Leonardo Fibonacci ya da Pisalı Leonardo

1170 yılında İtalyan bir tüccarın oğlu olarak doğan Leonardo, Cezayie’e babası ile yaptığı bir yolculuk esnasında Arap dünyasında gelişen sayı yazma sistemi ile karşılaştı ve bunun önemini kavradı.

1202’de yazdığı Liber Abaci( Abaküs Kitabı) adlı kitabında şöyle demektedir.

“Babam, Pisa’dan Bugia’ya gelen tüccarların menfaatleri için ülkesi tarafından gümrük noteri olarak atanmıştı. Geleceğimi düşünen babam, ben daha çocukken beni yanına çağırdı ve orada kalıp muhasebe okuluna devam etmemi istedi. Okulda Hinduların dokuz sembol kullandıkları sanatı çok iyi öğretmenlerden öğrendim. Bu sanata ait bilgiler beni her şeyden daha mutlu etti.”

Kitabın yazılması ticaret odaklı bir düşünce olsa da bu kitap Hint –  Arap sayı sistemini Avrupa’ya tanıttı. Bu sistemin abaküsün yerini alması uzun sürse de, tamamen yazıya dayanan hesaplama sisteminin faydaları sonunda anlaşıldı.

Leonardo daha çok “Fibonacci” lakabıyla yani “Bonaccio’nun oğlu” olarak bilinir. Ancak bu isim 18. yüzyıldan önce kayıtlarda yok. Lakap, Guillaume Libri tarafından da takılmış olabilir.

Liber Abbaci’nin üçüncü bölümünde, Leonardo’dan kaynaklandığı düşünülen bir problem bulunur.

“Adamın biri her tarafı duvarlarla çevrilmiş bir yere bir çift tavşan koyar. Bu bir çift tavşan ayda bir kez bir çift tavşan yavrularsa ve yavrularda ikinci aydan itibaren yavrulamaya başlarsa, adamın bir yılda kaç çift tavşanı olur.”

Çoğumuzun bildiği bu akıllıca kurgulanmış problem ilginç ve meşhur bir sayı dizisini oluşturur.

1,1,2,3,5,8,13,21,34,55

Bu dizide her sayı kendisinden önce gelen iki sayının toplamıdır. Fibonacci sayıları Leonardo tarafından keşfedilmeden çok önce elbette doğulu matematikçiler tarafından biliniyordu ancak onun kitabında yayınlanmasının ardından onun adıyla anılmaya başlandı.

Fibonacci Dizisi diye bilinen bu dizi matematikte ve doğada sıklıkla karşımıza çıkar. Bir çok çiçeğin yaprak dizilimleri bu dizi ile aynıdır. Ancak elbette bu bir tesadüf değil. Bitkinin büyüme şeklinin ve primordia (yapraklarda dahil olmak üzere önemli yapıların ortaya çıkmasını sağlayan, büyüyen sürgünlerin uçlarındaki minik hücre yumakları) gelişme geometrisinin sonucudur.

Fibonacci’nin tavşan nüfusuna ait büyüme kuralı gerçekçi olmasa da Leslie Modellemelerinde görüldüğü gibi bir yandan büyüyüp öte yandan ölen hayvanların nüfusundaki değişiklikleri ölçen bazı popülasyon dinamiği problemlerinde kullanılmaktadır.

Leonardo Fibonacci’nin buluşlarının öyküsünü videodan da izleyebilirsiniz.

Yazıyı Hazırlayan: Sibel Çağlar

Kadıköy Anadolu Lisesi, Marmara Üniversitesi, ardından uzun süre özel sektörde matematik öğretmenliği, eğitim koordinatörlüğü diye uzar gider özgeçmişim…

Önemli olan katedilen değil, biriktirdiklerimiz ve aktarabildiklerimizdir bizden sonra gelenlere…

Eğitim sisteminin içinde bulunduğu çıkmazı yıllarca iliklerimde hissettikten sonra, peki ama ne yapabilirim düşüncesiyle bu web sitesini kurmaya karar verdim.

Amacım bilime ilgiyi arttırmak, bilimin özellikle matematiğin zihin açıcı yönünü açığa koymaktı.

Yolumuz daha uzun ve zorlu ancak en azından deniyoruz.

Bunlara da Göz Atın

Ramanujan: Sonsuzluğu Bilen Adam

Ramanujan bu sonlu hayat içinde sonsuzluğa en çok yaklaşabilmiş insanlardan biri. Ama onun da yanıldığı anlar oldu kaçınılmaz …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

ga('send', 'pageview');