problemi sizlerle paylaşmak istiyorum.

Cebir, Geometri ve Diferansiyel ile de ilgilenmiş fakat bu yazdığı tüm kitaplar ölümünden sonra yayınlanmıştır. Tüm bu matematik çalışmalarının yanısıra gündüz boş vakitlerinde edebi romanlar ve fantezi çocuk kitapları yazmıştır. Mantıkçılar tarafından iyi bilinen şu söz ise ona aittir.

“Eğer öyle olsaydı, öyle olabilirdi; ve eğer öylediyse, öyle olacaktı; ama öyle olmadığına göre öyle değil. İşte bu mantıktır” (çeviri Collingwood (1898) p.30–31 )

Gönül ilişkileri hakkında konuşmak pek istemesek de kekemelik yüzünden güzel ilişkisi olduğu söylenemiyor. Ayrıca şu soruyu da sorabilirsiniz “ Bu Alice kim? ”

Üniversite Rektörü Dodgson’un 3 tane kızından bir tanesi olan (İsimleri; Lorina, Edith ve Alice ) Alice onu derinden etkilemiştir. Ayrıca yazdığı bir kitabın son sayfasında akrostik olarak isimlerinin baş harfleri ile bir şiir y bulunmaktadır. Bu bilgi kesin olmamasına karşın bu zamana kadar ne kadar inceleme yapıldıysa o kıza dair kesin bir ipucu bulunamamıştır. Ancak çok çeşitli spekülatif haberler yapılmıştır bu ikili hakkında.

Şimdi 72 tane başucu probleminden bir tanesi üzerinde konuşalım. Çözümünü okura bırakıyoruz.

“Çember biçiminde oturan insanların her birinin yanında iki kişi vardır. Herkesin bir miktar parası vardır. Birinci kişinin, ikinciden 1 lira fazla; ikincinin ise üçüncüden 1 lira fazla parası vardır. Bu kural oyuna katılan bütün kişiler için geçerlidir. Birinci ikinciye 1 lira verir; İkinci, üçüncüye 2 lira verir; ve oyun boyunca herkes yanındakine, öbür yanından aldığı paranın 1 lira fazlasını verir. Oyun mümkün olduğunca uzun sürer. Oyunun sonunda bir kişinin yanındakinden 4 kat daha fazla parası olur.

Soru: Bu oyunu kaç kişi oynadı?

Soru: Oyunun başında en parası olan kişinin ne kadar parası vardır?

Cevaplarınızı bekliyoruz…

Matematiksel

Yazıyı Hazırlayan: Matematiksel

Bu yazı gönüllü yazarlarımız tarafından hazırlanmış veya sitemiz editörleri tarafından belirtilen kaynaktan aslına uygun kalınarak eklenmiştir.

Bunlara da Göz Atın

Ramanujan: Sonsuzluğu Bilen Adam

Ramanujan bu sonlu hayat içinde sonsuzluğa en çok yaklaşabilmiş insanlardan biri. Ama onun da yanıldığı anlar oldu kaçınılmaz …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

ga('send', 'pageview');