Evreni Anlamak, En Büyükten En Küçüğe – 10: Sicim Kuramı

Bir sicim düşünün hiçbir şeyden meydana gelmemiş olsun uzay ve zamandan bile. Parçacıklardan bile küçük. Bir kuantum sicimi. İşin içinde kuantum varsa her şeyin garipleştiğini artık biliyoruz. Bu sicim titreşiyor, kıpırdanıyor o yüzden tam da göremiyorsunuz. Bu sicim titreşimleri ışığın fotonlarını yaratıyor. Bir başka sicim de bir ilmek gibi bir şey. Kapalı. Bu da titreştikçe gravitonları yaratıyor. Kütle çekiminin parçacığını. Birlikte düşünüldüğünde kütle çekimi ile elektromanyetizmayı birleştiren bir teoriye dönüşürler.

Her yeni teoride kabul etmek için bir şeylerden vazgeçmemiz gerekti. Newton’da kütleçekiminin bir kuvvet olduğu fikrinden vazgeçtik, parçacıkların nokta gibi olduğundan da vazgeçtik. Burada da sicim kuramını anlamak için boyutlardan vazgeçmemiz gerekecek. 3 boyutlu uzay ve bir de zamandan oluşan dört boyuttan vazgeçmeliyiz. On bir boyutlu bir evrene gereksinimimiz var bu kuram için. Bu boyutlar göremediğimiz kadar küçüktür. Tarif etmek pek olası değil elbet. 4 boyutu bile hayal edemezken. Bu teori haliyle bize paralel evrenler ve çoklu evren modellerinin de kapılarını aralar. Bunu başka bir yazıda detaylıca konu ederiz.

Sonsöz

11 Şubat 2016’da binden fazla bilim insanı ortak bir bildiriyle insanlığın artık yeni bir çağa girdiğini duyurdu. Tarihte ilk kez evrenin dokusunun dalgaları keşfedilmişti ve artık ışık olmadan da evrenimizi gözlemleyebilecek ve öğrenebilecektik. Einstein’ın yüzyıl önceki öngörüsü bizi bambaşka bir boyuta getirdi. Artık bundan sonra bilgimiz katlanarak ilerleyecek ve evrenimizle ilgili, varoluşumuzla ilgili pek çok kapı aralanacaktır. Önümüzdeki yüzyılda insanlık muhtemelen büyük sıçrayışlara gebedir. Sadece Einstein değil katkıda buluna diğer tüm isimsiz bilim insanlarına büyük teşekkür borçluyuz. Onların yaptıklarını biraz olsun anlaşılır kılabildiysem de ne mutlu bana.

Sağlıcakla kalın…

Y.Emir Emirmahmudoglu 

Matematiksel

Okuma ve kaynaklar:

Rölativite, The Special and The General Theory, Albert Einstein, 1989,

The Universe in a Nutshell, Stephen Hawking, November, 2001,

The First Three Minutes: A Modern View Of The Origin Of The Universe, Steven Weinberg, 1977,

The Quantum Theory, Steven Weinberg, 1995,

String Theory, Joseph Polchinsky, 2000,

Paul Sutter, When the Lights Went Out in the Universe,  https://www.space.com/35763-dark-energy-lights-out-on-the-universe.html,

The Universe, Christophe Galfard, 2016,

Populer Science, Sayı: 50,52,60.62

Bilim ve Teknik, Kuantum Eki, Eylül 2006,

Yıldız Takımı, Zaman Eki, Kasım 2008,

Yeni Ufuklara, Elementlerin Oluşumu Eki, Mart 2008,

Düşünbil Dergisi, Sayı 39, 2013,

Standart Model, https://physics.info/standard,

Yazıyı Hazırlayan: Emir Emirmahmudoglu

Y.Emir Emirmahmudoglu 1973 K.Maraş doğumlu, İTÜ’de Matematik ve mühendislik okuduktan sonra, Ankara Üniversitesinde Hukuk okudu. Uzun yıllar Ankara ve İstanbul’da dershanelerde Matematik, Fizik ve Felsefe öğretmenliği yaptı. Amsterdam’da Vrije Universiteit’da Yapay Zeka eğitimi aldı ve halen yeniden burada Matematik öğretmenliği okuyor. Rotterdam’da yaşıyor. Halen evreni ve varoluş sorunlarımızı düşünmekten büyük zevk alıyor. Ve bu zevki çocuğu da dahil tüm çocuklara aşılamak istiyor.

Bunlara da Göz Atın

Evreni Anlamak, En Büyükten En Küçüğe – 2: Kütleçekim / Uzay-Zaman

Bu yazıda dünyamıza ve eskilere dönelim biraz. Newton hepimizin hissettiği, bildiği şeyleri evrensel bir kurala …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir